Geile nina blote meiden neuken

geile nina blote meiden neuken

Van alle kanten langs de randen loopt deze zoetwater-badkuip ter grootte van Ierland vol met de regen die op de omringende bergen valt. De waterspiegel ligt op het niveau van de hoogste toppen van de Vogezen meter.

Daar stort het water zich Noordwaarts om een kleine km verderop in Egypte op zee uit te komen. Meer dan de helft van de negen uurs vliegreis uit Nederland gaat vaak langs de Nijl en is dus eigenlijk al de oprijlaan van Jinja. Ik ga voor de tweede keer.

Nu voor twee maanden in plaats van veertien dagen. De eerste keer was ik er voor een klusje, ik had er een paar lessen te geven aan het Philosophy Centre Jinja , een gezamenlijk initiatief van vier katholieke congregaties, een soort vooropleiding voor wie er over denkt priester te worden.

Dat tel ik niet mee. Daarom noem ik wat nu komen gaat: De vorige keer hoefde ik de eerste dagen zelf nog geen lessen te geven en volgde ik lessen van anderen. Na twee dagen lessen volgen heb ik toen mijn meegebrachte lesmateriaal over economie en filosofie weggegooid.

Mijn lessen werden discussies met studenten over de betekenis van basisbegrippen: Wat is het verschil tussen lenen en geven? Waarom kwamen die blanken destijds hier zij dachten over het algemeen dat verwerving van roem de centrale ambitie was en konden zich absoluut niet voorstellen dat die blanke barbaren in de 17e eeuw voor geld en goederen hun familie verlieten en hun gezondheid in gevaar brachten.

Ik las een ooggetuigenverslag voor van een bombardement van de Oost-Afrikaanse havenstad Kilwa door de Portugees Almeida in dat ik overigens niet thuis, maar in mijn zojuist in Kampala gekochte History of East Africa gevonden had: Ze gingen naar het paleis, zetten er de kruisen neer en de opperkapitein bad. Daarop begon iedereen de stad te plunderen van alle koopwaar en voorraden". Spraakverwarring alom, ik leerde er nog meer van dan zij.

Ondertussen vroeg ik mij af wat ze zich hadden voorgesteld bij wat ze in dat verplichte werkstuk hadden geschreven toen ze het vorig semester Thomas van Aquino, Kant en Hegel hadden gedaan. De gang, in Nederland, naar het vliegtuig is nerveus en met weinig zelfovertuiging, misschien ook door het slaapgebrek: Die hele Leerdammer kaas in mijn koffer kost 11 kilo overgewicht, zeer duur, ik bedacht later dat ik het kolereding listig verpakt als handbagage met quasi ontspannen blik onder de arm waarschijnlijk voor niets het vliegtuig in had gekregen, zoals ik de vorige avond te laat had bedacht NS inlichtingen te bellen want na Dat stelde de NS in staat mij met zekerheid mede te delen dat ik onmogelijk om 8: De auto staat nu voor Belgische Franken in de kelder van Sheraton Brussel omdat ze het wel leuk vonden dat ik zei dat ik in Sheraton ging slapen en pas na een tijdje toegaf dat het om Sheraton Kampala ging.

Dat bleek achteraf niet te kunnen want die zat vol met Fransen van een handelsmissie. Overmorgen gaan die weer naar huis, ze waren hier nog nooit geweest en zullen voorlopig ook wel niet meer komen. Aardige mensen, gelukkig niet te snel uit het luchthavengebouw want nu was ik eerst en anders had ik niet meer in de Sheraton-bus naar Kampala gekund.

Sheraton vol, elders geslapen voor de helft van het geld, al weer iets van parkeergeld auto terugverdiend. Stom allemaal, maar ja, te veel afwikkeling de dagen voor vertrek, ik kan mezelf vergeven en ach, wat is geld nou eigenlijk helemaal, het gaat niet om de knikkers, het gaat om het spel.

De kaas met schaaf was een absolute klapper bij mijn gastheren. Daar is dan weer het Mill Hill Formation house , bevolkt door 30 katholieke priesters in opleiding en 4 mentor-missionarissen, "formators" Pierre , Henk, Wijnand, John en Jos, de eerste vier priesters, Jos is een broeder.

De studenten bezoeken dagelijks het Philosophy Centre Jinja waar 90 jongens college hebben van 14 docenten waaronder Pierre, die het Oude Testament geeft, zoals bekend vanwege het hoge seks en geweld karakter een delicate taak, die ik Pierre wel toevertrouw al ga ik niet kijken. Thuis in het formation house worden de normen en waarden geacht zich te nestelen, een intensief gebeuren, terwijl ik altijd denk dat aan deze jongens een stuk minder werk zit dan aan hun Nederlandse leeftijdsgenoten: Bliksemsnel ben ik ingericht en neem automatisch de gedaante aan die ik de vorige keer ook al in mijzelf bespeurde, die natuurlijk aanvoelt maar toch nieuw, vreemd, fris en veelbelovend ruikt.

Ik was bij de eerste sigaar in de middag reeds bijkans in gedachten "formator". Een eerste bezoek aan Piet, een aardige buurman-missionaris die zich bezighoudt met de cultuur van de Basoga, de stam van deze streek, die Busoga blijkt te heten en die ik de komende week afschuwelijk van dienst kan zijn bij het inrichten van de files voor zijn woordenboek van de taal der Basoga, die Lusoga blijkt te heten.

Piet krijgt zelf Lusogales van Mamadeo, iemand van de stam van de Basoga, en zo iemand noem je een Musoga. Pierre bleek zijn WordPerfect klas niet te kunnen doen. Zo viel ik al meteen in, onder de belofte dat ik ze niets anders zou leren dan wat in hoofdstuk 4 stond want ze wilden veel te veel tegelijk.

WordPerfect heet hier gewoon WordPerfect. Pierres les zou ook als hij had gekund nooit gelukt zijn wegens een power cut, wat net zo vaak voorkomt als regen. Gelukkig was mijn laptop accu net vol genoeg voor de les plus enige strikt geheime aanwijzingen buiten het boekje. Van alle kanten werd mij verteld hoe deze tunes ingebed waren geraakt in elk begroetings- en bevestigingsritueel.

Ik deed de groeten van mijn collega Edith met wie ik er de vorige keer was en kreeg de rest van de dag alleen nog maar vragen over mijn vrouw, hoe ze er uitzag, hoe het was om getrouwd te zijn en hoe ik haar had versierd waarom ze nou toch niet mee was en of ik geen foto had.

Toch had ik er al zo'n vermoeden van en heb daarom een foto meegenomen van mijn jeugdige, charmante doch heetgebakerde Slavische echtgenote Olga, met wie ik in een dramatische echtscheiding lig met veel Russische vuur- en vlamverschijnselen. Formators, leerlingen, iedereen deed aan dit gevraag mee behalve Pierre die ik het voor mij al niet meer erg tragische nieuws van mijn echtscheiding toch maar in de afhaalauto vertelde, met enige stemmigheid omdat ik het gevoel had dat dat toch wel het minste was wat hij van mij zou verwachten.

Hij leek er echter zelfs tevreden mee te zijn en zei dat ik het maar eens aan de studenten moest vertellen op een goed moment omdat ze dan zouden merken dat wij ook maar mensen waren en dan zouden ze zich beter met ons kunnen identificeren.

Pierre, een klein manneke dat zich aan zijn leiderschap in het Mill Hill Formation House vastklemt als een schipbreukeling aan zijn wrakhout, kondigde mij bij mijn vorige bezoek bij de eerste gezamenlijke maaltijd in de eetzaal aan als iemand die met Edith was meegekomen omdat zij zich veiliger voelde met een gorilla, dus dit is zeker een val. Ik zal er in lopen, neem ik mij voor.

Het ontspannen neerzweven in het Afrikaanse levensgevoel is af en toe merkbaar maar de daling is wat dat betreft nog niet echt ingezet. Ik moet om 7: Mijn doel is de colleges van Rev. Paul Kollman, ik weet niet, ik denk begin dertig, over sociologie en antropologie. De afwezigheid van een problemenlijst hier geeft me het gevoel van evenwichtsverlies, alsof ineens een harde tegenwind wegvalt.

Ik voel plots diepe twijfel aan de zin van mijn bestaan. Daarvoor heb ik echter een oplossing: Dan komt de zin van het leven vanzelf terug. Ach, de hele filosofie is gewoon een probleem dat biochemisch gaat worden opgelost. Ik voel mij als filosoof een natuurgenezer die heeft ontdekt dat hij aan een serieuze universiteit celbiologie had moeten gaan studeren om mensen echt beter te leren maken. Aan mijn lunchtafel, met Pierre, leg ik uit dat ik vanmorgen heb geleerd dat Pierre geen chief is maar een big man.

Eerst wordt hij nieuwsgierig, maar als ik uitleg dat chiefdom volgens regels wordt verkregen en een big man door capaciteiten de leiding krijgt, toch niet een vergelijking die in zijn nadeel uitvalt, heeft hij er genoeg van en vraagt kortaf er buiten gelaten te worden.

Kwaad loop ik naar buiten om in het stadje Jinja beneden aan de heuvel, aan het Victoriameer bij de bron van de Nijl, voor de mij gemelde prijs van 75 Amerikaanse dollars een splinternieuwe Indiase fiets met Nederlandse banden te gaan kopen. Maar dan blijken de studenten in eigen beheer zangrepetitie te hebben en daar moet ik natuurlijk bij zijn. Het gaat precies zoals ik dacht. Alleen de woorden staan op papier, er staat er een voor die de eerste stem zingt, dan de tweede, dan de derde, aftellen hoeft meestal ook niet, de zang zet in, de trommels en koebellen beginnen te ponkelen en de pleuris breekt uit.

Het zou zo op de CD kunnen, ik heb er wel slechtere thuis. Kortom, het gaat precies zoals ik het altijd gedaan heb, alleen thuis was ik vreemd en hier ben ik normaal. Alleen dat babakune wewe dio boeboebali, ik schrijf maar iets wat er op lijkt, is voor mij lastig te onthouden. Dus dan nu toch de stad in voor de fiets. Moses van de Busoga Craft Shop, ook katholiek, dus dat schept een Band, bovendien was ik vorige keer een goede klant, loopt wel even mee. Te laat, alleen de afzetters zijn nog open.

Ik weet dat ik ze terug kan wurgen naar de marktprijs maar ik gun het ze niet en ik vertrouw ze niet. Snel terug de heuvel op in het als een baksteen vallende duister. De zusters aan de rechterkant sluiten de hekken al, ons hek is dicht maar de deur nog niet op slot. De studenten bidden, ik ga lezen. Niet voor lang want na vijf minuten is er al power cut, inmiddels is het aardeduister dus er zit niets anders op dan wat relaxen.

Dat valt niet mee. Het zal nog wel een paar dagen duren voor mij dat weer redelijk afgaat. Ik verheug me er al wel op maar nee, die pure staat van zuiver zijn en verder niets is nu nog niet realiseerbaar. Vanochtend trof ik mijn vriend Piet, achterbuurman van het Mill Hill Formation House, missionaris en cultuuronderzoeker, krabbend in een pan in zijn keuken aan.

Toen gisteravond de power cut toesloeg was hij net elektrisch aan het koken. Dat werd dus een boterham. Midden in de nacht echter kwam de stroom terug en zou zijn maaltijd op een gegeven moment heel smakelijk aan het sudderen kunnen zijn geweest. Piets keuken is een los gebouwtje en hij had te diep geslapen om te ruiken wat daar gaande was.

Enfin, heerlijk in Piets tuin onze enkels vol rode pukkels laten steken en samen naar de "Annex" aan het meer om te eten. Dat gaat vrijwel op de tast want geen maan en lampen moeten laag want trekken insecten aan.

Het ontbreken van maan lokt wel driehonderd roeibootjes het doodstille pikdonkere meer op om met een lamp muggen en met de muggen vissen te lokken, een schaalmodel van de melkweg. Ouderen sussen de bonje, vooral omdat die van bijna iedereen opa en oma zijn en zo niet dan komt er nog een opa of oma bij.

Er mag om beurten gescholden worden en dan volgt wijze les en schadevergoeding. Wij zeggen hier bijvoorbeeld: Weer veel te laat op. De kalkoenhaan der buren ging vannacht vreselijk te keer toen de maan tussen de wolken verscheen. Henks idee de volgende ochtend deed mij hoofdschudden over mijn deskundigheid als cum laude afgestudeerd econoom: Dat gaat nog geen 7 euro kosten 2 piek extra als ze beloven pas na mijn vertrek 16 januari aan een nieuwe te beginnen en Piet Korse is meester-vogelbrader.

Zondag op weg naar restaurant The Sunset, een prachtige plek aan de Nijl, vertelde Pierre dat hij hier rechts van de weg vorige maand een keurige Afrikaanse man in pak in de wind aan een boom zag bungelen. Rond de boom stond een groepje nieuwsgierigen te kwetteren. Het was geen zelfmoord, schreef de krant later, hij was vermoord en daarna pas opgehangen. Ten voorbeeld aan de jeugd of zoiets. De effectieve vraag van de eigen bevolking wordt onbelangrijk geacht en die blijft dus arm en onderontwikkeld.

Gisteren heb ik Piet en zijn Afrikaanse secretaresse laten zien hoe hij zijn database van Lusogawoorden netjes als een tweekoloms woordenboek kan printen. De kalkoenen van onze wederzijdse buurman blijken voor de fok en Piet is ondubbelzinnig afwijzend over mijn idee van aankoop, zelfs als ik wat stijg met de prijs.

Waarom laat je een leeg huis zien? Daardoor kan ik nu mooi wel rustig twee maanden naar Jinja, etc. Verder gejoel om de zaal vol grijze koppen tijdens de kerkdienst die ik voor ze heb opgenomen in een dorp bij mij in de buurt.

De muziek, Palestrina en andere meerstemmige koormuziek uit de renaissance, die ik erg mooi vind, werd niet erg gewaardeerd. Kun je je energie niet in kwijt. Ik krijg het idee dat dat moderne iets is waar ik liever niet te lang naar zou luisteren, Bach met een drumstel en zo. De auto die mij zou thuisbrengen bleef steken bij de uitgang van de White Fathers compound want de bewakers die de enige sleutels hebben waren geheel onvindbaar.

Mij bekruipt de gedachte dat de bewakers dat toen zelf hebben gedaan en zich vannacht van de opbrengst aan het bezatten waren in de stad. Ik bleef daar dus slapen. Overwoog mij nog telefonisch af te melden bij Mill Hill, maar zag er wegens het late uur vanaf. Daar bleek toch grote ongerustheid te zijn ontstaan, natuurlijk, we zijn in Afrika. Stomme fout, ik wil in een put en dan de deksel erop. Alsof het nog nodig was dat te zeggen. Hij gaf er niet bepaald blijk van dat hij blij was dat ik nog leefde en zijn verstoring zag hij met name daardoor veroorzaakt dat hij zich bijna genoodzaakt had gezien een zoektocht naar mijn stoffelijk overschot te beginnen hetgeen zijn ochtendschema in de war zou hebben gebracht.

Enfin, zelfs de opperpriester mag emoties hebben maar als hij nog eens begint zal ik hem op christelijke toon zeggen dat hij het makkelijker heeft met deze ernstige fout dan ik omdat ik hem tenslotte heb gemaakt. Dit is verder een ochtend van lessen volgen. Besnijdenis is normaal in Afrika. De excisie van de clitoris blijkt niets te maken te hebben met lustremming. Als kind ben je seksloos en in de volwasseneninitiatie moet je man of vrouw worden.

Doe je dan niet dan krijg je geen kinderen of alleen vervloekte. Man en vrouw zijn hierin dus volstrekt gelijk en de hele rest van het verhaal lustremming en vrouwenonderdrukking en ook verder dan clitorectomie gaande verminking van de vulva is, concludeer ik in stilte, het resultaat van de introductie van het uit onze contreien afkomstige bijgeloof.

Geen wonder dat westerse vrouwen zo goed in hun eigen emotionele post-christelijke verontwaardiging kunnen zwelgen op dit punt. Die zijn dan wel helemaal met zichzelf bezig en met traditioneel Afrika heeft het niets van doen. Het is 20 o C, de studenten zitten met jassen en Noorse truien in de klas, dit gaat over African Traditional Religion maar ze willen toch in de eerste plaats weten of je in besneden staat minder kans hebt op aids.

Dit is het geval want het virus sterft in de kou die het anders tussen voorhuid en eikel had kunnen vermijden, zegt de Ugandese leraar Kanyike. Toch maar een condoom, maar we hadden het over besnijdenis vanuit een cultureel gezichtspunt. De kandidaat priesters herstellen zich. Lang leve de accu van mijn laptop. Toch naar de stad want die fiets moet er maar eens van komen. Hij begint wel 22 dollar te hoog, op 92 dollar dus ik moet eerst weer weg om mij psychisch op te laden voor een nieuwe opkomst met de plechtige mededeling dat ik 80 dollar kan bieden, mijzelf bezwerende dat ik niet boven de 85 ga.

Het is de zwaarste fiets die er is en de grootste maat. Zonder een zweem van twijfel gaat hij binnen een seconde akkoord. Dit kan niet, denk ik. Nou ja, de eerste uit het magazijn waarmee hij me weg wil sturen heeft een beschadigde kettingkast maar de tweede alleen hier en daar wat oppervlakkige roest op de velgen en wat deukjes.

De onderdelen zijn wel op de juiste wijze losjes verbonden maar dat is meer om te laten zien hoe je hem in elkaar moet zetten. De fietsemaker zal dat varkentje wel even voor me wassen, wordt mij verzekerd, een employee wordt als gids meegestuurd. En alles moet aangedraaid, tot de spaken toe. De ketting blijft na uitdeuken van de kast aanlopen waarop de neger die hiermee bezig is zijn twee kameraden maant tot het nemen van afstand. Mijn fiets wordt plat met de stuurkant van het frame op de stoep gelegd en met de achteraskant op de dertig centimeter hogere drempel.

Hij buigt zich over mijn frame, zet een voet op de trapas, zijn handen omklemmen de uiteinden van het frame, de spieren spannen zich en ik zie mijn frame ter hoogte van de trapas scherp ter aarde nijgen. Ik ben inmiddels thuis op een volkomen stil en vrij lopende fiets. De kosten voor het bedrijfsklaar maken van mijn voertuig bedroegen anderhalve dollar.

Met gepaste bescheidenheid nam ik thuis bij aankomst met mijn glimmende aanwinst de felicitaties van de studenten in ontvangst over de "good price" die ik had gemaakt. De trotse bezitter ben ik nu van het Afrikaanse statussymbool bij uitstek.

Als je je vrouw erop laat rijden ben je een pantoffelheld. Hoewel lang geslapen houd ik geen oog open bij de colleges. Hevige spierpijn in mijn benen die gisteren een half uur mijn honderd kilo heen en weer moesten sleuren op het voetbalveld om als rechtsback tal van soepele zwarte spitsen op tijd neer te leggen. Balgevoel moet nog komen dus dieptepasses direct uit de lucht stilleggen is er nog niet bij. Ik beperk mij tot het opbouwen van de status van iemand die je meestal niet voorbij komt.

Tevens heb ik zweren onder de neus, naar ik vermoed wegens hand laten likken door hond "He" en daar dan weer zweet mee afvegen. Lieve hond, maar niet meer aankomen. Gisteravond naar het afscheidsfeest van missionarissen die naar het onveilige rebelse Noorden gaan. Ja, liefst wel een geweer mee morgen, zegt er een want wij behoren ons immers aan te passen aan de gewoonten van het volk. Hadden missionarissen vaak sowieso iets macho-achtigs voor mij, hier lijk ik wel regelrecht tussen de Hells Angels beland.

Eentje heeft lang vet haar tot de schouders, een dikke buik en een baard tot de plexus solaris die van het geweer, hij blijkt later "Dennis the Menace" te worden genoemd , een ander ziet er, hoewel zwaar gespierd, wat verzorgder en grijzer uit doch begint een stoer verhaal over een motortocht door heel Europa, eindigend in Hamburg alwaar een raceboot werd bemachtigd waarmee Helgoland werd bereikt, de golven te hoog voor een hand vrij om te bidden.

In de dagen hierop probeer ik het gesprek links en rechts eens op motorfietsen te brengen en dat leidt steevast tot geanimeerde conversaties waar vrijwel iedereen aan deelneemt en die zich begeven tussen de en cc. Ook arriveerde op het feest een moeder met een prachtige lange dochter die derde was geworden bij de Miss Uganda verkiezingen.

Gezwind werden de over de donkerende parish-tuin verspreide zitjes verplaatst naar de kring die zij gekozen had met medeneming van de lampen. Ik bleef natuurlijk zonder enige moeite waar ik hoorde: Een reuze aardig kind zonder kapsones. Gelukkig ging het hard denk aan de hardste onweersbui die je ooit hebt meegemaakt dan zit je misschien de buurt regenen en werd ze mammies auto ingetrokken om thuis te zijn voor de kleiweg zou zijn veranderd in een modderrivier.

Geweermans had zelf het ijs gemaakt. Als ik naar Noord Uganda zou gaan dan graag met hem. Ik denk dat hij nog iets eetbaars vindt als iedereen, hoe zwart ook, het opgegeven heeft. En wat Helgoland betreft, dat was Brits tot De Duitsers hadden zelfs al een verdrag met de Kabaka van Buganda. En zo blijkt alles weer met alles samen te hangen. Vannacht is het na onze terugkeer douchematig blijven regenen en de rest van de dag werd het druil die nu in het avondduister weer aanzwelt tot aanhoudende regen.

Ik was vanmiddag nog pogende met mijn voetbalschoenen grip te houden op de nog boven het water uitstekende delen van de kleiwegen, nu ben ik als Afrikaan, blootsvoets wadend door de plassen met opgestroopte broek en de slippers in de hand. Het zal een graad of 18 zijn maar je kleren zijn vochtig, dus vooral tocht geeft een nu onaangename koude rilling.

Bovenop de evenaar trek ik dus thuis toch lekker mijn dikke sokken aan. Plastischer dan ik vanmorgen de economie en mentaliteit van het kolonialisme heb uitgelegd kan ik het niet: Als een goed christen ergens heen moet neemt hij een Godgegeven paard, hij geeft het te eten, maar hij gaat het paard toch niet betalen voor diens diensten?

En zo is dat ook met een slaaf. Dat ging er goed in. Toen, zeg ik, kreeg men in de gaten dat deze volkeren georganiseerd moesten worden om hun productie en consumptie te verhogen ten dienste van de internationale handel. Prompt werden zij welkom geheten als lid van de mensheid voor wie God de wereld had geschapen. Daarbij werden de bedoelingen van God natuurlijk wel helder geformuleerd: Sindsdien werd je betaald, maar er werd niet meer voor je gezorgd. Je was geen slaaf meer, je was nu vrij!

Dat was namelijk goedkoper. En zo werd Afrika steeds vrijer en steeds goedkoper. De onafhankelijkheid werd in alle goedertierenheid geschonken. Iedereen, ook de voor de les verantwoordelijke priester, was enthousiast.

Een student zette mij helaas met de mond vol tanden door te vragen waarom er dan na de onafhankelijkheid nog missionarissen waren gebleven. They tought us to pray with our eyes closed. When we opened them, they had the land and we had the Bible"? En de specifieke missieklus waar Kenyatta het over heeft was toch geklaard en daarna zelfs al weer achterhaald en teruggedraaid. Ik zei dat dat een hele goede vraag was van die student waar ik nog eens een paar dagen over na zou denken.

Ik hoop dat hij er niet op terugkomt. Mij blijft het ook verbazen. Mamadeo, een Afrikaanse lerares die ook nog geschiedenis heeft gegeven vertrouwde mij toe dat zij dacht dat het uit een verlangen naar roem was geweest. Zij keek me zo ongelovig aan toen ik rijkdom als centraal motief aanwees dat ik bijna zelf weer ging twijfelen. Hier spreekt het cultuurverschil.

Wat voor ons een begrijpelijke en aanvaardbare verklaring is voor een bepaalde soort van menselijk gedrag wil er daar gewoon niet in. Als dat waar is moet Afrikaanse sociale wetenschap, als het hun de moeite waard is er een te gaan maken dus heel anders worden dan de onze. Bij het printen van het collegedictaat gisteren voor de les liet ik mijn externe harde schijf vallen. Mijn laptop ziet hem niet meer.

Gelukkig heb ik back-ups van het meeste dat ik hier nodig heb en thuis van de hele rest. Hij loopt verder zo te horen goed dus het zou alleen de aflezing kunnen zijn, wellicht reparabel. Mijn database met adressen en telefoonnummers stond niet in back-up op mijn laptop, jammer dat ik nog wat nummers ouderwets in mijn agenda heb staan want anders had ik nu echt kunnen voelen wat het is om de schepen achter je te hebben verbrand.

Boos op mezelf natuurlijk. Ben in het algemeen niet zo te spreken over mijn motoriek hier. Goede recensies evenwel van mijn voetbalspel ontvangen. Je moet hier wel oppassen met complimentjes want daar zijn ze iets te goed in. Schijnt niet veel om het lijf te hebben, maar decorum wil ook wat.

Daar schijnt hij wel liefhebberij in te hebben: In mijn bijzijn vroeg hij Piet of deze de professor ook mee wilde nemen. Dat wou Piet wel. Nu hopen voor hem dat hij dat garagepak niet heeft hoeven verkopen. Volgend weekend komen er Ieren en is het huis vol. Hij suggereerde een aantal plaatsen waar ik terecht kon.

Ik voel het meest voor een formation house nu er nog studenten zijn waar ik van kan profiteren. De Holy Cross van Kollman ligt een half uur fietsen buiten de stad. Daar zal ik later wellicht niet zo gauw meer komen. Ik zal eens vragen of ik daar heen kan. Het is het meest "Afrikaanse" formation house, met modder tot aan de stoep, een gezellige boel binnen en slechts een vijftiental studenten zodat je je meer in een begeleid studentenhuis voelt.

Net als eergisteren slaagde ik in mijn opzet op tijd om half acht op te staan in het Afrikaanse ritme en net als eergisteren viel er niets met me te beginnen. De child abuse themamiddag voor de studenten ving aan, maar ik wilde er niet zijn. Geeuwend en af en toe mijn hoofd weer neerleggend las ik in een van Edith gekregen prachtig boek over de Daluba in Gambia. Zelfs toen de studenten uitgelaten de zitting afsloten met mijn Saint Thomas lied om twee uur er was kennelijk niet te somber over het onderwerp gesproken was het nog niet veel soeps met me.

Een half uurtje later klaarde het op. Ik bestudeerde de zweren onder mijn neus, die kennelijk Europese verwanten hebben want mijn afweer weet er raad mee: Er lijkt geen gevaar meer voor verspreiding, ik durf onder de douche, er is stroom dus ik doe een wasje in de machine, ruim mijn kamer op en bereid mij voor op het weerzien van kleine Deo en Mamadeo. Nu heeft iedereen het er dan ook over.

De zijweg door Mbiko was bijna onherkenbaar want leek meer een bijna drooggevallen rivierbedding en Mamadeo ook want ze had haar lange steilgebrande haar geknipt en was nu kort kroes.

Ik val met mijn neus in de boter want naast Piet en ik blijkt er een jong Afrikaans echtpaar te gast waarvan de man pastor is van het Miracle Centre van Mbiko, dit dorpje. Miracle Centres blijken dependances van de Pinkstergemeente. Gevraagd naar de miracles moet de pastor erg lachen. Nou wij doen veel meer dan alleen maar wonderen hoor, het gaat er natuurlijk om dat de mensen in aanraking komen met het woord van God. Dit blijkt, net als in het Miracle Centre Jinja te gaan met Amerikanen en westerse instrumenten: Zijn mooi opgemaakte jonge vrouw is daar zangeres.

Zelfs als ik met enige nadruk haarzelf iets vraag blijft ze zwijgen en blijft haar mannetje het woord doen. Hoe het met mijn collega Edith is die er vorige keer bij was, de hartelijke groeten. Tevens breng ik zoals gevraagd de hartelijke groeten van mijn moeder, die zij niet kennen doch waar ze natuurlijk zeer verguld mee zijn.

Behalve het Miracle dametje blijven de vrouwen in de keuken tot Piet, als de zon daalt, nerveus geworden van enige verhalen over recente roofmoorden hier aan de grote weg, eens wil opstappen.

Gelukkig was mijn grapje of hij dan geen boef aan het spit lust net lang genoeg om onze Mamadeo te doen verschijnen zodat we nog even aangenaam met haar kunnen zitten want wat er wordt gezegd doet er eigenlijk minder toe. Ons worden Gulu dansen in het vooruitzicht gesteld bij de viering van hun huwelijksdag 20 december Otto, Papadeo, is Acholi, van Gulu, in het Noorden waar je nu als gewoon boer of burger zelfs in je eigen huis je leven niet veilig bent door schietgrage rebellen en regeringssoldaten op zoek naar eten, meiden en jongetjes die met het overschot aan geweren mee kunnen schieten.

Daarna met ondergaande zon een paarderit naar de grote weg, koeien links en rechts tot de buik in de blubber en voor donker thuis. De voetballers kwamen na een gelijk veel te laat thuis "we missed you", ik trots en bij de Eucharistie kwam ik toevallig in de kring naast de in zijn pak zwetende priester terecht alwaar ik, gezien het zich nu verspreidende gerucht, een beurt heb genomen met bidden en God verzocht te bevorderen dat mijn vrouw de weg in haar leven moge vinden.

Kan Hij ook niet meer zeggen dat ik Hem niks te doen geef. Deze Kanyike van de besnijdenisles is geweldig. Hij geeft bij filosofische antropologie nota bene Berdjayev, een Rus die ik alleen ken omdat ik toevallig iets met Rusland heb en die volgens mij bijna geen enkele filosoof in Nederland kent en dan gaat het over "het ik", eenzaamheid en de ander enfin, iets wat normaal voor een Afrikaan geen enkele betekenis heeft.

Trouwens, zoals jullie weten houd ik het graag eenvoudig, dus: Subject en object, hoezo? Mijn familie, die bestaat, wij leven dus wij zijn, als een boom, de wortels zijn de gestorven voorouders, de volwassenen de stam, de kinderen de vruchten aan de uiteinden van de takken. Niemand heeft het ooit over "mijn dorp", het is altijd "ons dorp". Laat me niet lachen. Ik heb bewondering voor de interesse waarmee deze jongemannen de bereidheid tonen zich te verdiepen in het toch inderdaad wel vrij idiote specifiek westerse probleem dat "filosofie" heet, maar vanuit Afrikaans perspectief beter "krankzinnigheid" zou kunnen heten.

Als Kanyike spreekt dan hoeven ze er weinig moeite voor te doen: Tot mijn opperste verbazing knikken alle zwarte mannen heftig. Ja, de vrouw komt als echtgenote nieuw in de familie. Die woont bij elkaar dus ze moet zich aanpassen op het vreemde erf dat zij betreedt want daar zijn al lang de moeder en vader en ook de broers en de zussen van de man.

Vader en broers zijn verantwoordelijk voor het leven van de man en dulden slechts grommend de nieuwe echtgenote, die alleen is met de man als hij kwetsbaar is eet en slaapt zodat zij nooit helemaal zeker kunnen zijn over zijn veiligheid. Zus komt al haar hele leven elk moment de hut binnen als zij dat wil de zegswijze hier is: Beslissingen over de kinderen van de echtgenote zijn familiebeslissingen in een familie waarin zij nieuw is en dus zonder tegenbericht het minst in de melk te brokkelen heeft.

Tantes heel wat meer! Die brengen trouwens ook hun bruidsschat binnen als ze gaan trouwen en dat schijnt ook status te geven in de familie. Wat zegt Berdjayev over de zoektocht naar de andere sekse? Dat wij onze eenzaamheid ermee willen opheffen. Beraad houden doen wij met de familie. Feest vieren doen wij met de vrienden.

Luisteren doen wij naar onze ouders. Waar is de vrouw? En is de vrouw gelukkig? Kortom, deze Kanyike is geweldig. Dan maar een tweede vrouw? Van de regen in de drup, zegt Kanyike, hoewel, waag ik te denken, voor de eerste vrouw misschien prettig een maatje in de barre wereld te hebben.

Nog steeds niet gelukt dit stuk dagboek bij de Starcom weg te faxen. Het loopt uit de hand en bovendien wil ik wel eens iets van me laten horen. Nu wordt dit geschrijf voor mezelf echt belangrijk. Zonder dat zou ik nu, voel ik, zonder veel besef van wat er gebeurt een ander leven induiken en pas thuis weer geconfronteerd worden met het verband tussen ik-hier en ik-thuis.

En juist dat verband is natuurlijk het interessante, niet een soort inslapen en met weinig herinnering als een ander wakker worden. Dat slapen gebeurt heel letterlijk: Ik heb het gevoel dat ik niet "opschiet" met mijn begrip en integratie terwijl ik toch elke dag veel meemaak.

Het voornaamste probleem blijft om erin te berusten dat je hier, om met Toon Hermans te spreken, moet wachten tot de appelmoes langskomt. Ik leg het de jongens hier zo uit: Er is een agenda: Hier in Uganda moet je een visser zijn: Ineens staat Isaac voor mijn kamerdeur om te vragen of ik meefiets naar overzijde Nijl waar hij pastoraal werk doet in een weeshuis. Het blijkt bestierd door Piets zondagse Duitse blokfluitvriendin Gaby, destijds jong gehuwd met een Gulu neger, mee naar Uganda, alleen de leuke dingen naar huis geschreven, man dood, zelf verder en nu, nou ja, was dit internaat St.

Moses een leger dan zou je haar zeker generaal moeten noemen maar dan wel een hele vrolijke, hoewel ondertussen duidelijk aan de leiding. Honderden weeskinderen in rode hesjes staan als schapen en rennen als lammetjes in een uitgestrekt weiland met daarachter in de verte barakken. De grootste meisjes zeisen gras met de traditionele slasher, een eenhands zeismes, een metalen mini ijshockeystickje met het scherpe blad een kwartslag gedraaid zodat het horizontaal twee kanten uit kan snijden.

Ze zijn voor mij onhandig kort maar als ze mijn maat hadden nam ik er een mee naar huis. Er staan vijf weefgetouwen en met twinkelende ogen vertelt het opzichteresje wat voor mooie dingen je daar allemaal mee kunt maken en hoe je dat doet. Er hangen in de "showroom" jawel ook prachtige bloezen met borduurwerk erop. Die moeten 40 dollar kosten. Na een half uurtje vraag ik haar of ze er een voor me wil maken en dan alles zelf bedenken. Helemaal zelf weten wat en hoe. Dit is natuurlijk geen plaats voor afdingen.

Dat wil ze wel. Met deze truuk heb ik goede ervaringen: Hij ging overwegend voor zitten, een tijd die ik behalve Bach niet meer zo vaak bezoek. Al luisterende wordt mij hier geleidelijk duidelijk dat hij zich niet, zoals ik, primair concentreert op harmonische ontwikkeling maar op sfeer, bepaald door het soort instrument of stemklank, rust en beweging.

Ik vond het eerst allemaal wat saai maar ik wist natuurlijk dat dat aan mij moest liggen want die jongen leeft met zijn muziek.

Ik krijg nu in de gaten waarmee hij leeft. Van de drie, de gordijnenmaakster, de platenboer en de weefster, is de laatste, hoewel ook een beetje, duidelijk het minst verlegen met het geschonken vertrouwen en het - overigens volstrekt denkbeeldige - gevaar voor miskleun.

Er is ook een fietsenwerkplaats en een wel erg serieuze schele Duitse jongen met een wat lubberende mond, die met veel moeilijke woorden uitlegt hoe zwaar zijn taak is: Het interesseert ze gewoon niet. Ik suggereer een graduation in te stellen: Dat schijnt genieten te zijn met volle teugen. Kan de textielwerkplaats hier niet in symbiose met de verkeersschool, vraag ik mij naast een proestende Gaby af.

De Duitse verkeersgeleerde vertrekt geen spier en spreekt weer enkele zeer lange zinnen uit met veel moeilijke woorden die ik niet begrijp. Gelukkig heb ik geen verkeersles van hem. Ik suggereer hem een middenweg: Het kwartje wil niet vallen. Hij zal er over nadenken. Ik weet het al. Ik begin er niet aan. Gisteren sprak Pierre mij bestraffend toe dat ik nu toch wel haast moest maken met de vertoning van mijn video want anders zaten de jongens in de examens en dan was er geen tijd meer voor.

Heb ik mij daarvoor nu al dik twee weken bescheiden stil gehouden over dit onderwerp in de wetenschap dat iedereen weet dat ik die video heb en al in twee formation houses heb vertoond? Zeg maar met wie ik er contact over moet opnemen, zeg ik met gespreide armen. Nou, dat kon ik wel met hem doen.

Ik vraag mij in stilte af of het nu de bedoeling is dat ik nu even naar mijn kamer ga en dan terugkom met de vraag wanneer we mijn video zullen tonen, maar kennelijk is deze ceremonie niet nodig om hem aan het denken te zetten wanneer dat moet want hij zet zich eraan zonder verder formeel verzoek. Een rotkarwei, dat kun je aan zijn gezicht zien. Nou, woensdag dan maar. Pierre had al een stukje van mijn video gezien. Daarin hebben mijn twee neefjes van 9 en 11, die overigens buiten op straat een volstrekt gesloten front vormen, een ruzie die uitloopt op geschreeuw en bonkende geluiden op zolder.

Ik draai en wacht af wat er gebeurt. Mijn zus blijkt hier een spel voor te hebben. Deze worden doorgenomen en toen had jij Dan telt mammie op.

De heren kijken met gestrekte nek en gesperde ogen naar de afloop. De jongste blijkt verliezer, wordt boos en gaat zijn moeder meppen. Die moet naar boven. Van de moderne Nederlandse cultuur heeft Pierre, als zoveel missionarissen hier, toch al geen hoge pet op. Vierendertig soorten tandpasta in het schap, zei de bisschop mij al eens hoofdschuddend.

Ik zweeg toen maar en besloot niet over de vegetarische vleeswaren te beginnen. Als het over de moderne Nederlandse zeden op het gebied van sex, paarvorming, voortplanting en opvoeding gaat wordt met sombere blik naar de grond gekeken. Zij kijken heen en weer tussen verdorven promiscue Europeanen en hardleerse promiscue Afrikanen. Voor de laatsten bestaat veelal begrip. Veel, ik denk eigenlijk de meeste, missionarissen voelen zich in Afrika meer thuis dan in het westen en genieten van de eenvoud, rust en geborgenheid van het leven hier.

En zeker ook van de mensen. Piet is een schitterend voorbeeld. Als hij er aan komt lopen beginnen de kindertjes al te stralen, lijkt het wel. Naar scho ol, het Philosophy Centre Jinja. Bij de ingang loop ik Fr.

John van het Mill Hill formation house tegen het lijf in broek met vest van een driedelig kostuum en een bordeauxrode pluche vlinderdas op zijn witte overhemd. Wat een mooi pak, wat is de gelegenheid? Het is dinsdag en ik kom uit Liverpool. John loopt natuurlijk net als alle formators en PCJ-leraren de hele dag tussen de mensen maar toch is het een eenzame man.

Hij trekt zich terug zodra hij kan. Dan draait hij operabandjes, videofilms en eet Engelse sausages met Engels brood waarvoor hij wekelijks helemaal naar Kampala rijdt.

Ik hoorde hem eens in een toespraak: Als hij de mis doet is het keurig. Wat voor hem telt is dat de liturgie helemaal klopt. Het is voor John dan belangrijker niet ter communie te gaan dan schade aan de sociale omgeving te vermijden door het spel toch maar even mee te spelen.

Die jongens hebben het natuurlijk gezien en dus moet het bij hen, hoewel ik daar niet achter zal komen, het gesprek van de dag geweest. Ik loop al tijden te bedenken hoe Pierre te benaderen over mijn plannen tot half januari te blijven. Inmiddels heeft buurman Piet mij al aangeboden bij hem te komen en ik merk heel duidelijk dat die dat zelf heel leuk zou vinden. Ook weet ik dat er geen gasten komen in het Mill Hill Formation house. Iedereen wil weg, maar dat mag niet van Pierre, er moet altijd iemand blijven.

Zo dacht ik dat het wellicht ook voor een eenzame achterblijver misschien leuk zou zijn om gezelschap te hebben. Ik wist al dat ik het zeker niet aan de orde moest stellen waar alle formators bij zijn want Pierre houdt graag de touwtjes in handen. Wij zijn een democratie, legde hij mij eens uit en dat betekent dat het beste argument telt en vaak heeft hij die nu eenmaal, dat weet hij nu eenmaal van zichzelf.

Vandaag kwam het geschikte moment om Pierre erover te benaderen, in de gang van het PCJ in de pauze van mijn colleges, nadat hij zich had afgevraagd waarom ik me hier toch zo inspande, ik had toch vakantie.

Nee, na half december moesten de formators zich beslist vrij voelen, geen andere mensen op de compound, dat kon hij toch niet namens de andere mensen beslissen, er zou immers vaak ook niemand zijn en er werd niet gekookt. Kon ik niet naar Nairobi? Dat was duidelijk, te meer daar ik zeker weet dat de andere formators het juist leuk vinden als ik er ben, dat die ook moeten eten, dat het in je eentje niet gezellig is en dat Pierre zelf absoluut heeft verboden dat er op enig moment niemand is.

Piet is half december terug na een tweeweeks verblijf in Ghana en daarna wordt het dus samen met hem zelfgeslachte duif, sprinkhaan en witte termiet eten, dat wordt geweldig, ik geef computerles, snijd een flinke hoek uit het kaaswiel dat ik voor hier heb meegebracht, zie ineens dat de fabriek op de korst een lint gedrukt heeft met de tekst "In lacuna delectio", en neem mijn fiets mee voor Piets mensen, Pierre koopt zelf maar fietsen.

Hij zal straks, als ik mager, rimpelig en mummelend van ouderdom op een bankje zit te koekeloeren, wel eens een van de belangrijkste mensen in mijn leven kunnen zijn geweest. Hij nodigde Edith immers uit naar Jinja te komen en die durfde niet alleen.

En mijn fiets waren ze toen misschien net ergens in India voor me aan het maken. Zo , lief dagboek, was me dat even wat! Een langdurige power cut scheidde ons: Deze keer kwam het niet omdat anderen betere relaties met de mensen bij de stuwdam hebben dan wij, maar omdat de storm de draden tegen elkaar had geblazen. Gulzig slorpt mijn accu de stroom op die van de generator komt. Ik vrees wel wat voor mijn imago bij Pierre, maar die zee gaat mij te hoog. Bij de videopresentatie was er geeneen formator, een unicum tot nu toe, terwijl het over hun land gaat.

Ik denk dat de anderen best wel wilden, maar vermoed dat ze aangaande de video negatief zijn toegesproken.

Van Jos krijg je niet heel veel hoogte. Bij de andere twee voel ik een goed contact. Ook de Mill Hillers elders maken graag een praatje. Enfin, ik moet natuurlijk ook weer geen spoken gaan zien maar het patroon is duidelijk. Ik onderscheid hier de koude en de warme katholieken. Behalve Pierre is er nog een koude, die Ier van de White Fathers, die de geheimhouding door een student van de vriendin en eigen kind vergeleek met een misdaad en vond dat iedere student die dat ter ore was gekomen verplicht was van zoiets bij de leiding aangifte te doen hetgeen niemand had gedaan.

De kouden zijn eigenlijk protestanten: Er is geen geel, ik neem roze. Kost hier drie keer zo veel als normaal: Pierre kijkt teleurgesteld naar het roze. Volgens hem heeft hij al zoiets. Oei oei wat duur zeg. Nou dan zal hij het de studenten niet aanbieden, dit wordt alleen voor de staf. Hoewel Pierre duidelijk het disfunctioneren van mensen hoofdschuddend in verband pleegt te brengen met hun etniciteit, hecht hij zelf aan primitieve eretekenen die hem symbolisch moeten verheffen boven de anderen: De krant komt pas in de formatorskamer als hij hem uit heeft en aldaar zijn de luie stoelen in elk van de twee zitgedeelten van kunstleer in verband met de duurzaamheid behalve in elk van de twee zitgedeelten eentje die met stof is bekleed want Pierre vindt kunstleer zo plakken.

Als hij een computerprobleem heeft wil hij er wel over praten want dat staat gewichtig maar ik moet het niet wagen een oplossing te suggereren want dan is mijn gedachte geheel verkeerd want dat heeft hij allemaal al geprobeerd. Gelukkig dat hij het gewichtige probleem kort daarna dan geheel zelfstandig op geniale wijze heeft opgelost. Het blijft hard regenen. Inmiddels zijn vele bruggen weggespoeld voor de ogen van verbaasde dorpsbewoners die vervolgens hun gestorven verwanten, losgespoeld uit het kerkhof, in hun kisten in hele eskaders op de buiten hun oevers getreden rivieren naar het meer zagen dobberen, althans iets van deze strekking meldt de New Vision, onze vrije pers waarin het water nu toch echt de wekenlang de voorpagina dominerende, over zijn ontslag procederende generaal heeft verdrongen.

De generaal zijn bril afzettende "to make a point". De generaal in een contemplatief moment. D insdag keek de generaal alsof hij wel wist wie hij te eten moest vragen die avond.

Nu staat niet hij, maar het water op "zijn" voorpagina en zit zijn opvolger nog steeds in "zijn" generale staf. Wellicht is hij nu een anker aan het kopen voor de kist van zijn overgrootvader. Deze school is een initiatief van vier katholieke congregaties die actief zijn in Oost- en West Afrika.

Daar komen de studenten vandaan, de meesten willen priester worden. Studie van de westerse filosofie is voor hen een zeer belangrijk onderdeel. Mijn belangrijkste interesse gaat momenteel uit naar wat er precies gebeurt als een jonge Afrikaan, vaak van het platteland gekomen met als eerste herinnering het uitzicht op de wereld vanuit de doek op de rug van zijn met de hak ploegende moeder, te horen krijgt van subject, objecten zulke dingen meer.

Omdat ik hier al eerder ben geweest is dit een vervolgonderzoek. Ik weet al dat hun voornaamste probleem ligt in het begrip van ons individualisme en breng een video mee waarop ik met beelden en interviews voor hen in beeld tracht te brengen vanuit welk zelfbegrip wij in Europa in ons dagelijks leven vlijtig voor onszelf bezig zijn. Het belangrijkste dat naar voren komt bij de videopresentatie had ik in Nederland absoluut niet voorzien: De generaties hebben in Nederland sterk hun eigen waarden en levensgewoonten waardoor het bij samenwoning niet gemakkelijk is wrijvingen te vermijden.

Pepsi, the choice of a new generation. In Afrika hoor je niet bij een generatie maar bij een familie. Identiteit, veiligheid, alles komt uit de familie. De voorouders zijn de wortels, de volwassenen de stam, de kinderen de vruchten aan de takken van de boom, de hoop voor de toekomst.

Dus kun je in de kerk jong en oud vinden. En niet, zoals ik hen liet zien, zoals in Nederland, vooral oud of, in andere diensten of bij andere geloofsrichtingen vooral jong. De Nederlandse kerken kunnen niet tegelijk voor meerdere generaties succesvol zijn, net als onze politieke partijen, die zeer verschillen in leeftijdsopbouw en voortdurend met kunst en vliegwerk de ouderen er weer meer bij moeten gaan betrekken, anders beginnen die hun eigen partij of juist weer de jongeren.

Als je in Afrika niet oppast ontaardt de politiek in een de-een-zijn-brood-is-de-ander-zijn-dood stammenvertegenwoordiging. Je bent er niet primair oud, jong, links of rechts, moslim of katholiek maar Muganda, Musoga of Acholi. Vandaar dat een democratie zoals in het westen daar niet werkt. Dat komt in het westen hard aan, want daar vindt men dat als iets goed is, dat het dan overal goed moet zijn. Men streeft in het westen universaliteit na, ironisch genoeg een typisch westerse, dus niet erg universele hobby.

De vraag is natuurlijk ook of bijvoorbeeld die gevierde universele rechten van de mens geen bedreiging zijn van de culturele diversiteit. Voorzover ik hoor heet Uganda onder president Museveni een democratie hetgeen inhoudt dat er meerdere partijen mogen zijn doch alleen de partij van de president mag deelnemen aan de verkiezingen.

Die meneer Museveni is dus duidelijk een heel verstandige man. En dat is boffen want als hij niet verstandig was zou dit toch een heel slimme maatregel van hem zijn en dan zat je er mooi mee. Stammen, bomen en stambomen, daar draait het hier om. Er zijn wel age-groups, van mannen en vrouwen die gelijktijdig door de volwasseneninitiatie zijn gegaan, de vrouwen hebben dan soms gezamenlijk een stukje land dat ze samen bewerken zodat ook wat bijgepraat kan worden maar ze hebben geen eigen generatiebesef of gevoel van anders zijn dan ouderen of jongeren.

Ik zoek nu uit hoe het met de puberteit zit, wanneer Nederlandse kinderen drammerig op zoek gaan naar de plek waar ouders de grenzen stellen. Dat schijnt hier niet te bestaan: Er is een absoluut uniforme stammoraal, de onbetekenende familieverschillen berusten op karakters of toeval.

Als je stout bent krijg je klappen en je weet precies waarom. Je gaat niet expres quasi opzichtig stout doen om te kijken wat er gebeurt, het bij ons bekende klieren. Er wordt niet geklierd. De schaarse overtredingen zijn welbewust, met kennis van de grens die wordt overschreden en geschieden op de stiekemste manier die de overtreder kan verzinnen. Overtreding is geen onderzoek, zoals bij de Europese puber.

Het is gewoon even slim achterlangs proberen te komen. Nou en pak ze maar eens hier. En is het hen gelukt dan hoor je er echt nooit meer iets van. Ontdekking is dan ook letterlijk zeer pijnlijk. Ons pubergedoe is nodig omdat wij onze kinderen erop moeten trainen zelfstandig te leren denken en zelf hun normen te veranderen als we weer iets nieuws hebben verzonnen: Bij ons begint iedere generatie een in principe voor die generatie unieke trektocht door het leven: Je ouders haakten af en je kinderen lachen je uit.

Zwaar puberen, zo moet het zijn in een technisch snel veranderende samenleving. Wij zijn jong, wij zijn anders. Ik heb in mijn leven steeds sterker de overtuiging gekregen dat filosofie in essentie een geestesziekte is.

Nu ontdek ik in deze confrontatie met stammoraliteit het medium bij uitstek om die overtuiging te verwoorden. Wat zijn dat voor vragen zoals: Op grond waarvan kun je zeggen dat iets bestaat? Op grond waarvan kun je zeggen dat iets goed is? Wat is dat voor getob? Waar komt dat vandaan? Ik denk dus ik ben?

Hier in Afrika worden mij twee dingen duidelijk: Als ik denk ben ik er even niet. Als ik niet denk ben ik er juist wel. Iemand die denkt plaatst zich buiten zijn stam. Een stam jaagt, ploegt of melkt. Ik jaag dus ik ben, ik ploeg dus ik ben, ik melk dus ik ben, ik denk dus ik ben er even niet.

Daar krijgen de kindertjes echt geen eten van, van denken. Het is slecht voor de overleving van de stam. Als die ziekte zich zou verspreiden zou de stam in gevaar komen. Wie denkt moet in therapie. Gelukkig zijn er medicijnmannen die de kwade denkgeesten kunnen verdrijven. De ellende ontstaat als een mens er in slaagt zich ver genoeg van zijn stam te verwijderen om zich als "individu" te zien.

Zodra je jezelf als individu ziet ben je te laat, je staat voor principieel onoplosbare problemen en je bent reddeloos verloren. Er ontstaan onbeantwoordbare vragen waar je tot het einde der tijden nieuwe variaties van antwoorden op kunt verzinnen zonder te begrijpen dat het onbehaaglijk gevoel niet komt van het onbeantwoord zijn, maar van datgene wat er de oorzaak van is geweest dat de vraag is opgekomen. De zogeheten universele menselijke vragen zijn specifieke epidemische infecties die het mensdom hebben besprongen in het koelere klimaat ten Noorden van de Middellandse Zee.

In het kader van omgekeerde ontwikkelingshulp zouden we de Afrikaanse know how op dit gebied moeten gaan importeren. Want het gaat niet alleen om die enkele filosoof die bij ons rondloopt en vaak met gepast geacht intellectuelenwantrouwen nog met de nek wordt aangekeken ook want dat zijn alleen de zware en echt hopeloze gevallen. Wie hen bestudeert krijgt echter, juist door de diepte waarin zij door het denken zijn aangetast, een goed beeld van het westerse probleem, dat, zoals bekend, al heeft geleid tot de fundamentele aantasting van het biologisch draagvlak van onze aarde.

Ik wil niet ontkennen dat ons chronisch geworden gedenk in Europa toch ook heeft geleid tot wegen zonder gaten, stroom die nooit uitvalt, leidingwater dat je kunt drinken en andere zaken die de Afrikanen bij een eerste bezoek aan ons meer zouden opvallen dan onze bewondering voor Descartes. Zelfs zal ik de verleiding weerstaan deze genietingen te vergelijken met de nergens op gebaseerde opgewektheid van een koortsige teringlijder, maar hier in Afrika bekruipt mij de vraag of wij misschien een beetje aan het overdrijven zijn en het meest interessante vind ik de lichte angst die mij bekruipt bij de gedachte dat je - en hier gaat het, voor alle duidelijkheid, niet om romantiek want dit is het hier en nu - soms toch vrij ongestoord oud kunt worden in een kleihut met een paar roestige pannen en een rafelig mes.

En al mag ik er vanuit gaan dat ik er voorlopig niet achter kom wat het betekent, ondanks het menigmaal ontbreken van veel van wat in onze ogen voor een menswaardig bestaan essentieel is staan de gezichten hier heel wat vrolijker en opener dan die in mijn Nederlandse straat.

Jinja, op een terrasje in Main Street, vrijdag 28 november De klassieke plastic boodschappentas heeft in Jinja nog een aantal toepassingen zie ik nu, uitkijkend over straat:. Ik hoor van diverse kanten dat de veroorzaker van een verkeersongeluk zomaar vermoord kan worden door de omstanders.

Charles Onyango-Obbo heeft net een prachtig klein boekje geschreven dat bij boekhandel Aristoc in Kampala in de afdeling "Local" staat, maar dat iedere westerling zou moeten lezen. In het verhaaltje "Public and Private Citizens"  schrijft hij over de scherpe contrasten in goedheid en slechtheid.

Engelse mensen die op BBC world service horen over iemand die het moeilijk heeft en de journalist geld sturen ter leniging van de nood. Politici die een voetbalclub steunen uit puur enthousiasme maar er onbedoeld hun populariteit zo mee opvijzelen dat ze er onder doodsbedreigingen van hun collega's mee moeten ophouden.

Bij een verkeersongeluk komt men aanstormen, niet om de slachtoffers te helpen maar om de spullen te stelen. Een politieman rapporteert bij een verdachte van plundering bij een verkeersongeval zakken met rijst en suiker te hebben gevonden gedrenkt in bloed. Onyango-Obbo maakt zich vooral zorgen over de marktwaarde van die suiker, maar rijst is toch ook behoorlijk hygroscopisch.

Enfin, mij wordt geadviseerd om als ik bij een ongeluk betrokken raak mij gezwind uit de voeten te maken en later de zaken te regelen. Ik hoor overigens later van mensen, blanken zelfs, die na een ongeluk goed zijn geholpen, en al hun geld nog gewoon uit hun autowrak konden halen   Zelfs met blanken is er dus soms nog mededogen. De lynching van een schuldige aan een verkeersongeval kan voortkomen uit gebrek aan zelfbeheersing, gebrek aan rationele controle over de driften en net als bij onze hooligans waarmee individueel ook vaak best te praten is leidt dat in een groep makkelijk tot een collectieve escalatie, maar de vent is uit edele wraakmotieven gedood en draagt wellicht ook nog zaken van waarde op zich.

Dat is toch leuk meegenomen. Toen ik dat niet begreep had ik ze toch voor de prijs gekregen. Als je van een ambtenaar iets moet hebben kun je urenlang tegenover zijn bureau op een stoel zitten, voor de lunch nog even weggestuurd worden, morgen terugkomen etc, voor hij je geeft waar je recht op hebt.

Met een tientje extra had je in een minuut weer buiten gestaan. Het scheelt dat je blank bent want die willen wel eens naar de krant gaan met het verhaal en daar zijn ze bang voor. Obote gaf geen soldij en riep gewoon: Daarom ben ik weer heel verbaasd als ik met mijn gloednieuwe fiets, een fortuin voor de Jinjajenees, naar de markt ga, en die bij de man die mijn horlogebandje voor vijftig cent van een nieuwe staafje voorzag zet. Die zorgt er voor. Daar kan ik van op aan. Ik een dag later terug, ook voor nog enkele kleine verbeteringen van de zadelstelling en wacht bij wijze van proef af.

En ja hoor, daar komen ze ongevraagd aan met het tasje, vergeten, teruggevonden, voor me bewaard en weer aan mijn zadel gefrommeld. Daar zit geen greintje kwaad bij. Een marktkoopman loopt weg, uit het zicht, om voor mij iets te halen en laat mij achter met al zijn waar voor het grijpen. Hier liggen alle grenzen anders. Handel en dienstverlening blijkt hier volledig gescheiden: Mijn vrees bij de aankoop van de fiets over het verschil tussen een wholesale en detailhandelsprijs blijkt dus geheel ongegrond.

Een fietsemaker heeft alleen gereedschap. Ik moet er nog achterkomen waarom. Het beoogde PCJ-team tegen het soepie in blauwe Combonishirts waaronder ik. De voetbaltrainer geeft een peptalk en praat veel over organising. Op deze manier is het mogelijk om onze inhoud blijvend gratis aan te bieden en een gepersonaliseerde website en relevante advertenties te tonen.

Zo houden we het voor u op elk moment interessant. Centraal in ons cookiebeleid staat respect voor uw privacy. Daar verneemt u welke cookies we gebruiken, voor welke doeleinden en bepaalt u welke cookies u aanvaardt.

Om verder te gaan naar onze website, hebben wij dus uw toestemming nodig om u een optimale surfervaring te geven. Websites hanteren technologieën om het gebruiksgemak te verhogen en de website zo interessant mogelijk te maken voor elke bezoeker.

Bekendste voorbeelden van dit soort technologieën zijn cookies. Cookies kunnen worden gebruikt door websitehouders of door derde partijen, zoals adverteerders, die communiceren via de website die u bezoekt.

Omdat uit cookies geen contactgegevens zoals adres, e-mail of telefoonnummer kunnen worden afgeleid, worden cookies niet gebruikt voor direct marketing via deze kanalen.

We vinden het van groot belang dat u weet en begrijpt welke cookies we voorstellen te gebruiken voor onze website en voor welke doeleinden. Op die manier willen we:. Wil u uw cookie-instellingen personaliseren? Hieronder vindt u een lijst met de cookies die wij gebruiken binnen deze categorie en voor welke doeleinden:. Om te bepalen welke onderdelen van de website het interessantst zijn voor onze bezoekers, proberen we continu te meten, onder andere met behulp van de software van een derde partij, hoeveel bezoekers er op onze website komen en welke items het meest bekeken worden.

Hiervoor gebruiken wij cookies. Van de informatie die wij zo verzamelen worden statistieken gemaakt. Deze statistieken geven ons inzicht in hoe vaak onze webpagina bezocht wordt, waar precies bezoekers de meeste tijd doorbrengen Hierdoor zijn we in staat de structuur, navigatie en inhoud van de website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken voor u. De statistieken en overige rapportages herleiden we niet naar personen.

Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen en de mogelijke data die ze hiermee verzamelen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen website daarover geven Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat we hier geen enkele invloed op hebben.

Ons doel is om bezoekers van onze website te voorzien van informatie die zo relevant mogelijk is voor hem of haar. Daarom proberen wij onze website zoveel mogelijk aan iedere bezoeker aan te passen. Dit doen we niet alleen via de inhoud van onze website, maar ook via de advertenties die worden getoond. Als dergelijke cookies niet worden gebruikt, zal u overigens nog steeds advertenties te zien krijgen.

De advertenties zijn in dat geval alleen niet langer toegespitst op uw interesses omdat we u niet kennen. Deze advertenties kunnen bijvoorbeeld aangepast zijn aan de inhoud van de website. U kan dit soort inhoudsafhankelijke webadvertenties vergelijken met reclame op televisie.

Als u bijvoorbeeld naar een tv-programma over koken kijkt, zal u vaak in de bijbehorende reclameblokken een advertentie over kookproducten zien. Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat we hier geen enkele invloed op hebben. De content van onze website is grotendeels tot helemaal gratis. In ruil tonen we ook advertenties. Sommige advertenties of videoboodschappen maken gebruik van cookies. Deze advertenties worden door ons en door derden op onze website geplaatst.

Om deze gepersonaliseerde advertenties te kunnen leveren, proberen wij op basis van de websites die u bezoekt op het internet een beeld te krijgen van uw vermoedelijke interesses. Op basis van deze interesses passen we de inhoud op onze website aan voor verschillende groepen klanten.

Ook derde partijen die via onze website cookies plaatsen, kunnen op deze manier informatie over uw interesses inwinnen.

De informatie over uw huidige websitebezoek kan in dat geval gecombineerd worden met informatie van eerdere bezoeken aan andere websites dan de onze. Advertentienetwerken en mediabureaus zijn bedrijven die fungeren als tussenpersoon tussen website-eigenaren en adverteerders. Voor de cookies die onze derde partijen voor advertentiedoeleinden plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat wij hier geen enkele invloed op hebben. Voor het functioneren van deze buttons wordt gebruik gemaakt van social media cookies van social media partijen, zodat deze u herkennen op het moment dat u een artikel of video wilt delen.

Deze cookies maken het dus mogelijk dat ingelogde gebruikers van geselecteerde social media bepaalde inhoud van onze website direct kunnen delen. Voor de cookies die de social media partijen plaatsen en de mogelijke data die zij hiermee verzamelen, verwijzen we naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Door de manier waarop het internet en websites werken, kan het zijn dat we niet altijd inzicht hebben in de cookies die via onze website worden geplaatst door derde partijen. Mocht u op deze website cookies tegenkomen die in deze categorie vallen en die we hierboven dus niet genoemd hebben, laat het ons dan weten. Of neem rechtstreeks contact op met de derde partij en vraag welke cookies ze plaatsten, wat de reden daarvoor is, wat de levensduur van de cookie is en op welke manier ze uw privacy gewaarborgd heeft.

De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt. We behouden ons het recht voor om de inhoud van deze verklaringen en de cookies die opgenomen staan in de lijsten altijd en zonder waarschuwing vooraf te wijzigen.

U vindt op deze webpagina altijd de meest recente versie. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV:. Bij HLN hechten we veel belang aan uw privacy en het vertrouwen dat u ons geeft.

Geile boerendochter sex contact emmen

Voor de cookies die de social media partijen plaatsen en de mogelijke data die zij hiermee verzamelen, verwijzen we naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven. Door de manier waarop het internet en websites werken, kan het zijn dat we niet altijd inzicht hebben in de cookies die via onze website worden geplaatst door derde partijen. Mocht u op deze website cookies tegenkomen die in deze categorie vallen en die we hierboven dus niet genoemd hebben, laat het ons dan weten.

Of neem rechtstreeks contact op met de derde partij en vraag welke cookies ze plaatsten, wat de reden daarvoor is, wat de levensduur van de cookie is en op welke manier ze uw privacy gewaarborgd heeft. De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt. We behouden ons het recht voor om de inhoud van deze verklaringen en de cookies die opgenomen staan in de lijsten altijd en zonder waarschuwing vooraf te wijzigen.

U vindt op deze webpagina altijd de meest recente versie. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV:. Bij HLN hechten we veel belang aan uw privacy en het vertrouwen dat u ons geeft. Zo geven we u graag de kans om uw cookie-instellingen te personaliseren. Meer info over ons privacy- en cookiebeleid vindt u via de link onderaan deze pagina.

Onze aanbevolen cookie-instelling is niveau 4. Zo geniet je op elk ogenblik van deze website in optimale omstandigheden. U kan de cookie-instellingen hieronder aanpassen door een bepaald niveau te kiezen.

U krijgt dan regelmatig dezelfde advertenties we weten namelijk niet welke reclameboodschap u al kreeg die niet aangepast zijn aan uw interesses. Weten wat elk niveau precies inhoudt? Scrol dan verder naar beneden. We lezen enkel functionele en analytische cookies uit. Deze cookies houden geen persoonsgebonden informatie bij. Functionele en analytische cookies geven u toegang tot de basis site. U krijgt advertenties te zien, maar deze zijn niet afgestemd op uw profiel waardoor ze niet altijd relevant zullen zijn en ook regelmatiger zullen terugkomen.

Naast de functionele en analytische cookies, bieden we u ook de voordelen van persoonlijke cookies. Deze volgen uw traject doorheen onze website. Hierdoor kan u genieten van extra content die beantwoordt aan uw interesses. U krijgt nog steeds algemene advertenties die afgestemd zijn op de content van de bezochte pagina. U geniet van een website op maat van uw profiel. Dat kunnen we door bovenop de andere twee cookieniveaus ook advertentiecookies te laden.

Deze stellen ons in staat om een nauwkeuriger profiel op te bouwen rond uw surfervaring en onze website hierop aan te passen, zowel naar inhoud als naar advertenties. Volledige toegang tot de website, makkelijk delen met uw netwerk én reclame op maat met een minimum aan herhaling. Content liken, delen met uw vrienden of uw mening geven? Bovenop alle andere cookies, kan u ook met uw social media cookies aan de slag.

De instellingen van uw browser of toestel laten niet toe dat cookies worden opgeslagen. Deze instelling hindert de werking van deze website. Gelieve deze instelling te wijzigen alvorens verder te gaan. Deze website maakt gebruik van cookies Deze website maakt net zoals de meeste websites gebruik van cookies. Bedankt voor uw vertrouwen en veel plezier Verder naar website Meer informatie HLN en uw cookies Websites hanteren technologieën om het gebruiksgemak te verhogen en de website zo interessant mogelijk te maken voor elke bezoeker.

Op die manier willen we: De kwaliteit van het aanbod op onze website bewaken en voor u verbeteren Wil u uw cookie-instellingen personaliseren? Verder naar website Dieper ingaan op de verschillende cookies? Klik op de links hieronder: Functioneel Analyse Gedragsafhankelijk Advertenties Social media Overige en onvoorziene cookies Tot slot nog dit… Cookies om onze website goed te laten functioneren Onze website gebruikt cookies voor: Het opslaan van uw voorkeuren, zoals taal, locatie, het gewenste aantal te tonen zoekresultaten, etc.

Wij gebruiken cookies voor: Cookies ten behoeve van gedragsafhankelijke inhoud van een webpagina Ons doel is om bezoekers van onze website te voorzien van informatie die zo relevant mogelijk is voor hem of haar. Deze cookies maken het mogelijk dat: Naam Doel Froomle Recommendation Gravity Recommandation Recommendation Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Cookies om aangepaste advertenties te kunnen tonen De content van onze website is grotendeels tot helemaal gratis. De cookies maken het mogelijk dat: Deze netwerken u herkennen zodat uw artikels kan liken, sharen of comments toevoegen Er op basis van uw social media gebruik interessantere advertenties worden getoond. Tot slot nog dit… De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt.

De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV: Kies hieronder uw instelling Niveau 1 Functioneel Niveau 1: Van alle kanten langs de randen loopt deze zoetwater-badkuip ter grootte van Ierland vol met de regen die op de omringende bergen valt. De waterspiegel ligt op het niveau van de hoogste toppen van de Vogezen meter.

Daar stort het water zich Noordwaarts om een kleine km verderop in Egypte op zee uit te komen. Meer dan de helft van de negen uurs vliegreis uit Nederland gaat vaak langs de Nijl en is dus eigenlijk al de oprijlaan van Jinja. Ik ga voor de tweede keer.

Nu voor twee maanden in plaats van veertien dagen. De eerste keer was ik er voor een klusje, ik had er een paar lessen te geven aan het Philosophy Centre Jinja , een gezamenlijk initiatief van vier katholieke congregaties, een soort vooropleiding voor wie er over denkt priester te worden.

Dat tel ik niet mee. Daarom noem ik wat nu komen gaat: De vorige keer hoefde ik de eerste dagen zelf nog geen lessen te geven en volgde ik lessen van anderen. Na twee dagen lessen volgen heb ik toen mijn meegebrachte lesmateriaal over economie en filosofie weggegooid. Mijn lessen werden discussies met studenten over de betekenis van basisbegrippen: Wat is het verschil tussen lenen en geven? Waarom kwamen die blanken destijds hier zij dachten over het algemeen dat verwerving van roem de centrale ambitie was en konden zich absoluut niet voorstellen dat die blanke barbaren in de 17e eeuw voor geld en goederen hun familie verlieten en hun gezondheid in gevaar brachten.

Ik las een ooggetuigenverslag voor van een bombardement van de Oost-Afrikaanse havenstad Kilwa door de Portugees Almeida in dat ik overigens niet thuis, maar in mijn zojuist in Kampala gekochte History of East Africa gevonden had: Ze gingen naar het paleis, zetten er de kruisen neer en de opperkapitein bad.

Daarop begon iedereen de stad te plunderen van alle koopwaar en voorraden". Spraakverwarring alom, ik leerde er nog meer van dan zij. Ondertussen vroeg ik mij af wat ze zich hadden voorgesteld bij wat ze in dat verplichte werkstuk hadden geschreven toen ze het vorig semester Thomas van Aquino, Kant en Hegel hadden gedaan. De gang, in Nederland, naar het vliegtuig is nerveus en met weinig zelfovertuiging, misschien ook door het slaapgebrek: Die hele Leerdammer kaas in mijn koffer kost 11 kilo overgewicht, zeer duur, ik bedacht later dat ik het kolereding listig verpakt als handbagage met quasi ontspannen blik onder de arm waarschijnlijk voor niets het vliegtuig in had gekregen, zoals ik de vorige avond te laat had bedacht NS inlichtingen te bellen want na Dat stelde de NS in staat mij met zekerheid mede te delen dat ik onmogelijk om 8: De auto staat nu voor Belgische Franken in de kelder van Sheraton Brussel omdat ze het wel leuk vonden dat ik zei dat ik in Sheraton ging slapen en pas na een tijdje toegaf dat het om Sheraton Kampala ging.

Dat bleek achteraf niet te kunnen want die zat vol met Fransen van een handelsmissie. Overmorgen gaan die weer naar huis, ze waren hier nog nooit geweest en zullen voorlopig ook wel niet meer komen. Aardige mensen, gelukkig niet te snel uit het luchthavengebouw want nu was ik eerst en anders had ik niet meer in de Sheraton-bus naar Kampala gekund.

Sheraton vol, elders geslapen voor de helft van het geld, al weer iets van parkeergeld auto terugverdiend. Stom allemaal, maar ja, te veel afwikkeling de dagen voor vertrek, ik kan mezelf vergeven en ach, wat is geld nou eigenlijk helemaal, het gaat niet om de knikkers, het gaat om het spel. De kaas met schaaf was een absolute klapper bij mijn gastheren.

Daar is dan weer het Mill Hill Formation house , bevolkt door 30 katholieke priesters in opleiding en 4 mentor-missionarissen, "formators" Pierre , Henk, Wijnand, John en Jos, de eerste vier priesters, Jos is een broeder. De studenten bezoeken dagelijks het Philosophy Centre Jinja waar 90 jongens college hebben van 14 docenten waaronder Pierre, die het Oude Testament geeft, zoals bekend vanwege het hoge seks en geweld karakter een delicate taak, die ik Pierre wel toevertrouw al ga ik niet kijken.

Thuis in het formation house worden de normen en waarden geacht zich te nestelen, een intensief gebeuren, terwijl ik altijd denk dat aan deze jongens een stuk minder werk zit dan aan hun Nederlandse leeftijdsgenoten: Bliksemsnel ben ik ingericht en neem automatisch de gedaante aan die ik de vorige keer ook al in mijzelf bespeurde, die natuurlijk aanvoelt maar toch nieuw, vreemd, fris en veelbelovend ruikt. Ik was bij de eerste sigaar in de middag reeds bijkans in gedachten "formator".

Een eerste bezoek aan Piet, een aardige buurman-missionaris die zich bezighoudt met de cultuur van de Basoga, de stam van deze streek, die Busoga blijkt te heten en die ik de komende week afschuwelijk van dienst kan zijn bij het inrichten van de files voor zijn woordenboek van de taal der Basoga, die Lusoga blijkt te heten.

Piet krijgt zelf Lusogales van Mamadeo, iemand van de stam van de Basoga, en zo iemand noem je een Musoga.

Pierre bleek zijn WordPerfect klas niet te kunnen doen. Zo viel ik al meteen in, onder de belofte dat ik ze niets anders zou leren dan wat in hoofdstuk 4 stond want ze wilden veel te veel tegelijk. WordPerfect heet hier gewoon WordPerfect. Pierres les zou ook als hij had gekund nooit gelukt zijn wegens een power cut, wat net zo vaak voorkomt als regen.

Gelukkig was mijn laptop accu net vol genoeg voor de les plus enige strikt geheime aanwijzingen buiten het boekje. Van alle kanten werd mij verteld hoe deze tunes ingebed waren geraakt in elk begroetings- en bevestigingsritueel. Ik deed de groeten van mijn collega Edith met wie ik er de vorige keer was en kreeg de rest van de dag alleen nog maar vragen over mijn vrouw, hoe ze er uitzag, hoe het was om getrouwd te zijn en hoe ik haar had versierd waarom ze nou toch niet mee was en of ik geen foto had.

Toch had ik er al zo'n vermoeden van en heb daarom een foto meegenomen van mijn jeugdige, charmante doch heetgebakerde Slavische echtgenote Olga, met wie ik in een dramatische echtscheiding lig met veel Russische vuur- en vlamverschijnselen. Formators, leerlingen, iedereen deed aan dit gevraag mee behalve Pierre die ik het voor mij al niet meer erg tragische nieuws van mijn echtscheiding toch maar in de afhaalauto vertelde, met enige stemmigheid omdat ik het gevoel had dat dat toch wel het minste was wat hij van mij zou verwachten.

Hij leek er echter zelfs tevreden mee te zijn en zei dat ik het maar eens aan de studenten moest vertellen op een goed moment omdat ze dan zouden merken dat wij ook maar mensen waren en dan zouden ze zich beter met ons kunnen identificeren. Pierre, een klein manneke dat zich aan zijn leiderschap in het Mill Hill Formation House vastklemt als een schipbreukeling aan zijn wrakhout, kondigde mij bij mijn vorige bezoek bij de eerste gezamenlijke maaltijd in de eetzaal aan als iemand die met Edith was meegekomen omdat zij zich veiliger voelde met een gorilla, dus dit is zeker een val.

Ik zal er in lopen, neem ik mij voor. Het ontspannen neerzweven in het Afrikaanse levensgevoel is af en toe merkbaar maar de daling is wat dat betreft nog niet echt ingezet.

Ik moet om 7: Mijn doel is de colleges van Rev. Paul Kollman, ik weet niet, ik denk begin dertig, over sociologie en antropologie. De afwezigheid van een problemenlijst hier geeft me het gevoel van evenwichtsverlies, alsof ineens een harde tegenwind wegvalt. Ik voel plots diepe twijfel aan de zin van mijn bestaan. Daarvoor heb ik echter een oplossing: Dan komt de zin van het leven vanzelf terug. Ach, de hele filosofie is gewoon een probleem dat biochemisch gaat worden opgelost.

Ik voel mij als filosoof een natuurgenezer die heeft ontdekt dat hij aan een serieuze universiteit celbiologie had moeten gaan studeren om mensen echt beter te leren maken. Aan mijn lunchtafel, met Pierre, leg ik uit dat ik vanmorgen heb geleerd dat Pierre geen chief is maar een big man.

Eerst wordt hij nieuwsgierig, maar als ik uitleg dat chiefdom volgens regels wordt verkregen en een big man door capaciteiten de leiding krijgt, toch niet een vergelijking die in zijn nadeel uitvalt, heeft hij er genoeg van en vraagt kortaf er buiten gelaten te worden.

Kwaad loop ik naar buiten om in het stadje Jinja beneden aan de heuvel, aan het Victoriameer bij de bron van de Nijl, voor de mij gemelde prijs van 75 Amerikaanse dollars een splinternieuwe Indiase fiets met Nederlandse banden te gaan kopen.

Maar dan blijken de studenten in eigen beheer zangrepetitie te hebben en daar moet ik natuurlijk bij zijn. Het gaat precies zoals ik dacht. Alleen de woorden staan op papier, er staat er een voor die de eerste stem zingt, dan de tweede, dan de derde, aftellen hoeft meestal ook niet, de zang zet in, de trommels en koebellen beginnen te ponkelen en de pleuris breekt uit.

Het zou zo op de CD kunnen, ik heb er wel slechtere thuis. Kortom, het gaat precies zoals ik het altijd gedaan heb, alleen thuis was ik vreemd en hier ben ik normaal.

Alleen dat babakune wewe dio boeboebali, ik schrijf maar iets wat er op lijkt, is voor mij lastig te onthouden. Dus dan nu toch de stad in voor de fiets. Moses van de Busoga Craft Shop, ook katholiek, dus dat schept een Band, bovendien was ik vorige keer een goede klant, loopt wel even mee. Te laat, alleen de afzetters zijn nog open. Ik weet dat ik ze terug kan wurgen naar de marktprijs maar ik gun het ze niet en ik vertrouw ze niet.

Snel terug de heuvel op in het als een baksteen vallende duister. De zusters aan de rechterkant sluiten de hekken al, ons hek is dicht maar de deur nog niet op slot. De studenten bidden, ik ga lezen. Niet voor lang want na vijf minuten is er al power cut, inmiddels is het aardeduister dus er zit niets anders op dan wat relaxen. Dat valt niet mee. Het zal nog wel een paar dagen duren voor mij dat weer redelijk afgaat. Ik verheug me er al wel op maar nee, die pure staat van zuiver zijn en verder niets is nu nog niet realiseerbaar.

Vanochtend trof ik mijn vriend Piet, achterbuurman van het Mill Hill Formation House, missionaris en cultuuronderzoeker, krabbend in een pan in zijn keuken aan.

Toen gisteravond de power cut toesloeg was hij net elektrisch aan het koken. Dat werd dus een boterham. Midden in de nacht echter kwam de stroom terug en zou zijn maaltijd op een gegeven moment heel smakelijk aan het sudderen kunnen zijn geweest.

Piets keuken is een los gebouwtje en hij had te diep geslapen om te ruiken wat daar gaande was. Enfin, heerlijk in Piets tuin onze enkels vol rode pukkels laten steken en samen naar de "Annex" aan het meer om te eten. Dat gaat vrijwel op de tast want geen maan en lampen moeten laag want trekken insecten aan.

Het ontbreken van maan lokt wel driehonderd roeibootjes het doodstille pikdonkere meer op om met een lamp muggen en met de muggen vissen te lokken, een schaalmodel van de melkweg. Ouderen sussen de bonje, vooral omdat die van bijna iedereen opa en oma zijn en zo niet dan komt er nog een opa of oma bij.

Er mag om beurten gescholden worden en dan volgt wijze les en schadevergoeding. Wij zeggen hier bijvoorbeeld: Weer veel te laat op. De kalkoenhaan der buren ging vannacht vreselijk te keer toen de maan tussen de wolken verscheen. Henks idee de volgende ochtend deed mij hoofdschudden over mijn deskundigheid als cum laude afgestudeerd econoom: Dat gaat nog geen 7 euro kosten 2 piek extra als ze beloven pas na mijn vertrek 16 januari aan een nieuwe te beginnen en Piet Korse is meester-vogelbrader.

Zondag op weg naar restaurant The Sunset, een prachtige plek aan de Nijl, vertelde Pierre dat hij hier rechts van de weg vorige maand een keurige Afrikaanse man in pak in de wind aan een boom zag bungelen.

Rond de boom stond een groepje nieuwsgierigen te kwetteren. Het was geen zelfmoord, schreef de krant later, hij was vermoord en daarna pas opgehangen. Ten voorbeeld aan de jeugd of zoiets. De effectieve vraag van de eigen bevolking wordt onbelangrijk geacht en die blijft dus arm en onderontwikkeld.

Gisteren heb ik Piet en zijn Afrikaanse secretaresse laten zien hoe hij zijn database van Lusogawoorden netjes als een tweekoloms woordenboek kan printen. De kalkoenen van onze wederzijdse buurman blijken voor de fok en Piet is ondubbelzinnig afwijzend over mijn idee van aankoop, zelfs als ik wat stijg met de prijs. Waarom laat je een leeg huis zien? Daardoor kan ik nu mooi wel rustig twee maanden naar Jinja, etc.

Verder gejoel om de zaal vol grijze koppen tijdens de kerkdienst die ik voor ze heb opgenomen in een dorp bij mij in de buurt. De muziek, Palestrina en andere meerstemmige koormuziek uit de renaissance, die ik erg mooi vind, werd niet erg gewaardeerd. Kun je je energie niet in kwijt. Ik krijg het idee dat dat moderne iets is waar ik liever niet te lang naar zou luisteren, Bach met een drumstel en zo.

De auto die mij zou thuisbrengen bleef steken bij de uitgang van de White Fathers compound want de bewakers die de enige sleutels hebben waren geheel onvindbaar. Mij bekruipt de gedachte dat de bewakers dat toen zelf hebben gedaan en zich vannacht van de opbrengst aan het bezatten waren in de stad.

Ik bleef daar dus slapen. Overwoog mij nog telefonisch af te melden bij Mill Hill, maar zag er wegens het late uur vanaf. Daar bleek toch grote ongerustheid te zijn ontstaan, natuurlijk, we zijn in Afrika.

Stomme fout, ik wil in een put en dan de deksel erop. Alsof het nog nodig was dat te zeggen. Hij gaf er niet bepaald blijk van dat hij blij was dat ik nog leefde en zijn verstoring zag hij met name daardoor veroorzaakt dat hij zich bijna genoodzaakt had gezien een zoektocht naar mijn stoffelijk overschot te beginnen hetgeen zijn ochtendschema in de war zou hebben gebracht.

Enfin, zelfs de opperpriester mag emoties hebben maar als hij nog eens begint zal ik hem op christelijke toon zeggen dat hij het makkelijker heeft met deze ernstige fout dan ik omdat ik hem tenslotte heb gemaakt.

Dit is verder een ochtend van lessen volgen. Besnijdenis is normaal in Afrika. De excisie van de clitoris blijkt niets te maken te hebben met lustremming.

Als kind ben je seksloos en in de volwasseneninitiatie moet je man of vrouw worden. Doe je dan niet dan krijg je geen kinderen of alleen vervloekte. Man en vrouw zijn hierin dus volstrekt gelijk en de hele rest van het verhaal lustremming en vrouwenonderdrukking en ook verder dan clitorectomie gaande verminking van de vulva is, concludeer ik in stilte, het resultaat van de introductie van het uit onze contreien afkomstige bijgeloof.

Geen wonder dat westerse vrouwen zo goed in hun eigen emotionele post-christelijke verontwaardiging kunnen zwelgen op dit punt. Die zijn dan wel helemaal met zichzelf bezig en met traditioneel Afrika heeft het niets van doen. Het is 20 o C, de studenten zitten met jassen en Noorse truien in de klas, dit gaat over African Traditional Religion maar ze willen toch in de eerste plaats weten of je in besneden staat minder kans hebt op aids.

Dit is het geval want het virus sterft in de kou die het anders tussen voorhuid en eikel had kunnen vermijden, zegt de Ugandese leraar Kanyike. Toch maar een condoom, maar we hadden het over besnijdenis vanuit een cultureel gezichtspunt. De kandidaat priesters herstellen zich.

Lang leve de accu van mijn laptop. Toch naar de stad want die fiets moet er maar eens van komen. Hij begint wel 22 dollar te hoog, op 92 dollar dus ik moet eerst weer weg om mij psychisch op te laden voor een nieuwe opkomst met de plechtige mededeling dat ik 80 dollar kan bieden, mijzelf bezwerende dat ik niet boven de 85 ga.

Het is de zwaarste fiets die er is en de grootste maat. Zonder een zweem van twijfel gaat hij binnen een seconde akkoord. Dit kan niet, denk ik. Nou ja, de eerste uit het magazijn waarmee hij me weg wil sturen heeft een beschadigde kettingkast maar de tweede alleen hier en daar wat oppervlakkige roest op de velgen en wat deukjes.

De onderdelen zijn wel op de juiste wijze losjes verbonden maar dat is meer om te laten zien hoe je hem in elkaar moet zetten. De fietsemaker zal dat varkentje wel even voor me wassen, wordt mij verzekerd, een employee wordt als gids meegestuurd. En alles moet aangedraaid, tot de spaken toe. De ketting blijft na uitdeuken van de kast aanlopen waarop de neger die hiermee bezig is zijn twee kameraden maant tot het nemen van afstand.

Mijn fiets wordt plat met de stuurkant van het frame op de stoep gelegd en met de achteraskant op de dertig centimeter hogere drempel. Hij buigt zich over mijn frame, zet een voet op de trapas, zijn handen omklemmen de uiteinden van het frame, de spieren spannen zich en ik zie mijn frame ter hoogte van de trapas scherp ter aarde nijgen. Ik ben inmiddels thuis op een volkomen stil en vrij lopende fiets. De kosten voor het bedrijfsklaar maken van mijn voertuig bedroegen anderhalve dollar.

Met gepaste bescheidenheid nam ik thuis bij aankomst met mijn glimmende aanwinst de felicitaties van de studenten in ontvangst over de "good price" die ik had gemaakt. De trotse bezitter ben ik nu van het Afrikaanse statussymbool bij uitstek. Als je je vrouw erop laat rijden ben je een pantoffelheld.

Hoewel lang geslapen houd ik geen oog open bij de colleges. Hevige spierpijn in mijn benen die gisteren een half uur mijn honderd kilo heen en weer moesten sleuren op het voetbalveld om als rechtsback tal van soepele zwarte spitsen op tijd neer te leggen. Balgevoel moet nog komen dus dieptepasses direct uit de lucht stilleggen is er nog niet bij.

Ik beperk mij tot het opbouwen van de status van iemand die je meestal niet voorbij komt. Tevens heb ik zweren onder de neus, naar ik vermoed wegens hand laten likken door hond "He" en daar dan weer zweet mee afvegen. Lieve hond, maar niet meer aankomen. Gisteravond naar het afscheidsfeest van missionarissen die naar het onveilige rebelse Noorden gaan.

Ja, liefst wel een geweer mee morgen, zegt er een want wij behoren ons immers aan te passen aan de gewoonten van het volk. Hadden missionarissen vaak sowieso iets macho-achtigs voor mij, hier lijk ik wel regelrecht tussen de Hells Angels beland. Eentje heeft lang vet haar tot de schouders, een dikke buik en een baard tot de plexus solaris die van het geweer, hij blijkt later "Dennis the Menace" te worden genoemd , een ander ziet er, hoewel zwaar gespierd, wat verzorgder en grijzer uit doch begint een stoer verhaal over een motortocht door heel Europa, eindigend in Hamburg alwaar een raceboot werd bemachtigd waarmee Helgoland werd bereikt, de golven te hoog voor een hand vrij om te bidden.

In de dagen hierop probeer ik het gesprek links en rechts eens op motorfietsen te brengen en dat leidt steevast tot geanimeerde conversaties waar vrijwel iedereen aan deelneemt en die zich begeven tussen de en cc. Ook arriveerde op het feest een moeder met een prachtige lange dochter die derde was geworden bij de Miss Uganda verkiezingen.

Gezwind werden de over de donkerende parish-tuin verspreide zitjes verplaatst naar de kring die zij gekozen had met medeneming van de lampen. Ik bleef natuurlijk zonder enige moeite waar ik hoorde: Een reuze aardig kind zonder kapsones. Gelukkig ging het hard denk aan de hardste onweersbui die je ooit hebt meegemaakt dan zit je misschien de buurt regenen en werd ze mammies auto ingetrokken om thuis te zijn voor de kleiweg zou zijn veranderd in een modderrivier.

Geweermans had zelf het ijs gemaakt. Als ik naar Noord Uganda zou gaan dan graag met hem. Ik denk dat hij nog iets eetbaars vindt als iedereen, hoe zwart ook, het opgegeven heeft. En wat Helgoland betreft, dat was Brits tot De Duitsers hadden zelfs al een verdrag met de Kabaka van Buganda. En zo blijkt alles weer met alles samen te hangen.

Vannacht is het na onze terugkeer douchematig blijven regenen en de rest van de dag werd het druil die nu in het avondduister weer aanzwelt tot aanhoudende regen. Ik was vanmiddag nog pogende met mijn voetbalschoenen grip te houden op de nog boven het water uitstekende delen van de kleiwegen, nu ben ik als Afrikaan, blootsvoets wadend door de plassen met opgestroopte broek en de slippers in de hand.

Het zal een graad of 18 zijn maar je kleren zijn vochtig, dus vooral tocht geeft een nu onaangename koude rilling. Bovenop de evenaar trek ik dus thuis toch lekker mijn dikke sokken aan. Plastischer dan ik vanmorgen de economie en mentaliteit van het kolonialisme heb uitgelegd kan ik het niet: Als een goed christen ergens heen moet neemt hij een Godgegeven paard, hij geeft het te eten, maar hij gaat het paard toch niet betalen voor diens diensten?

En zo is dat ook met een slaaf. Dat ging er goed in. Toen, zeg ik, kreeg men in de gaten dat deze volkeren georganiseerd moesten worden om hun productie en consumptie te verhogen ten dienste van de internationale handel. Prompt werden zij welkom geheten als lid van de mensheid voor wie God de wereld had geschapen. Daarbij werden de bedoelingen van God natuurlijk wel helder geformuleerd: Sindsdien werd je betaald, maar er werd niet meer voor je gezorgd.

Je was geen slaaf meer, je was nu vrij! Dat was namelijk goedkoper. En zo werd Afrika steeds vrijer en steeds goedkoper. De onafhankelijkheid werd in alle goedertierenheid geschonken. Iedereen, ook de voor de les verantwoordelijke priester, was enthousiast.

Een student zette mij helaas met de mond vol tanden door te vragen waarom er dan na de onafhankelijkheid nog missionarissen waren gebleven. They tought us to pray with our eyes closed. When we opened them, they had the land and we had the Bible"? En de specifieke missieklus waar Kenyatta het over heeft was toch geklaard en daarna zelfs al weer achterhaald en teruggedraaid.

Ik zei dat dat een hele goede vraag was van die student waar ik nog eens een paar dagen over na zou denken. Ik hoop dat hij er niet op terugkomt.

Mij blijft het ook verbazen. Mamadeo, een Afrikaanse lerares die ook nog geschiedenis heeft gegeven vertrouwde mij toe dat zij dacht dat het uit een verlangen naar roem was geweest. Zij keek me zo ongelovig aan toen ik rijkdom als centraal motief aanwees dat ik bijna zelf weer ging twijfelen.

Hier spreekt het cultuurverschil. Wat voor ons een begrijpelijke en aanvaardbare verklaring is voor een bepaalde soort van menselijk gedrag wil er daar gewoon niet in. Als dat waar is moet Afrikaanse sociale wetenschap, als het hun de moeite waard is er een te gaan maken dus heel anders worden dan de onze. Bij het printen van het collegedictaat gisteren voor de les liet ik mijn externe harde schijf vallen. Mijn laptop ziet hem niet meer.

Gelukkig heb ik back-ups van het meeste dat ik hier nodig heb en thuis van de hele rest. Hij loopt verder zo te horen goed dus het zou alleen de aflezing kunnen zijn, wellicht reparabel.

Mijn database met adressen en telefoonnummers stond niet in back-up op mijn laptop, jammer dat ik nog wat nummers ouderwets in mijn agenda heb staan want anders had ik nu echt kunnen voelen wat het is om de schepen achter je te hebben verbrand.

Boos op mezelf natuurlijk. Ben in het algemeen niet zo te spreken over mijn motoriek hier. Goede recensies evenwel van mijn voetbalspel ontvangen. Je moet hier wel oppassen met complimentjes want daar zijn ze iets te goed in. Schijnt niet veel om het lijf te hebben, maar decorum wil ook wat. Daar schijnt hij wel liefhebberij in te hebben: In mijn bijzijn vroeg hij Piet of deze de professor ook mee wilde nemen.

Dat wou Piet wel. Nu hopen voor hem dat hij dat garagepak niet heeft hoeven verkopen. Volgend weekend komen er Ieren en is het huis vol. Hij suggereerde een aantal plaatsen waar ik terecht kon. Ik voel het meest voor een formation house nu er nog studenten zijn waar ik van kan profiteren. De Holy Cross van Kollman ligt een half uur fietsen buiten de stad. Daar zal ik later wellicht niet zo gauw meer komen.

Ik zal eens vragen of ik daar heen kan. Het is het meest "Afrikaanse" formation house, met modder tot aan de stoep, een gezellige boel binnen en slechts een vijftiental studenten zodat je je meer in een begeleid studentenhuis voelt.

Net als eergisteren slaagde ik in mijn opzet op tijd om half acht op te staan in het Afrikaanse ritme en net als eergisteren viel er niets met me te beginnen. De child abuse themamiddag voor de studenten ving aan, maar ik wilde er niet zijn.

Geeuwend en af en toe mijn hoofd weer neerleggend las ik in een van Edith gekregen prachtig boek over de Daluba in Gambia. Zelfs toen de studenten uitgelaten de zitting afsloten met mijn Saint Thomas lied om twee uur er was kennelijk niet te somber over het onderwerp gesproken was het nog niet veel soeps met me. Een half uurtje later klaarde het op. Ik bestudeerde de zweren onder mijn neus, die kennelijk Europese verwanten hebben want mijn afweer weet er raad mee: Er lijkt geen gevaar meer voor verspreiding, ik durf onder de douche, er is stroom dus ik doe een wasje in de machine, ruim mijn kamer op en bereid mij voor op het weerzien van kleine Deo en Mamadeo.

Nu heeft iedereen het er dan ook over. De zijweg door Mbiko was bijna onherkenbaar want leek meer een bijna drooggevallen rivierbedding en Mamadeo ook want ze had haar lange steilgebrande haar geknipt en was nu kort kroes.

Ik val met mijn neus in de boter want naast Piet en ik blijkt er een jong Afrikaans echtpaar te gast waarvan de man pastor is van het Miracle Centre van Mbiko, dit dorpje.

Miracle Centres blijken dependances van de Pinkstergemeente. Gevraagd naar de miracles moet de pastor erg lachen. Nou wij doen veel meer dan alleen maar wonderen hoor, het gaat er natuurlijk om dat de mensen in aanraking komen met het woord van God. Dit blijkt, net als in het Miracle Centre Jinja te gaan met Amerikanen en westerse instrumenten: Zijn mooi opgemaakte jonge vrouw is daar zangeres.

Zelfs als ik met enige nadruk haarzelf iets vraag blijft ze zwijgen en blijft haar mannetje het woord doen. Hoe het met mijn collega Edith is die er vorige keer bij was, de hartelijke groeten. Tevens breng ik zoals gevraagd de hartelijke groeten van mijn moeder, die zij niet kennen doch waar ze natuurlijk zeer verguld mee zijn. Behalve het Miracle dametje blijven de vrouwen in de keuken tot Piet, als de zon daalt, nerveus geworden van enige verhalen over recente roofmoorden hier aan de grote weg, eens wil opstappen.

Gelukkig was mijn grapje of hij dan geen boef aan het spit lust net lang genoeg om onze Mamadeo te doen verschijnen zodat we nog even aangenaam met haar kunnen zitten want wat er wordt gezegd doet er eigenlijk minder toe. Ons worden Gulu dansen in het vooruitzicht gesteld bij de viering van hun huwelijksdag 20 december Otto, Papadeo, is Acholi, van Gulu, in het Noorden waar je nu als gewoon boer of burger zelfs in je eigen huis je leven niet veilig bent door schietgrage rebellen en regeringssoldaten op zoek naar eten, meiden en jongetjes die met het overschot aan geweren mee kunnen schieten.

Daarna met ondergaande zon een paarderit naar de grote weg, koeien links en rechts tot de buik in de blubber en voor donker thuis. De voetballers kwamen na een gelijk veel te laat thuis "we missed you", ik trots en bij de Eucharistie kwam ik toevallig in de kring naast de in zijn pak zwetende priester terecht alwaar ik, gezien het zich nu verspreidende gerucht, een beurt heb genomen met bidden en God verzocht te bevorderen dat mijn vrouw de weg in haar leven moge vinden.

Kan Hij ook niet meer zeggen dat ik Hem niks te doen geef. Deze Kanyike van de besnijdenisles is geweldig. Hij geeft bij filosofische antropologie nota bene Berdjayev, een Rus die ik alleen ken omdat ik toevallig iets met Rusland heb en die volgens mij bijna geen enkele filosoof in Nederland kent en dan gaat het over "het ik", eenzaamheid en de ander enfin, iets wat normaal voor een Afrikaan geen enkele betekenis heeft.

Trouwens, zoals jullie weten houd ik het graag eenvoudig, dus: Subject en object, hoezo? Mijn familie, die bestaat, wij leven dus wij zijn, als een boom, de wortels zijn de gestorven voorouders, de volwassenen de stam, de kinderen de vruchten aan de uiteinden van de takken. Niemand heeft het ooit over "mijn dorp", het is altijd "ons dorp". Laat me niet lachen. Ik heb bewondering voor de interesse waarmee deze jongemannen de bereidheid tonen zich te verdiepen in het toch inderdaad wel vrij idiote specifiek westerse probleem dat "filosofie" heet, maar vanuit Afrikaans perspectief beter "krankzinnigheid" zou kunnen heten.

Als Kanyike spreekt dan hoeven ze er weinig moeite voor te doen: Tot mijn opperste verbazing knikken alle zwarte mannen heftig. Ja, de vrouw komt als echtgenote nieuw in de familie. Die woont bij elkaar dus ze moet zich aanpassen op het vreemde erf dat zij betreedt want daar zijn al lang de moeder en vader en ook de broers en de zussen van de man. Vader en broers zijn verantwoordelijk voor het leven van de man en dulden slechts grommend de nieuwe echtgenote, die alleen is met de man als hij kwetsbaar is eet en slaapt zodat zij nooit helemaal zeker kunnen zijn over zijn veiligheid.

Zus komt al haar hele leven elk moment de hut binnen als zij dat wil de zegswijze hier is: Beslissingen over de kinderen van de echtgenote zijn familiebeslissingen in een familie waarin zij nieuw is en dus zonder tegenbericht het minst in de melk te brokkelen heeft. Tantes heel wat meer! Die brengen trouwens ook hun bruidsschat binnen als ze gaan trouwen en dat schijnt ook status te geven in de familie. Wat zegt Berdjayev over de zoektocht naar de andere sekse?

Dat wij onze eenzaamheid ermee willen opheffen. Beraad houden doen wij met de familie. Feest vieren doen wij met de vrienden.

Luisteren doen wij naar onze ouders. Waar is de vrouw? En is de vrouw gelukkig? Kortom, deze Kanyike is geweldig. Dan maar een tweede vrouw?

Van de regen in de drup, zegt Kanyike, hoewel, waag ik te denken, voor de eerste vrouw misschien prettig een maatje in de barre wereld te hebben. Nog steeds niet gelukt dit stuk dagboek bij de Starcom weg te faxen. Het loopt uit de hand en bovendien wil ik wel eens iets van me laten horen. Nu wordt dit geschrijf voor mezelf echt belangrijk. Zonder dat zou ik nu, voel ik, zonder veel besef van wat er gebeurt een ander leven induiken en pas thuis weer geconfronteerd worden met het verband tussen ik-hier en ik-thuis.

En juist dat verband is natuurlijk het interessante, niet een soort inslapen en met weinig herinnering als een ander wakker worden. Dat slapen gebeurt heel letterlijk: Ik heb het gevoel dat ik niet "opschiet" met mijn begrip en integratie terwijl ik toch elke dag veel meemaak. Het voornaamste probleem blijft om erin te berusten dat je hier, om met Toon Hermans te spreken, moet wachten tot de appelmoes langskomt.

Ik leg het de jongens hier zo uit: Er is een agenda: Hier in Uganda moet je een visser zijn: Ineens staat Isaac voor mijn kamerdeur om te vragen of ik meefiets naar overzijde Nijl waar hij pastoraal werk doet in een weeshuis.

Het blijkt bestierd door Piets zondagse Duitse blokfluitvriendin Gaby, destijds jong gehuwd met een Gulu neger, mee naar Uganda, alleen de leuke dingen naar huis geschreven, man dood, zelf verder en nu, nou ja, was dit internaat St. Moses een leger dan zou je haar zeker generaal moeten noemen maar dan wel een hele vrolijke, hoewel ondertussen duidelijk aan de leiding.

Honderden weeskinderen in rode hesjes staan als schapen en rennen als lammetjes in een uitgestrekt weiland met daarachter in de verte barakken. De grootste meisjes zeisen gras met de traditionele slasher, een eenhands zeismes, een metalen mini ijshockeystickje met het scherpe blad een kwartslag gedraaid zodat het horizontaal twee kanten uit kan snijden.

Ze zijn voor mij onhandig kort maar als ze mijn maat hadden nam ik er een mee naar huis. Er staan vijf weefgetouwen en met twinkelende ogen vertelt het opzichteresje wat voor mooie dingen je daar allemaal mee kunt maken en hoe je dat doet. Er hangen in de "showroom" jawel ook prachtige bloezen met borduurwerk erop.

Die moeten 40 dollar kosten. Na een half uurtje vraag ik haar of ze er een voor me wil maken en dan alles zelf bedenken. Helemaal zelf weten wat en hoe. Dit is natuurlijk geen plaats voor afdingen. Dat wil ze wel. Met deze truuk heb ik goede ervaringen: Hij ging overwegend voor zitten, een tijd die ik behalve Bach niet meer zo vaak bezoek. Al luisterende wordt mij hier geleidelijk duidelijk dat hij zich niet, zoals ik, primair concentreert op harmonische ontwikkeling maar op sfeer, bepaald door het soort instrument of stemklank, rust en beweging.

Ik vond het eerst allemaal wat saai maar ik wist natuurlijk dat dat aan mij moest liggen want die jongen leeft met zijn muziek. Ik krijg nu in de gaten waarmee hij leeft.

Van de drie, de gordijnenmaakster, de platenboer en de weefster, is de laatste, hoewel ook een beetje, duidelijk het minst verlegen met het geschonken vertrouwen en het - overigens volstrekt denkbeeldige - gevaar voor miskleun.

Er is ook een fietsenwerkplaats en een wel erg serieuze schele Duitse jongen met een wat lubberende mond, die met veel moeilijke woorden uitlegt hoe zwaar zijn taak is: Het interesseert ze gewoon niet. Ik suggereer een graduation in te stellen: Dat schijnt genieten te zijn met volle teugen. Kan de textielwerkplaats hier niet in symbiose met de verkeersschool, vraag ik mij naast een proestende Gaby af. De Duitse verkeersgeleerde vertrekt geen spier en spreekt weer enkele zeer lange zinnen uit met veel moeilijke woorden die ik niet begrijp.

Gelukkig heb ik geen verkeersles van hem. Ik suggereer hem een middenweg: Het kwartje wil niet vallen. Hij zal er over nadenken. Ik weet het al. Ik begin er niet aan. Gisteren sprak Pierre mij bestraffend toe dat ik nu toch wel haast moest maken met de vertoning van mijn video want anders zaten de jongens in de examens en dan was er geen tijd meer voor. Heb ik mij daarvoor nu al dik twee weken bescheiden stil gehouden over dit onderwerp in de wetenschap dat iedereen weet dat ik die video heb en al in twee formation houses heb vertoond?

Zeg maar met wie ik er contact over moet opnemen, zeg ik met gespreide armen. Nou, dat kon ik wel met hem doen. Ik vraag mij in stilte af of het nu de bedoeling is dat ik nu even naar mijn kamer ga en dan terugkom met de vraag wanneer we mijn video zullen tonen, maar kennelijk is deze ceremonie niet nodig om hem aan het denken te zetten wanneer dat moet want hij zet zich eraan zonder verder formeel verzoek.

Een rotkarwei, dat kun je aan zijn gezicht zien. Nou, woensdag dan maar. Pierre had al een stukje van mijn video gezien. Daarin hebben mijn twee neefjes van 9 en 11, die overigens buiten op straat een volstrekt gesloten front vormen, een ruzie die uitloopt op geschreeuw en bonkende geluiden op zolder.

Ik draai en wacht af wat er gebeurt. Mijn zus blijkt hier een spel voor te hebben. Deze worden doorgenomen en toen had jij Dan telt mammie op. De heren kijken met gestrekte nek en gesperde ogen naar de afloop. De jongste blijkt verliezer, wordt boos en gaat zijn moeder meppen. Die moet naar boven. Van de moderne Nederlandse cultuur heeft Pierre, als zoveel missionarissen hier, toch al geen hoge pet op.

Vierendertig soorten tandpasta in het schap, zei de bisschop mij al eens hoofdschuddend. Ik zweeg toen maar en besloot niet over de vegetarische vleeswaren te beginnen. Als het over de moderne Nederlandse zeden op het gebied van sex, paarvorming, voortplanting en opvoeding gaat wordt met sombere blik naar de grond gekeken.

Zij kijken heen en weer tussen verdorven promiscue Europeanen en hardleerse promiscue Afrikanen. Voor de laatsten bestaat veelal begrip. Veel, ik denk eigenlijk de meeste, missionarissen voelen zich in Afrika meer thuis dan in het westen en genieten van de eenvoud, rust en geborgenheid van het leven hier. En zeker ook van de mensen. Piet is een schitterend voorbeeld. Als hij er aan komt lopen beginnen de kindertjes al te stralen, lijkt het wel.

Naar scho ol, het Philosophy Centre Jinja. Bij de ingang loop ik Fr. John van het Mill Hill formation house tegen het lijf in broek met vest van een driedelig kostuum en een bordeauxrode pluche vlinderdas op zijn witte overhemd.

Wat een mooi pak, wat is de gelegenheid? Het is dinsdag en ik kom uit Liverpool. John loopt natuurlijk net als alle formators en PCJ-leraren de hele dag tussen de mensen maar toch is het een eenzame man. Hij trekt zich terug zodra hij kan. Dan draait hij operabandjes, videofilms en eet Engelse sausages met Engels brood waarvoor hij wekelijks helemaal naar Kampala rijdt. Ik hoorde hem eens in een toespraak: Als hij de mis doet is het keurig.

Wat voor hem telt is dat de liturgie helemaal klopt. Het is voor John dan belangrijker niet ter communie te gaan dan schade aan de sociale omgeving te vermijden door het spel toch maar even mee te spelen. Die jongens hebben het natuurlijk gezien en dus moet het bij hen, hoewel ik daar niet achter zal komen, het gesprek van de dag geweest.

Ik loop al tijden te bedenken hoe Pierre te benaderen over mijn plannen tot half januari te blijven. Inmiddels heeft buurman Piet mij al aangeboden bij hem te komen en ik merk heel duidelijk dat die dat zelf heel leuk zou vinden. Ook weet ik dat er geen gasten komen in het Mill Hill Formation house. Iedereen wil weg, maar dat mag niet van Pierre, er moet altijd iemand blijven.

Zo dacht ik dat het wellicht ook voor een eenzame achterblijver misschien leuk zou zijn om gezelschap te hebben. Ik wist al dat ik het zeker niet aan de orde moest stellen waar alle formators bij zijn want Pierre houdt graag de touwtjes in handen. Wij zijn een democratie, legde hij mij eens uit en dat betekent dat het beste argument telt en vaak heeft hij die nu eenmaal, dat weet hij nu eenmaal van zichzelf.

Vandaag kwam het geschikte moment om Pierre erover te benaderen, in de gang van het PCJ in de pauze van mijn colleges, nadat hij zich had afgevraagd waarom ik me hier toch zo inspande, ik had toch vakantie. Nee, na half december moesten de formators zich beslist vrij voelen, geen andere mensen op de compound, dat kon hij toch niet namens de andere mensen beslissen, er zou immers vaak ook niemand zijn en er werd niet gekookt.

Kon ik niet naar Nairobi? Dat was duidelijk, te meer daar ik zeker weet dat de andere formators het juist leuk vinden als ik er ben, dat die ook moeten eten, dat het in je eentje niet gezellig is en dat Pierre zelf absoluut heeft verboden dat er op enig moment niemand is.

Piet is half december terug na een tweeweeks verblijf in Ghana en daarna wordt het dus samen met hem zelfgeslachte duif, sprinkhaan en witte termiet eten, dat wordt geweldig, ik geef computerles, snijd een flinke hoek uit het kaaswiel dat ik voor hier heb meegebracht, zie ineens dat de fabriek op de korst een lint gedrukt heeft met de tekst "In lacuna delectio", en neem mijn fiets mee voor Piets mensen, Pierre koopt zelf maar fietsen.

Hij zal straks, als ik mager, rimpelig en mummelend van ouderdom op een bankje zit te koekeloeren, wel eens een van de belangrijkste mensen in mijn leven kunnen zijn geweest. Hij nodigde Edith immers uit naar Jinja te komen en die durfde niet alleen.

En mijn fiets waren ze toen misschien net ergens in India voor me aan het maken. Zo , lief dagboek, was me dat even wat! Een langdurige power cut scheidde ons: Deze keer kwam het niet omdat anderen betere relaties met de mensen bij de stuwdam hebben dan wij, maar omdat de storm de draden tegen elkaar had geblazen.

Gulzig slorpt mijn accu de stroom op die van de generator komt. Ik vrees wel wat voor mijn imago bij Pierre, maar die zee gaat mij te hoog. Bij de videopresentatie was er geeneen formator, een unicum tot nu toe, terwijl het over hun land gaat. Ik denk dat de anderen best wel wilden, maar vermoed dat ze aangaande de video negatief zijn toegesproken. Van Jos krijg je niet heel veel hoogte. Bij de andere twee voel ik een goed contact.

Ook de Mill Hillers elders maken graag een praatje. Enfin, ik moet natuurlijk ook weer geen spoken gaan zien maar het patroon is duidelijk. Ik onderscheid hier de koude en de warme katholieken. Behalve Pierre is er nog een koude, die Ier van de White Fathers, die de geheimhouding door een student van de vriendin en eigen kind vergeleek met een misdaad en vond dat iedere student die dat ter ore was gekomen verplicht was van zoiets bij de leiding aangifte te doen hetgeen niemand had gedaan.

De kouden zijn eigenlijk protestanten: Er is geen geel, ik neem roze. Kost hier drie keer zo veel als normaal: Pierre kijkt teleurgesteld naar het roze. Volgens hem heeft hij al zoiets. Oei oei wat duur zeg. Nou dan zal hij het de studenten niet aanbieden, dit wordt alleen voor de staf. Hoewel Pierre duidelijk het disfunctioneren van mensen hoofdschuddend in verband pleegt te brengen met hun etniciteit, hecht hij zelf aan primitieve eretekenen die hem symbolisch moeten verheffen boven de anderen: De krant komt pas in de formatorskamer als hij hem uit heeft en aldaar zijn de luie stoelen in elk van de twee zitgedeelten van kunstleer in verband met de duurzaamheid behalve in elk van de twee zitgedeelten eentje die met stof is bekleed want Pierre vindt kunstleer zo plakken.

Als hij een computerprobleem heeft wil hij er wel over praten want dat staat gewichtig maar ik moet het niet wagen een oplossing te suggereren want dan is mijn gedachte geheel verkeerd want dat heeft hij allemaal al geprobeerd. Gelukkig dat hij het gewichtige probleem kort daarna dan geheel zelfstandig op geniale wijze heeft opgelost. Het blijft hard regenen. Inmiddels zijn vele bruggen weggespoeld voor de ogen van verbaasde dorpsbewoners die vervolgens hun gestorven verwanten, losgespoeld uit het kerkhof, in hun kisten in hele eskaders op de buiten hun oevers getreden rivieren naar het meer zagen dobberen, althans iets van deze strekking meldt de New Vision, onze vrije pers waarin het water nu toch echt de wekenlang de voorpagina dominerende, over zijn ontslag procederende generaal heeft verdrongen.

De generaal zijn bril afzettende "to make a point". De generaal in een contemplatief moment. D insdag keek de generaal alsof hij wel wist wie hij te eten moest vragen die avond. Nu staat niet hij, maar het water op "zijn" voorpagina en zit zijn opvolger nog steeds in "zijn" generale staf. Wellicht is hij nu een anker aan het kopen voor de kist van zijn overgrootvader. Deze school is een initiatief van vier katholieke congregaties die actief zijn in Oost- en West Afrika.

Daar komen de studenten vandaan, de meesten willen priester worden. Studie van de westerse filosofie is voor hen een zeer belangrijk onderdeel. Mijn belangrijkste interesse gaat momenteel uit naar wat er precies gebeurt als een jonge Afrikaan, vaak van het platteland gekomen met als eerste herinnering het uitzicht op de wereld vanuit de doek op de rug van zijn met de hak ploegende moeder, te horen krijgt van subject, objecten zulke dingen meer.

Omdat ik hier al eerder ben geweest is dit een vervolgonderzoek. Ik weet al dat hun voornaamste probleem ligt in het begrip van ons individualisme en breng een video mee waarop ik met beelden en interviews voor hen in beeld tracht te brengen vanuit welk zelfbegrip wij in Europa in ons dagelijks leven vlijtig voor onszelf bezig zijn. Het belangrijkste dat naar voren komt bij de videopresentatie had ik in Nederland absoluut niet voorzien: De generaties hebben in Nederland sterk hun eigen waarden en levensgewoonten waardoor het bij samenwoning niet gemakkelijk is wrijvingen te vermijden.

Pepsi, the choice of a new generation. In Afrika hoor je niet bij een generatie maar bij een familie.

Identiteit, veiligheid, alles komt uit de familie. De voorouders zijn de wortels, de volwassenen de stam, de kinderen de vruchten aan de takken van de boom, de hoop voor de toekomst. Dus kun je in de kerk jong en oud vinden. En niet, zoals ik hen liet zien, zoals in Nederland, vooral oud of, in andere diensten of bij andere geloofsrichtingen vooral jong.

De Nederlandse kerken kunnen niet tegelijk voor meerdere generaties succesvol zijn, net als onze politieke partijen, die zeer verschillen in leeftijdsopbouw en voortdurend met kunst en vliegwerk de ouderen er weer meer bij moeten gaan betrekken, anders beginnen die hun eigen partij of juist weer de jongeren.

Als je in Afrika niet oppast ontaardt de politiek in een de-een-zijn-brood-is-de-ander-zijn-dood stammenvertegenwoordiging.

Je bent er niet primair oud, jong, links of rechts, moslim of katholiek maar Muganda, Musoga of Acholi. Vandaar dat een democratie zoals in het westen daar niet werkt. Dat komt in het westen hard aan, want daar vindt men dat als iets goed is, dat het dan overal goed moet zijn. Men streeft in het westen universaliteit na, ironisch genoeg een typisch westerse, dus niet erg universele hobby.

De vraag is natuurlijk ook of bijvoorbeeld die gevierde universele rechten van de mens geen bedreiging zijn van de culturele diversiteit. Voorzover ik hoor heet Uganda onder president Museveni een democratie hetgeen inhoudt dat er meerdere partijen mogen zijn doch alleen de partij van de president mag deelnemen aan de verkiezingen.

Die meneer Museveni is dus duidelijk een heel verstandige man. En dat is boffen want als hij niet verstandig was zou dit toch een heel slimme maatregel van hem zijn en dan zat je er mooi mee. Stammen, bomen en stambomen, daar draait het hier om.

Er zijn wel age-groups, van mannen en vrouwen die gelijktijdig door de volwasseneninitiatie zijn gegaan, de vrouwen hebben dan soms gezamenlijk een stukje land dat ze samen bewerken zodat ook wat bijgepraat kan worden maar ze hebben geen eigen generatiebesef of gevoel van anders zijn dan ouderen of jongeren.

Ik zoek nu uit hoe het met de puberteit zit, wanneer Nederlandse kinderen drammerig op zoek gaan naar de plek waar ouders de grenzen stellen. Dat schijnt hier niet te bestaan: Er is een absoluut uniforme stammoraal, de onbetekenende familieverschillen berusten op karakters of toeval.

Als je stout bent krijg je klappen en je weet precies waarom. Je gaat niet expres quasi opzichtig stout doen om te kijken wat er gebeurt, het bij ons bekende klieren. Er wordt niet geklierd. De schaarse overtredingen zijn welbewust, met kennis van de grens die wordt overschreden en geschieden op de stiekemste manier die de overtreder kan verzinnen.

Overtreding is geen onderzoek, zoals bij de Europese puber. Het is gewoon even slim achterlangs proberen te komen. Nou en pak ze maar eens hier. En is het hen gelukt dan hoor je er echt nooit meer iets van. Ontdekking is dan ook letterlijk zeer pijnlijk.

Ons pubergedoe is nodig omdat wij onze kinderen erop moeten trainen zelfstandig te leren denken en zelf hun normen te veranderen als we weer iets nieuws hebben verzonnen: Bij ons begint iedere generatie een in principe voor die generatie unieke trektocht door het leven: Je ouders haakten af en je kinderen lachen je uit.

Zwaar puberen, zo moet het zijn in een technisch snel veranderende samenleving. Wij zijn jong, wij zijn anders. Ik heb in mijn leven steeds sterker de overtuiging gekregen dat filosofie in essentie een geestesziekte is.

Nu ontdek ik in deze confrontatie met stammoraliteit het medium bij uitstek om die overtuiging te verwoorden. Wat zijn dat voor vragen zoals: Op grond waarvan kun je zeggen dat iets bestaat? Op grond waarvan kun je zeggen dat iets goed is? Wat is dat voor getob? Waar komt dat vandaan? Ik denk dus ik ben? Hier in Afrika worden mij twee dingen duidelijk: Als ik denk ben ik er even niet. Als ik niet denk ben ik er juist wel. Iemand die denkt plaatst zich buiten zijn stam.

Een stam jaagt, ploegt of melkt. Ik jaag dus ik ben, ik ploeg dus ik ben, ik melk dus ik ben, ik denk dus ik ben er even niet. Daar krijgen de kindertjes echt geen eten van, van denken.

Het is slecht voor de overleving van de stam. Als die ziekte zich zou verspreiden zou de stam in gevaar komen. Wie denkt moet in therapie. Gelukkig zijn er medicijnmannen die de kwade denkgeesten kunnen verdrijven. De ellende ontstaat als een mens er in slaagt zich ver genoeg van zijn stam te verwijderen om zich als "individu" te zien. Zodra je jezelf als individu ziet ben je te laat, je staat voor principieel onoplosbare problemen en je bent reddeloos verloren.

Er ontstaan onbeantwoordbare vragen waar je tot het einde der tijden nieuwe variaties van antwoorden op kunt verzinnen zonder te begrijpen dat het onbehaaglijk gevoel niet komt van het onbeantwoord zijn, maar van datgene wat er de oorzaak van is geweest dat de vraag is opgekomen. De zogeheten universele menselijke vragen zijn specifieke epidemische infecties die het mensdom hebben besprongen in het koelere klimaat ten Noorden van de Middellandse Zee. In het kader van omgekeerde ontwikkelingshulp zouden we de Afrikaanse know how op dit gebied moeten gaan importeren.

Want het gaat niet alleen om die enkele filosoof die bij ons rondloopt en vaak met gepast geacht intellectuelenwantrouwen nog met de nek wordt aangekeken ook want dat zijn alleen de zware en echt hopeloze gevallen. Wie hen bestudeert krijgt echter, juist door de diepte waarin zij door het denken zijn aangetast, een goed beeld van het westerse probleem, dat, zoals bekend, al heeft geleid tot de fundamentele aantasting van het biologisch draagvlak van onze aarde.

Ik wil niet ontkennen dat ons chronisch geworden gedenk in Europa toch ook heeft geleid tot wegen zonder gaten, stroom die nooit uitvalt, leidingwater dat je kunt drinken en andere zaken die de Afrikanen bij een eerste bezoek aan ons meer zouden opvallen dan onze bewondering voor Descartes. Zelfs zal ik de verleiding weerstaan deze genietingen te vergelijken met de nergens op gebaseerde opgewektheid van een koortsige teringlijder, maar hier in Afrika bekruipt mij de vraag of wij misschien een beetje aan het overdrijven zijn en het meest interessante vind ik de lichte angst die mij bekruipt bij de gedachte dat je - en hier gaat het, voor alle duidelijkheid, niet om romantiek want dit is het hier en nu - soms toch vrij ongestoord oud kunt worden in een kleihut met een paar roestige pannen en een rafelig mes.

En al mag ik er vanuit gaan dat ik er voorlopig niet achter kom wat het betekent, ondanks het menigmaal ontbreken van veel van wat in onze ogen voor een menswaardig bestaan essentieel is staan de gezichten hier heel wat vrolijker en opener dan die in mijn Nederlandse straat. Jinja, op een terrasje in Main Street, vrijdag 28 november De klassieke plastic boodschappentas heeft in Jinja nog een aantal toepassingen zie ik nu, uitkijkend over straat:.

Ik hoor van diverse kanten dat de veroorzaker van een verkeersongeluk zomaar vermoord kan worden door de omstanders. Charles Onyango-Obbo heeft net een prachtig klein boekje geschreven dat bij boekhandel Aristoc in Kampala in de afdeling "Local" staat, maar dat iedere westerling zou moeten lezen.

In het verhaaltje "Public and Private Citizens"  schrijft hij over de scherpe contrasten in goedheid en slechtheid. Engelse mensen die op BBC world service horen over iemand die het moeilijk heeft en de journalist geld sturen ter leniging van de nood. Politici die een voetbalclub steunen uit puur enthousiasme maar er onbedoeld hun populariteit zo mee opvijzelen dat ze er onder doodsbedreigingen van hun collega's mee moeten ophouden.

Bij een verkeersongeluk komt men aanstormen, niet om de slachtoffers te helpen maar om de spullen te stelen. Een politieman rapporteert bij een verdachte van plundering bij een verkeersongeval zakken met rijst en suiker te hebben gevonden gedrenkt in bloed.

Onyango-Obbo maakt zich vooral zorgen over de marktwaarde van die suiker, maar rijst is toch ook behoorlijk hygroscopisch. Enfin, mij wordt geadviseerd om als ik bij een ongeluk betrokken raak mij gezwind uit de voeten te maken en later de zaken te regelen.

Ik hoor overigens later van mensen, blanken zelfs, die na een ongeluk goed zijn geholpen, en al hun geld nog gewoon uit hun autowrak konden halen   Zelfs met blanken is er dus soms nog mededogen. De lynching van een schuldige aan een verkeersongeval kan voortkomen uit gebrek aan zelfbeheersing, gebrek aan rationele controle over de driften en net als bij onze hooligans waarmee individueel ook vaak best te praten is leidt dat in een groep makkelijk tot een collectieve escalatie, maar de vent is uit edele wraakmotieven gedood en draagt wellicht ook nog zaken van waarde op zich.

Dat is toch leuk meegenomen. Toen ik dat niet begreep had ik ze toch voor de prijs gekregen. Als je van een ambtenaar iets moet hebben kun je urenlang tegenover zijn bureau op een stoel zitten, voor de lunch nog even weggestuurd worden, morgen terugkomen etc, voor hij je geeft waar je recht op hebt.

Met een tientje extra had je in een minuut weer buiten gestaan. Het scheelt dat je blank bent want die willen wel eens naar de krant gaan met het verhaal en daar zijn ze bang voor. Obote gaf geen soldij en riep gewoon: Daarom ben ik weer heel verbaasd als ik met mijn gloednieuwe fiets, een fortuin voor de Jinjajenees, naar de markt ga, en die bij de man die mijn horlogebandje voor vijftig cent van een nieuwe staafje voorzag zet.

Die zorgt er voor. Daar kan ik van op aan. Ik een dag later terug, ook voor nog enkele kleine verbeteringen van de zadelstelling en wacht bij wijze van proef af. En ja hoor, daar komen ze ongevraagd aan met het tasje, vergeten, teruggevonden, voor me bewaard en weer aan mijn zadel gefrommeld. Daar zit geen greintje kwaad bij. Een marktkoopman loopt weg, uit het zicht, om voor mij iets te halen en laat mij achter met al zijn waar voor het grijpen.

Hier liggen alle grenzen anders. Handel en dienstverlening blijkt hier volledig gescheiden: Mijn vrees bij de aankoop van de fiets over het verschil tussen een wholesale en detailhandelsprijs blijkt dus geheel ongegrond.

Een fietsemaker heeft alleen gereedschap. Ik moet er nog achterkomen waarom. Het beoogde PCJ-team tegen het soepie in blauwe Combonishirts waaronder ik. De voetbaltrainer geeft een peptalk en praat veel over organising.


geile nina blote meiden neuken

Van alle kanten langs de randen loopt deze zoetwater-badkuip ter grootte van Ierland vol met de regen die op de omringende bergen valt. De waterspiegel ligt op het niveau van de hoogste toppen van de Vogezen meter. Daar stort het water zich Noordwaarts om een kleine km verderop in Egypte op zee uit te komen.

Meer dan de helft van de negen uurs vliegreis uit Nederland gaat vaak langs de Nijl en is dus eigenlijk al de oprijlaan van Jinja.

Ik ga voor de tweede keer. Nu voor twee maanden in plaats van veertien dagen. De eerste keer was ik er voor een klusje, ik had er een paar lessen te geven aan het Philosophy Centre Jinja , een gezamenlijk initiatief van vier katholieke congregaties, een soort vooropleiding voor wie er over denkt priester te worden.

Dat tel ik niet mee. Daarom noem ik wat nu komen gaat: De vorige keer hoefde ik de eerste dagen zelf nog geen lessen te geven en volgde ik lessen van anderen. Na twee dagen lessen volgen heb ik toen mijn meegebrachte lesmateriaal over economie en filosofie weggegooid. Mijn lessen werden discussies met studenten over de betekenis van basisbegrippen: Wat is het verschil tussen lenen en geven? Waarom kwamen die blanken destijds hier zij dachten over het algemeen dat verwerving van roem de centrale ambitie was en konden zich absoluut niet voorstellen dat die blanke barbaren in de 17e eeuw voor geld en goederen hun familie verlieten en hun gezondheid in gevaar brachten.

Ik las een ooggetuigenverslag voor van een bombardement van de Oost-Afrikaanse havenstad Kilwa door de Portugees Almeida in dat ik overigens niet thuis, maar in mijn zojuist in Kampala gekochte History of East Africa gevonden had: Ze gingen naar het paleis, zetten er de kruisen neer en de opperkapitein bad.

Daarop begon iedereen de stad te plunderen van alle koopwaar en voorraden". Spraakverwarring alom, ik leerde er nog meer van dan zij.

Ondertussen vroeg ik mij af wat ze zich hadden voorgesteld bij wat ze in dat verplichte werkstuk hadden geschreven toen ze het vorig semester Thomas van Aquino, Kant en Hegel hadden gedaan.

De gang, in Nederland, naar het vliegtuig is nerveus en met weinig zelfovertuiging, misschien ook door het slaapgebrek: Die hele Leerdammer kaas in mijn koffer kost 11 kilo overgewicht, zeer duur, ik bedacht later dat ik het kolereding listig verpakt als handbagage met quasi ontspannen blik onder de arm waarschijnlijk voor niets het vliegtuig in had gekregen, zoals ik de vorige avond te laat had bedacht NS inlichtingen te bellen want na Dat stelde de NS in staat mij met zekerheid mede te delen dat ik onmogelijk om 8: De auto staat nu voor Belgische Franken in de kelder van Sheraton Brussel omdat ze het wel leuk vonden dat ik zei dat ik in Sheraton ging slapen en pas na een tijdje toegaf dat het om Sheraton Kampala ging.

Dat bleek achteraf niet te kunnen want die zat vol met Fransen van een handelsmissie. Overmorgen gaan die weer naar huis, ze waren hier nog nooit geweest en zullen voorlopig ook wel niet meer komen. Aardige mensen, gelukkig niet te snel uit het luchthavengebouw want nu was ik eerst en anders had ik niet meer in de Sheraton-bus naar Kampala gekund. Sheraton vol, elders geslapen voor de helft van het geld, al weer iets van parkeergeld auto terugverdiend.

Stom allemaal, maar ja, te veel afwikkeling de dagen voor vertrek, ik kan mezelf vergeven en ach, wat is geld nou eigenlijk helemaal, het gaat niet om de knikkers, het gaat om het spel. De kaas met schaaf was een absolute klapper bij mijn gastheren. Daar is dan weer het Mill Hill Formation house , bevolkt door 30 katholieke priesters in opleiding en 4 mentor-missionarissen, "formators" Pierre , Henk, Wijnand, John en Jos, de eerste vier priesters, Jos is een broeder.

De studenten bezoeken dagelijks het Philosophy Centre Jinja waar 90 jongens college hebben van 14 docenten waaronder Pierre, die het Oude Testament geeft, zoals bekend vanwege het hoge seks en geweld karakter een delicate taak, die ik Pierre wel toevertrouw al ga ik niet kijken.

Thuis in het formation house worden de normen en waarden geacht zich te nestelen, een intensief gebeuren, terwijl ik altijd denk dat aan deze jongens een stuk minder werk zit dan aan hun Nederlandse leeftijdsgenoten: Bliksemsnel ben ik ingericht en neem automatisch de gedaante aan die ik de vorige keer ook al in mijzelf bespeurde, die natuurlijk aanvoelt maar toch nieuw, vreemd, fris en veelbelovend ruikt.

Ik was bij de eerste sigaar in de middag reeds bijkans in gedachten "formator". Een eerste bezoek aan Piet, een aardige buurman-missionaris die zich bezighoudt met de cultuur van de Basoga, de stam van deze streek, die Busoga blijkt te heten en die ik de komende week afschuwelijk van dienst kan zijn bij het inrichten van de files voor zijn woordenboek van de taal der Basoga, die Lusoga blijkt te heten.

Piet krijgt zelf Lusogales van Mamadeo, iemand van de stam van de Basoga, en zo iemand noem je een Musoga.

Pierre bleek zijn WordPerfect klas niet te kunnen doen. Zo viel ik al meteen in, onder de belofte dat ik ze niets anders zou leren dan wat in hoofdstuk 4 stond want ze wilden veel te veel tegelijk.

WordPerfect heet hier gewoon WordPerfect. Pierres les zou ook als hij had gekund nooit gelukt zijn wegens een power cut, wat net zo vaak voorkomt als regen. Gelukkig was mijn laptop accu net vol genoeg voor de les plus enige strikt geheime aanwijzingen buiten het boekje.

Van alle kanten werd mij verteld hoe deze tunes ingebed waren geraakt in elk begroetings- en bevestigingsritueel. Ik deed de groeten van mijn collega Edith met wie ik er de vorige keer was en kreeg de rest van de dag alleen nog maar vragen over mijn vrouw, hoe ze er uitzag, hoe het was om getrouwd te zijn en hoe ik haar had versierd waarom ze nou toch niet mee was en of ik geen foto had.

Toch had ik er al zo'n vermoeden van en heb daarom een foto meegenomen van mijn jeugdige, charmante doch heetgebakerde Slavische echtgenote Olga, met wie ik in een dramatische echtscheiding lig met veel Russische vuur- en vlamverschijnselen. Formators, leerlingen, iedereen deed aan dit gevraag mee behalve Pierre die ik het voor mij al niet meer erg tragische nieuws van mijn echtscheiding toch maar in de afhaalauto vertelde, met enige stemmigheid omdat ik het gevoel had dat dat toch wel het minste was wat hij van mij zou verwachten.

Hij leek er echter zelfs tevreden mee te zijn en zei dat ik het maar eens aan de studenten moest vertellen op een goed moment omdat ze dan zouden merken dat wij ook maar mensen waren en dan zouden ze zich beter met ons kunnen identificeren. Pierre, een klein manneke dat zich aan zijn leiderschap in het Mill Hill Formation House vastklemt als een schipbreukeling aan zijn wrakhout, kondigde mij bij mijn vorige bezoek bij de eerste gezamenlijke maaltijd in de eetzaal aan als iemand die met Edith was meegekomen omdat zij zich veiliger voelde met een gorilla, dus dit is zeker een val.

Ik zal er in lopen, neem ik mij voor. Het ontspannen neerzweven in het Afrikaanse levensgevoel is af en toe merkbaar maar de daling is wat dat betreft nog niet echt ingezet. Ik moet om 7: Mijn doel is de colleges van Rev. Paul Kollman, ik weet niet, ik denk begin dertig, over sociologie en antropologie. De afwezigheid van een problemenlijst hier geeft me het gevoel van evenwichtsverlies, alsof ineens een harde tegenwind wegvalt.

Ik voel plots diepe twijfel aan de zin van mijn bestaan. Daarvoor heb ik echter een oplossing: Dan komt de zin van het leven vanzelf terug.

Ach, de hele filosofie is gewoon een probleem dat biochemisch gaat worden opgelost. Ik voel mij als filosoof een natuurgenezer die heeft ontdekt dat hij aan een serieuze universiteit celbiologie had moeten gaan studeren om mensen echt beter te leren maken. Aan mijn lunchtafel, met Pierre, leg ik uit dat ik vanmorgen heb geleerd dat Pierre geen chief is maar een big man.

Eerst wordt hij nieuwsgierig, maar als ik uitleg dat chiefdom volgens regels wordt verkregen en een big man door capaciteiten de leiding krijgt, toch niet een vergelijking die in zijn nadeel uitvalt, heeft hij er genoeg van en vraagt kortaf er buiten gelaten te worden.

Kwaad loop ik naar buiten om in het stadje Jinja beneden aan de heuvel, aan het Victoriameer bij de bron van de Nijl, voor de mij gemelde prijs van 75 Amerikaanse dollars een splinternieuwe Indiase fiets met Nederlandse banden te gaan kopen. Maar dan blijken de studenten in eigen beheer zangrepetitie te hebben en daar moet ik natuurlijk bij zijn. Het gaat precies zoals ik dacht. Alleen de woorden staan op papier, er staat er een voor die de eerste stem zingt, dan de tweede, dan de derde, aftellen hoeft meestal ook niet, de zang zet in, de trommels en koebellen beginnen te ponkelen en de pleuris breekt uit.

Het zou zo op de CD kunnen, ik heb er wel slechtere thuis. Kortom, het gaat precies zoals ik het altijd gedaan heb, alleen thuis was ik vreemd en hier ben ik normaal. Alleen dat babakune wewe dio boeboebali, ik schrijf maar iets wat er op lijkt, is voor mij lastig te onthouden.

Dus dan nu toch de stad in voor de fiets. Moses van de Busoga Craft Shop, ook katholiek, dus dat schept een Band, bovendien was ik vorige keer een goede klant, loopt wel even mee. Te laat, alleen de afzetters zijn nog open. Ik weet dat ik ze terug kan wurgen naar de marktprijs maar ik gun het ze niet en ik vertrouw ze niet.

Snel terug de heuvel op in het als een baksteen vallende duister. De zusters aan de rechterkant sluiten de hekken al, ons hek is dicht maar de deur nog niet op slot. De studenten bidden, ik ga lezen. Niet voor lang want na vijf minuten is er al power cut, inmiddels is het aardeduister dus er zit niets anders op dan wat relaxen.

Dat valt niet mee. Het zal nog wel een paar dagen duren voor mij dat weer redelijk afgaat. Ik verheug me er al wel op maar nee, die pure staat van zuiver zijn en verder niets is nu nog niet realiseerbaar. Vanochtend trof ik mijn vriend Piet, achterbuurman van het Mill Hill Formation House, missionaris en cultuuronderzoeker, krabbend in een pan in zijn keuken aan. Toen gisteravond de power cut toesloeg was hij net elektrisch aan het koken. Dat werd dus een boterham. Midden in de nacht echter kwam de stroom terug en zou zijn maaltijd op een gegeven moment heel smakelijk aan het sudderen kunnen zijn geweest.

Piets keuken is een los gebouwtje en hij had te diep geslapen om te ruiken wat daar gaande was. Enfin, heerlijk in Piets tuin onze enkels vol rode pukkels laten steken en samen naar de "Annex" aan het meer om te eten. Dat gaat vrijwel op de tast want geen maan en lampen moeten laag want trekken insecten aan.

Het ontbreken van maan lokt wel driehonderd roeibootjes het doodstille pikdonkere meer op om met een lamp muggen en met de muggen vissen te lokken, een schaalmodel van de melkweg. Ouderen sussen de bonje, vooral omdat die van bijna iedereen opa en oma zijn en zo niet dan komt er nog een opa of oma bij.

Er mag om beurten gescholden worden en dan volgt wijze les en schadevergoeding. Wij zeggen hier bijvoorbeeld: Weer veel te laat op. De kalkoenhaan der buren ging vannacht vreselijk te keer toen de maan tussen de wolken verscheen. Henks idee de volgende ochtend deed mij hoofdschudden over mijn deskundigheid als cum laude afgestudeerd econoom: Dat gaat nog geen 7 euro kosten 2 piek extra als ze beloven pas na mijn vertrek 16 januari aan een nieuwe te beginnen en Piet Korse is meester-vogelbrader.

Zondag op weg naar restaurant The Sunset, een prachtige plek aan de Nijl, vertelde Pierre dat hij hier rechts van de weg vorige maand een keurige Afrikaanse man in pak in de wind aan een boom zag bungelen. Rond de boom stond een groepje nieuwsgierigen te kwetteren. Het was geen zelfmoord, schreef de krant later, hij was vermoord en daarna pas opgehangen. Ten voorbeeld aan de jeugd of zoiets. De effectieve vraag van de eigen bevolking wordt onbelangrijk geacht en die blijft dus arm en onderontwikkeld.

Gisteren heb ik Piet en zijn Afrikaanse secretaresse laten zien hoe hij zijn database van Lusogawoorden netjes als een tweekoloms woordenboek kan printen. De kalkoenen van onze wederzijdse buurman blijken voor de fok en Piet is ondubbelzinnig afwijzend over mijn idee van aankoop, zelfs als ik wat stijg met de prijs.

Waarom laat je een leeg huis zien? Daardoor kan ik nu mooi wel rustig twee maanden naar Jinja, etc. Verder gejoel om de zaal vol grijze koppen tijdens de kerkdienst die ik voor ze heb opgenomen in een dorp bij mij in de buurt.

De muziek, Palestrina en andere meerstemmige koormuziek uit de renaissance, die ik erg mooi vind, werd niet erg gewaardeerd. Kun je je energie niet in kwijt. Ik krijg het idee dat dat moderne iets is waar ik liever niet te lang naar zou luisteren, Bach met een drumstel en zo.

De auto die mij zou thuisbrengen bleef steken bij de uitgang van de White Fathers compound want de bewakers die de enige sleutels hebben waren geheel onvindbaar. Mij bekruipt de gedachte dat de bewakers dat toen zelf hebben gedaan en zich vannacht van de opbrengst aan het bezatten waren in de stad.

Ik bleef daar dus slapen. Overwoog mij nog telefonisch af te melden bij Mill Hill, maar zag er wegens het late uur vanaf. Daar bleek toch grote ongerustheid te zijn ontstaan, natuurlijk, we zijn in Afrika. Stomme fout, ik wil in een put en dan de deksel erop. Alsof het nog nodig was dat te zeggen. Hij gaf er niet bepaald blijk van dat hij blij was dat ik nog leefde en zijn verstoring zag hij met name daardoor veroorzaakt dat hij zich bijna genoodzaakt had gezien een zoektocht naar mijn stoffelijk overschot te beginnen hetgeen zijn ochtendschema in de war zou hebben gebracht.

Enfin, zelfs de opperpriester mag emoties hebben maar als hij nog eens begint zal ik hem op christelijke toon zeggen dat hij het makkelijker heeft met deze ernstige fout dan ik omdat ik hem tenslotte heb gemaakt.

Dit is verder een ochtend van lessen volgen. Besnijdenis is normaal in Afrika. De excisie van de clitoris blijkt niets te maken te hebben met lustremming. Als kind ben je seksloos en in de volwasseneninitiatie moet je man of vrouw worden. Doe je dan niet dan krijg je geen kinderen of alleen vervloekte. Man en vrouw zijn hierin dus volstrekt gelijk en de hele rest van het verhaal lustremming en vrouwenonderdrukking en ook verder dan clitorectomie gaande verminking van de vulva is, concludeer ik in stilte, het resultaat van de introductie van het uit onze contreien afkomstige bijgeloof.

Geen wonder dat westerse vrouwen zo goed in hun eigen emotionele post-christelijke verontwaardiging kunnen zwelgen op dit punt. Die zijn dan wel helemaal met zichzelf bezig en met traditioneel Afrika heeft het niets van doen.

Het is 20 o C, de studenten zitten met jassen en Noorse truien in de klas, dit gaat over African Traditional Religion maar ze willen toch in de eerste plaats weten of je in besneden staat minder kans hebt op aids. Dit is het geval want het virus sterft in de kou die het anders tussen voorhuid en eikel had kunnen vermijden, zegt de Ugandese leraar Kanyike.

Toch maar een condoom, maar we hadden het over besnijdenis vanuit een cultureel gezichtspunt. De kandidaat priesters herstellen zich. Lang leve de accu van mijn laptop. Toch naar de stad want die fiets moet er maar eens van komen.

Hij begint wel 22 dollar te hoog, op 92 dollar dus ik moet eerst weer weg om mij psychisch op te laden voor een nieuwe opkomst met de plechtige mededeling dat ik 80 dollar kan bieden, mijzelf bezwerende dat ik niet boven de 85 ga. Het is de zwaarste fiets die er is en de grootste maat. Zonder een zweem van twijfel gaat hij binnen een seconde akkoord. Dit kan niet, denk ik.

Nou ja, de eerste uit het magazijn waarmee hij me weg wil sturen heeft een beschadigde kettingkast maar de tweede alleen hier en daar wat oppervlakkige roest op de velgen en wat deukjes. De onderdelen zijn wel op de juiste wijze losjes verbonden maar dat is meer om te laten zien hoe je hem in elkaar moet zetten.

De fietsemaker zal dat varkentje wel even voor me wassen, wordt mij verzekerd, een employee wordt als gids meegestuurd. En alles moet aangedraaid, tot de spaken toe. De ketting blijft na uitdeuken van de kast aanlopen waarop de neger die hiermee bezig is zijn twee kameraden maant tot het nemen van afstand.

Mijn fiets wordt plat met de stuurkant van het frame op de stoep gelegd en met de achteraskant op de dertig centimeter hogere drempel. Hij buigt zich over mijn frame, zet een voet op de trapas, zijn handen omklemmen de uiteinden van het frame, de spieren spannen zich en ik zie mijn frame ter hoogte van de trapas scherp ter aarde nijgen.

Ik ben inmiddels thuis op een volkomen stil en vrij lopende fiets. De kosten voor het bedrijfsklaar maken van mijn voertuig bedroegen anderhalve dollar. Met gepaste bescheidenheid nam ik thuis bij aankomst met mijn glimmende aanwinst de felicitaties van de studenten in ontvangst over de "good price" die ik had gemaakt.

De trotse bezitter ben ik nu van het Afrikaanse statussymbool bij uitstek. Als je je vrouw erop laat rijden ben je een pantoffelheld. Hoewel lang geslapen houd ik geen oog open bij de colleges.

Hevige spierpijn in mijn benen die gisteren een half uur mijn honderd kilo heen en weer moesten sleuren op het voetbalveld om als rechtsback tal van soepele zwarte spitsen op tijd neer te leggen.

Balgevoel moet nog komen dus dieptepasses direct uit de lucht stilleggen is er nog niet bij. Ik beperk mij tot het opbouwen van de status van iemand die je meestal niet voorbij komt. Tevens heb ik zweren onder de neus, naar ik vermoed wegens hand laten likken door hond "He" en daar dan weer zweet mee afvegen.

Lieve hond, maar niet meer aankomen. Gisteravond naar het afscheidsfeest van missionarissen die naar het onveilige rebelse Noorden gaan. Ja, liefst wel een geweer mee morgen, zegt er een want wij behoren ons immers aan te passen aan de gewoonten van het volk.

Hadden missionarissen vaak sowieso iets macho-achtigs voor mij, hier lijk ik wel regelrecht tussen de Hells Angels beland. Eentje heeft lang vet haar tot de schouders, een dikke buik en een baard tot de plexus solaris die van het geweer, hij blijkt later "Dennis the Menace" te worden genoemd , een ander ziet er, hoewel zwaar gespierd, wat verzorgder en grijzer uit doch begint een stoer verhaal over een motortocht door heel Europa, eindigend in Hamburg alwaar een raceboot werd bemachtigd waarmee Helgoland werd bereikt, de golven te hoog voor een hand vrij om te bidden.

In de dagen hierop probeer ik het gesprek links en rechts eens op motorfietsen te brengen en dat leidt steevast tot geanimeerde conversaties waar vrijwel iedereen aan deelneemt en die zich begeven tussen de en cc. Ook arriveerde op het feest een moeder met een prachtige lange dochter die derde was geworden bij de Miss Uganda verkiezingen. Gezwind werden de over de donkerende parish-tuin verspreide zitjes verplaatst naar de kring die zij gekozen had met medeneming van de lampen.

Ik bleef natuurlijk zonder enige moeite waar ik hoorde: Een reuze aardig kind zonder kapsones. Gelukkig ging het hard denk aan de hardste onweersbui die je ooit hebt meegemaakt dan zit je misschien de buurt regenen en werd ze mammies auto ingetrokken om thuis te zijn voor de kleiweg zou zijn veranderd in een modderrivier.

Geweermans had zelf het ijs gemaakt. Als ik naar Noord Uganda zou gaan dan graag met hem. Ik denk dat hij nog iets eetbaars vindt als iedereen, hoe zwart ook, het opgegeven heeft.

En wat Helgoland betreft, dat was Brits tot De Duitsers hadden zelfs al een verdrag met de Kabaka van Buganda. En zo blijkt alles weer met alles samen te hangen. Vannacht is het na onze terugkeer douchematig blijven regenen en de rest van de dag werd het druil die nu in het avondduister weer aanzwelt tot aanhoudende regen. Ik was vanmiddag nog pogende met mijn voetbalschoenen grip te houden op de nog boven het water uitstekende delen van de kleiwegen, nu ben ik als Afrikaan, blootsvoets wadend door de plassen met opgestroopte broek en de slippers in de hand.

Het zal een graad of 18 zijn maar je kleren zijn vochtig, dus vooral tocht geeft een nu onaangename koude rilling.

Bovenop de evenaar trek ik dus thuis toch lekker mijn dikke sokken aan. Plastischer dan ik vanmorgen de economie en mentaliteit van het kolonialisme heb uitgelegd kan ik het niet: Als een goed christen ergens heen moet neemt hij een Godgegeven paard, hij geeft het te eten, maar hij gaat het paard toch niet betalen voor diens diensten?

En zo is dat ook met een slaaf. Dat ging er goed in. Toen, zeg ik, kreeg men in de gaten dat deze volkeren georganiseerd moesten worden om hun productie en consumptie te verhogen ten dienste van de internationale handel. Prompt werden zij welkom geheten als lid van de mensheid voor wie God de wereld had geschapen. Daarbij werden de bedoelingen van God natuurlijk wel helder geformuleerd: Sindsdien werd je betaald, maar er werd niet meer voor je gezorgd.

Je was geen slaaf meer, je was nu vrij! Dat was namelijk goedkoper. En zo werd Afrika steeds vrijer en steeds goedkoper. De onafhankelijkheid werd in alle goedertierenheid geschonken. Iedereen, ook de voor de les verantwoordelijke priester, was enthousiast. Een student zette mij helaas met de mond vol tanden door te vragen waarom er dan na de onafhankelijkheid nog missionarissen waren gebleven. They tought us to pray with our eyes closed.

When we opened them, they had the land and we had the Bible"? En de specifieke missieklus waar Kenyatta het over heeft was toch geklaard en daarna zelfs al weer achterhaald en teruggedraaid. Ik zei dat dat een hele goede vraag was van die student waar ik nog eens een paar dagen over na zou denken. Ik hoop dat hij er niet op terugkomt.

Mij blijft het ook verbazen. Mamadeo, een Afrikaanse lerares die ook nog geschiedenis heeft gegeven vertrouwde mij toe dat zij dacht dat het uit een verlangen naar roem was geweest.

Zij keek me zo ongelovig aan toen ik rijkdom als centraal motief aanwees dat ik bijna zelf weer ging twijfelen. Hier spreekt het cultuurverschil. Wat voor ons een begrijpelijke en aanvaardbare verklaring is voor een bepaalde soort van menselijk gedrag wil er daar gewoon niet in.

Als dat waar is moet Afrikaanse sociale wetenschap, als het hun de moeite waard is er een te gaan maken dus heel anders worden dan de onze. Bij het printen van het collegedictaat gisteren voor de les liet ik mijn externe harde schijf vallen. Mijn laptop ziet hem niet meer.

Gelukkig heb ik back-ups van het meeste dat ik hier nodig heb en thuis van de hele rest. Hij loopt verder zo te horen goed dus het zou alleen de aflezing kunnen zijn, wellicht reparabel. Mijn database met adressen en telefoonnummers stond niet in back-up op mijn laptop, jammer dat ik nog wat nummers ouderwets in mijn agenda heb staan want anders had ik nu echt kunnen voelen wat het is om de schepen achter je te hebben verbrand. Boos op mezelf natuurlijk. Ben in het algemeen niet zo te spreken over mijn motoriek hier.

Goede recensies evenwel van mijn voetbalspel ontvangen. Je moet hier wel oppassen met complimentjes want daar zijn ze iets te goed in. Schijnt niet veel om het lijf te hebben, maar decorum wil ook wat. Daar schijnt hij wel liefhebberij in te hebben: In mijn bijzijn vroeg hij Piet of deze de professor ook mee wilde nemen.

Dat wou Piet wel. Nu hopen voor hem dat hij dat garagepak niet heeft hoeven verkopen. Volgend weekend komen er Ieren en is het huis vol.

Hij suggereerde een aantal plaatsen waar ik terecht kon. Ik voel het meest voor een formation house nu er nog studenten zijn waar ik van kan profiteren. De Holy Cross van Kollman ligt een half uur fietsen buiten de stad.

Daar zal ik later wellicht niet zo gauw meer komen. Ik zal eens vragen of ik daar heen kan. Het is het meest "Afrikaanse" formation house, met modder tot aan de stoep, een gezellige boel binnen en slechts een vijftiental studenten zodat je je meer in een begeleid studentenhuis voelt. Net als eergisteren slaagde ik in mijn opzet op tijd om half acht op te staan in het Afrikaanse ritme en net als eergisteren viel er niets met me te beginnen.

De child abuse themamiddag voor de studenten ving aan, maar ik wilde er niet zijn. Geeuwend en af en toe mijn hoofd weer neerleggend las ik in een van Edith gekregen prachtig boek over de Daluba in Gambia. Zelfs toen de studenten uitgelaten de zitting afsloten met mijn Saint Thomas lied om twee uur er was kennelijk niet te somber over het onderwerp gesproken was het nog niet veel soeps met me. Een half uurtje later klaarde het op.

Ik bestudeerde de zweren onder mijn neus, die kennelijk Europese verwanten hebben want mijn afweer weet er raad mee: Er lijkt geen gevaar meer voor verspreiding, ik durf onder de douche, er is stroom dus ik doe een wasje in de machine, ruim mijn kamer op en bereid mij voor op het weerzien van kleine Deo en Mamadeo. Nu heeft iedereen het er dan ook over.

De zijweg door Mbiko was bijna onherkenbaar want leek meer een bijna drooggevallen rivierbedding en Mamadeo ook want ze had haar lange steilgebrande haar geknipt en was nu kort kroes. Ik val met mijn neus in de boter want naast Piet en ik blijkt er een jong Afrikaans echtpaar te gast waarvan de man pastor is van het Miracle Centre van Mbiko, dit dorpje. Miracle Centres blijken dependances van de Pinkstergemeente. Gevraagd naar de miracles moet de pastor erg lachen.

Nou wij doen veel meer dan alleen maar wonderen hoor, het gaat er natuurlijk om dat de mensen in aanraking komen met het woord van God. Dit blijkt, net als in het Miracle Centre Jinja te gaan met Amerikanen en westerse instrumenten: Zijn mooi opgemaakte jonge vrouw is daar zangeres. Zelfs als ik met enige nadruk haarzelf iets vraag blijft ze zwijgen en blijft haar mannetje het woord doen. Hoe het met mijn collega Edith is die er vorige keer bij was, de hartelijke groeten. Tevens breng ik zoals gevraagd de hartelijke groeten van mijn moeder, die zij niet kennen doch waar ze natuurlijk zeer verguld mee zijn.

Behalve het Miracle dametje blijven de vrouwen in de keuken tot Piet, als de zon daalt, nerveus geworden van enige verhalen over recente roofmoorden hier aan de grote weg, eens wil opstappen. Gelukkig was mijn grapje of hij dan geen boef aan het spit lust net lang genoeg om onze Mamadeo te doen verschijnen zodat we nog even aangenaam met haar kunnen zitten want wat er wordt gezegd doet er eigenlijk minder toe.

Ons worden Gulu dansen in het vooruitzicht gesteld bij de viering van hun huwelijksdag 20 december Otto, Papadeo, is Acholi, van Gulu, in het Noorden waar je nu als gewoon boer of burger zelfs in je eigen huis je leven niet veilig bent door schietgrage rebellen en regeringssoldaten op zoek naar eten, meiden en jongetjes die met het overschot aan geweren mee kunnen schieten.

Daarna met ondergaande zon een paarderit naar de grote weg, koeien links en rechts tot de buik in de blubber en voor donker thuis. De voetballers kwamen na een gelijk veel te laat thuis "we missed you", ik trots en bij de Eucharistie kwam ik toevallig in de kring naast de in zijn pak zwetende priester terecht alwaar ik, gezien het zich nu verspreidende gerucht, een beurt heb genomen met bidden en God verzocht te bevorderen dat mijn vrouw de weg in haar leven moge vinden.

Kan Hij ook niet meer zeggen dat ik Hem niks te doen geef. Deze Kanyike van de besnijdenisles is geweldig. Hij geeft bij filosofische antropologie nota bene Berdjayev, een Rus die ik alleen ken omdat ik toevallig iets met Rusland heb en die volgens mij bijna geen enkele filosoof in Nederland kent en dan gaat het over "het ik", eenzaamheid en de ander enfin, iets wat normaal voor een Afrikaan geen enkele betekenis heeft.

Trouwens, zoals jullie weten houd ik het graag eenvoudig, dus: Subject en object, hoezo? Mijn familie, die bestaat, wij leven dus wij zijn, als een boom, de wortels zijn de gestorven voorouders, de volwassenen de stam, de kinderen de vruchten aan de uiteinden van de takken. Niemand heeft het ooit over "mijn dorp", het is altijd "ons dorp". Laat me niet lachen.

Ik heb bewondering voor de interesse waarmee deze jongemannen de bereidheid tonen zich te verdiepen in het toch inderdaad wel vrij idiote specifiek westerse probleem dat "filosofie" heet, maar vanuit Afrikaans perspectief beter "krankzinnigheid" zou kunnen heten. Als Kanyike spreekt dan hoeven ze er weinig moeite voor te doen: Tot mijn opperste verbazing knikken alle zwarte mannen heftig.

Ja, de vrouw komt als echtgenote nieuw in de familie. Die woont bij elkaar dus ze moet zich aanpassen op het vreemde erf dat zij betreedt want daar zijn al lang de moeder en vader en ook de broers en de zussen van de man. Vader en broers zijn verantwoordelijk voor het leven van de man en dulden slechts grommend de nieuwe echtgenote, die alleen is met de man als hij kwetsbaar is eet en slaapt zodat zij nooit helemaal zeker kunnen zijn over zijn veiligheid. Zus komt al haar hele leven elk moment de hut binnen als zij dat wil de zegswijze hier is: Beslissingen over de kinderen van de echtgenote zijn familiebeslissingen in een familie waarin zij nieuw is en dus zonder tegenbericht het minst in de melk te brokkelen heeft.

Tantes heel wat meer! Die brengen trouwens ook hun bruidsschat binnen als ze gaan trouwen en dat schijnt ook status te geven in de familie. Wat zegt Berdjayev over de zoektocht naar de andere sekse? Dat wij onze eenzaamheid ermee willen opheffen. Beraad houden doen wij met de familie. Feest vieren doen wij met de vrienden. Luisteren doen wij naar onze ouders. Waar is de vrouw? En is de vrouw gelukkig? Kortom, deze Kanyike is geweldig. Dan maar een tweede vrouw? Van de regen in de drup, zegt Kanyike, hoewel, waag ik te denken, voor de eerste vrouw misschien prettig een maatje in de barre wereld te hebben.

Nog steeds niet gelukt dit stuk dagboek bij de Starcom weg te faxen. Het loopt uit de hand en bovendien wil ik wel eens iets van me laten horen. Nu wordt dit geschrijf voor mezelf echt belangrijk. Zonder dat zou ik nu, voel ik, zonder veel besef van wat er gebeurt een ander leven induiken en pas thuis weer geconfronteerd worden met het verband tussen ik-hier en ik-thuis.

En juist dat verband is natuurlijk het interessante, niet een soort inslapen en met weinig herinnering als een ander wakker worden. Dat slapen gebeurt heel letterlijk: Ik heb het gevoel dat ik niet "opschiet" met mijn begrip en integratie terwijl ik toch elke dag veel meemaak. Het voornaamste probleem blijft om erin te berusten dat je hier, om met Toon Hermans te spreken, moet wachten tot de appelmoes langskomt. Ik leg het de jongens hier zo uit: Er is een agenda: Hier in Uganda moet je een visser zijn: Ineens staat Isaac voor mijn kamerdeur om te vragen of ik meefiets naar overzijde Nijl waar hij pastoraal werk doet in een weeshuis.

Het blijkt bestierd door Piets zondagse Duitse blokfluitvriendin Gaby, destijds jong gehuwd met een Gulu neger, mee naar Uganda, alleen de leuke dingen naar huis geschreven, man dood, zelf verder en nu, nou ja, was dit internaat St. Moses een leger dan zou je haar zeker generaal moeten noemen maar dan wel een hele vrolijke, hoewel ondertussen duidelijk aan de leiding. Honderden weeskinderen in rode hesjes staan als schapen en rennen als lammetjes in een uitgestrekt weiland met daarachter in de verte barakken.

De grootste meisjes zeisen gras met de traditionele slasher, een eenhands zeismes, een metalen mini ijshockeystickje met het scherpe blad een kwartslag gedraaid zodat het horizontaal twee kanten uit kan snijden.

Ze zijn voor mij onhandig kort maar als ze mijn maat hadden nam ik er een mee naar huis. Er staan vijf weefgetouwen en met twinkelende ogen vertelt het opzichteresje wat voor mooie dingen je daar allemaal mee kunt maken en hoe je dat doet. Er hangen in de "showroom" jawel ook prachtige bloezen met borduurwerk erop.

Die moeten 40 dollar kosten. Na een half uurtje vraag ik haar of ze er een voor me wil maken en dan alles zelf bedenken. Helemaal zelf weten wat en hoe. Dit is natuurlijk geen plaats voor afdingen. Dat wil ze wel. Met deze truuk heb ik goede ervaringen: Hij ging overwegend voor zitten, een tijd die ik behalve Bach niet meer zo vaak bezoek. Al luisterende wordt mij hier geleidelijk duidelijk dat hij zich niet, zoals ik, primair concentreert op harmonische ontwikkeling maar op sfeer, bepaald door het soort instrument of stemklank, rust en beweging.

Ik vond het eerst allemaal wat saai maar ik wist natuurlijk dat dat aan mij moest liggen want die jongen leeft met zijn muziek. Ik krijg nu in de gaten waarmee hij leeft. Van de drie, de gordijnenmaakster, de platenboer en de weefster, is de laatste, hoewel ook een beetje, duidelijk het minst verlegen met het geschonken vertrouwen en het - overigens volstrekt denkbeeldige - gevaar voor miskleun.

Er is ook een fietsenwerkplaats en een wel erg serieuze schele Duitse jongen met een wat lubberende mond, die met veel moeilijke woorden uitlegt hoe zwaar zijn taak is: Het interesseert ze gewoon niet. Ik suggereer een graduation in te stellen: Dat schijnt genieten te zijn met volle teugen. Kan de textielwerkplaats hier niet in symbiose met de verkeersschool, vraag ik mij naast een proestende Gaby af. De Duitse verkeersgeleerde vertrekt geen spier en spreekt weer enkele zeer lange zinnen uit met veel moeilijke woorden die ik niet begrijp.

Gelukkig heb ik geen verkeersles van hem. Ik suggereer hem een middenweg: Het kwartje wil niet vallen. Hij zal er over nadenken. Ik weet het al. Ik begin er niet aan. Gisteren sprak Pierre mij bestraffend toe dat ik nu toch wel haast moest maken met de vertoning van mijn video want anders zaten de jongens in de examens en dan was er geen tijd meer voor.

Heb ik mij daarvoor nu al dik twee weken bescheiden stil gehouden over dit onderwerp in de wetenschap dat iedereen weet dat ik die video heb en al in twee formation houses heb vertoond? Zeg maar met wie ik er contact over moet opnemen, zeg ik met gespreide armen.

Nou, dat kon ik wel met hem doen. Ik vraag mij in stilte af of het nu de bedoeling is dat ik nu even naar mijn kamer ga en dan terugkom met de vraag wanneer we mijn video zullen tonen, maar kennelijk is deze ceremonie niet nodig om hem aan het denken te zetten wanneer dat moet want hij zet zich eraan zonder verder formeel verzoek.

Een rotkarwei, dat kun je aan zijn gezicht zien. Nou, woensdag dan maar. Pierre had al een stukje van mijn video gezien. Daarin hebben mijn twee neefjes van 9 en 11, die overigens buiten op straat een volstrekt gesloten front vormen, een ruzie die uitloopt op geschreeuw en bonkende geluiden op zolder. Ik draai en wacht af wat er gebeurt.

Mijn zus blijkt hier een spel voor te hebben. Deze worden doorgenomen en toen had jij Dan telt mammie op. De heren kijken met gestrekte nek en gesperde ogen naar de afloop. De jongste blijkt verliezer, wordt boos en gaat zijn moeder meppen. Die moet naar boven. Van de moderne Nederlandse cultuur heeft Pierre, als zoveel missionarissen hier, toch al geen hoge pet op. Vierendertig soorten tandpasta in het schap, zei de bisschop mij al eens hoofdschuddend. Ik zweeg toen maar en besloot niet over de vegetarische vleeswaren te beginnen.

Als het over de moderne Nederlandse zeden op het gebied van sex, paarvorming, voortplanting en opvoeding gaat wordt met sombere blik naar de grond gekeken. Zij kijken heen en weer tussen verdorven promiscue Europeanen en hardleerse promiscue Afrikanen. Voor de laatsten bestaat veelal begrip. Veel, ik denk eigenlijk de meeste, missionarissen voelen zich in Afrika meer thuis dan in het westen en genieten van de eenvoud, rust en geborgenheid van het leven hier.

En zeker ook van de mensen. Piet is een schitterend voorbeeld. Als hij er aan komt lopen beginnen de kindertjes al te stralen, lijkt het wel. Naar scho ol, het Philosophy Centre Jinja. Bij de ingang loop ik Fr. John van het Mill Hill formation house tegen het lijf in broek met vest van een driedelig kostuum en een bordeauxrode pluche vlinderdas op zijn witte overhemd.

Wat een mooi pak, wat is de gelegenheid? Het is dinsdag en ik kom uit Liverpool. John loopt natuurlijk net als alle formators en PCJ-leraren de hele dag tussen de mensen maar toch is het een eenzame man. Hij trekt zich terug zodra hij kan. Dan draait hij operabandjes, videofilms en eet Engelse sausages met Engels brood waarvoor hij wekelijks helemaal naar Kampala rijdt. Ik hoorde hem eens in een toespraak: Als hij de mis doet is het keurig.

Wat voor hem telt is dat de liturgie helemaal klopt. Het is voor John dan belangrijker niet ter communie te gaan dan schade aan de sociale omgeving te vermijden door het spel toch maar even mee te spelen. Die jongens hebben het natuurlijk gezien en dus moet het bij hen, hoewel ik daar niet achter zal komen, het gesprek van de dag geweest.

Ik loop al tijden te bedenken hoe Pierre te benaderen over mijn plannen tot half januari te blijven. Inmiddels heeft buurman Piet mij al aangeboden bij hem te komen en ik merk heel duidelijk dat die dat zelf heel leuk zou vinden. Ook weet ik dat er geen gasten komen in het Mill Hill Formation house.

Iedereen wil weg, maar dat mag niet van Pierre, er moet altijd iemand blijven. Zo dacht ik dat het wellicht ook voor een eenzame achterblijver misschien leuk zou zijn om gezelschap te hebben.

Ik wist al dat ik het zeker niet aan de orde moest stellen waar alle formators bij zijn want Pierre houdt graag de touwtjes in handen. Wij zijn een democratie, legde hij mij eens uit en dat betekent dat het beste argument telt en vaak heeft hij die nu eenmaal, dat weet hij nu eenmaal van zichzelf.

Vandaag kwam het geschikte moment om Pierre erover te benaderen, in de gang van het PCJ in de pauze van mijn colleges, nadat hij zich had afgevraagd waarom ik me hier toch zo inspande, ik had toch vakantie.

Nee, na half december moesten de formators zich beslist vrij voelen, geen andere mensen op de compound, dat kon hij toch niet namens de andere mensen beslissen, er zou immers vaak ook niemand zijn en er werd niet gekookt. Kon ik niet naar Nairobi?

Dat was duidelijk, te meer daar ik zeker weet dat de andere formators het juist leuk vinden als ik er ben, dat die ook moeten eten, dat het in je eentje niet gezellig is en dat Pierre zelf absoluut heeft verboden dat er op enig moment niemand is. Piet is half december terug na een tweeweeks verblijf in Ghana en daarna wordt het dus samen met hem zelfgeslachte duif, sprinkhaan en witte termiet eten, dat wordt geweldig, ik geef computerles, snijd een flinke hoek uit het kaaswiel dat ik voor hier heb meegebracht, zie ineens dat de fabriek op de korst een lint gedrukt heeft met de tekst "In lacuna delectio", en neem mijn fiets mee voor Piets mensen, Pierre koopt zelf maar fietsen.

Hij zal straks, als ik mager, rimpelig en mummelend van ouderdom op een bankje zit te koekeloeren, wel eens een van de belangrijkste mensen in mijn leven kunnen zijn geweest. Hij nodigde Edith immers uit naar Jinja te komen en die durfde niet alleen. En mijn fiets waren ze toen misschien net ergens in India voor me aan het maken. Zo , lief dagboek, was me dat even wat! Een langdurige power cut scheidde ons: Deze keer kwam het niet omdat anderen betere relaties met de mensen bij de stuwdam hebben dan wij, maar omdat de storm de draden tegen elkaar had geblazen.

Gulzig slorpt mijn accu de stroom op die van de generator komt. Ik vrees wel wat voor mijn imago bij Pierre, maar die zee gaat mij te hoog. Bij de videopresentatie was er geeneen formator, een unicum tot nu toe, terwijl het over hun land gaat.

Ik denk dat de anderen best wel wilden, maar vermoed dat ze aangaande de video negatief zijn toegesproken. Van Jos krijg je niet heel veel hoogte. Bij de andere twee voel ik een goed contact.

Ook de Mill Hillers elders maken graag een praatje. Enfin, ik moet natuurlijk ook weer geen spoken gaan zien maar het patroon is duidelijk. Ik onderscheid hier de koude en de warme katholieken. Behalve Pierre is er nog een koude, die Ier van de White Fathers, die de geheimhouding door een student van de vriendin en eigen kind vergeleek met een misdaad en vond dat iedere student die dat ter ore was gekomen verplicht was van zoiets bij de leiding aangifte te doen hetgeen niemand had gedaan.

De kouden zijn eigenlijk protestanten: Er is geen geel, ik neem roze. Kost hier drie keer zo veel als normaal: Pierre kijkt teleurgesteld naar het roze. Volgens hem heeft hij al zoiets. Oei oei wat duur zeg. Nou dan zal hij het de studenten niet aanbieden, dit wordt alleen voor de staf. Hoewel Pierre duidelijk het disfunctioneren van mensen hoofdschuddend in verband pleegt te brengen met hun etniciteit, hecht hij zelf aan primitieve eretekenen die hem symbolisch moeten verheffen boven de anderen: De krant komt pas in de formatorskamer als hij hem uit heeft en aldaar zijn de luie stoelen in elk van de twee zitgedeelten van kunstleer in verband met de duurzaamheid behalve in elk van de twee zitgedeelten eentje die met stof is bekleed want Pierre vindt kunstleer zo plakken.

Als hij een computerprobleem heeft wil hij er wel over praten want dat staat gewichtig maar ik moet het niet wagen een oplossing te suggereren want dan is mijn gedachte geheel verkeerd want dat heeft hij allemaal al geprobeerd. Gelukkig dat hij het gewichtige probleem kort daarna dan geheel zelfstandig op geniale wijze heeft opgelost.

Het blijft hard regenen. Inmiddels zijn vele bruggen weggespoeld voor de ogen van verbaasde dorpsbewoners die vervolgens hun gestorven verwanten, losgespoeld uit het kerkhof, in hun kisten in hele eskaders op de buiten hun oevers getreden rivieren naar het meer zagen dobberen, althans iets van deze strekking meldt de New Vision, onze vrije pers waarin het water nu toch echt de wekenlang de voorpagina dominerende, over zijn ontslag procederende generaal heeft verdrongen.

De generaal zijn bril afzettende "to make a point". De generaal in een contemplatief moment. D insdag keek de generaal alsof hij wel wist wie hij te eten moest vragen die avond. Nu staat niet hij, maar het water op "zijn" voorpagina en zit zijn opvolger nog steeds in "zijn" generale staf.

Wellicht is hij nu een anker aan het kopen voor de kist van zijn overgrootvader. Deze school is een initiatief van vier katholieke congregaties die actief zijn in Oost- en West Afrika.

Daar komen de studenten vandaan, de meesten willen priester worden. Studie van de westerse filosofie is voor hen een zeer belangrijk onderdeel. Mijn belangrijkste interesse gaat momenteel uit naar wat er precies gebeurt als een jonge Afrikaan, vaak van het platteland gekomen met als eerste herinnering het uitzicht op de wereld vanuit de doek op de rug van zijn met de hak ploegende moeder, te horen krijgt van subject, objecten zulke dingen meer.

Omdat ik hier al eerder ben geweest is dit een vervolgonderzoek. Ik weet al dat hun voornaamste probleem ligt in het begrip van ons individualisme en breng een video mee waarop ik met beelden en interviews voor hen in beeld tracht te brengen vanuit welk zelfbegrip wij in Europa in ons dagelijks leven vlijtig voor onszelf bezig zijn. Het belangrijkste dat naar voren komt bij de videopresentatie had ik in Nederland absoluut niet voorzien: De generaties hebben in Nederland sterk hun eigen waarden en levensgewoonten waardoor het bij samenwoning niet gemakkelijk is wrijvingen te vermijden.

Pepsi, the choice of a new generation. In Afrika hoor je niet bij een generatie maar bij een familie. Identiteit, veiligheid, alles komt uit de familie. De voorouders zijn de wortels, de volwassenen de stam, de kinderen de vruchten aan de takken van de boom, de hoop voor de toekomst.

Dus kun je in de kerk jong en oud vinden. En niet, zoals ik hen liet zien, zoals in Nederland, vooral oud of, in andere diensten of bij andere geloofsrichtingen vooral jong. De Nederlandse kerken kunnen niet tegelijk voor meerdere generaties succesvol zijn, net als onze politieke partijen, die zeer verschillen in leeftijdsopbouw en voortdurend met kunst en vliegwerk de ouderen er weer meer bij moeten gaan betrekken, anders beginnen die hun eigen partij of juist weer de jongeren.

Als je in Afrika niet oppast ontaardt de politiek in een de-een-zijn-brood-is-de-ander-zijn-dood stammenvertegenwoordiging. Je bent er niet primair oud, jong, links of rechts, moslim of katholiek maar Muganda, Musoga of Acholi. Vandaar dat een democratie zoals in het westen daar niet werkt. Dat komt in het westen hard aan, want daar vindt men dat als iets goed is, dat het dan overal goed moet zijn.

Men streeft in het westen universaliteit na, ironisch genoeg een typisch westerse, dus niet erg universele hobby. De vraag is natuurlijk ook of bijvoorbeeld die gevierde universele rechten van de mens geen bedreiging zijn van de culturele diversiteit.

Voorzover ik hoor heet Uganda onder president Museveni een democratie hetgeen inhoudt dat er meerdere partijen mogen zijn doch alleen de partij van de president mag deelnemen aan de verkiezingen. Die meneer Museveni is dus duidelijk een heel verstandige man. En dat is boffen want als hij niet verstandig was zou dit toch een heel slimme maatregel van hem zijn en dan zat je er mooi mee.

Stammen, bomen en stambomen, daar draait het hier om. Er zijn wel age-groups, van mannen en vrouwen die gelijktijdig door de volwasseneninitiatie zijn gegaan, de vrouwen hebben dan soms gezamenlijk een stukje land dat ze samen bewerken zodat ook wat bijgepraat kan worden maar ze hebben geen eigen generatiebesef of gevoel van anders zijn dan ouderen of jongeren.

Ik zoek nu uit hoe het met de puberteit zit, wanneer Nederlandse kinderen drammerig op zoek gaan naar de plek waar ouders de grenzen stellen. Dat schijnt hier niet te bestaan: Er is een absoluut uniforme stammoraal, de onbetekenende familieverschillen berusten op karakters of toeval.

Als je stout bent krijg je klappen en je weet precies waarom. Je gaat niet expres quasi opzichtig stout doen om te kijken wat er gebeurt, het bij ons bekende klieren. Er wordt niet geklierd. De schaarse overtredingen zijn welbewust, met kennis van de grens die wordt overschreden en geschieden op de stiekemste manier die de overtreder kan verzinnen.

Overtreding is geen onderzoek, zoals bij de Europese puber. Het is gewoon even slim achterlangs proberen te komen. Nou en pak ze maar eens hier. En is het hen gelukt dan hoor je er echt nooit meer iets van. Ontdekking is dan ook letterlijk zeer pijnlijk. Ons pubergedoe is nodig omdat wij onze kinderen erop moeten trainen zelfstandig te leren denken en zelf hun normen te veranderen als we weer iets nieuws hebben verzonnen: Bij ons begint iedere generatie een in principe voor die generatie unieke trektocht door het leven: Je ouders haakten af en je kinderen lachen je uit.

Zwaar puberen, zo moet het zijn in een technisch snel veranderende samenleving. Wij zijn jong, wij zijn anders. Ik heb in mijn leven steeds sterker de overtuiging gekregen dat filosofie in essentie een geestesziekte is. Nu ontdek ik in deze confrontatie met stammoraliteit het medium bij uitstek om die overtuiging te verwoorden.

Wat zijn dat voor vragen zoals: Op grond waarvan kun je zeggen dat iets bestaat? Op grond waarvan kun je zeggen dat iets goed is? Wat is dat voor getob? Waar komt dat vandaan? Ik denk dus ik ben? Hier in Afrika worden mij twee dingen duidelijk: Als ik denk ben ik er even niet. Als ik niet denk ben ik er juist wel. Iemand die denkt plaatst zich buiten zijn stam.

Een stam jaagt, ploegt of melkt. Ik jaag dus ik ben, ik ploeg dus ik ben, ik melk dus ik ben, ik denk dus ik ben er even niet. Daar krijgen de kindertjes echt geen eten van, van denken. Het is slecht voor de overleving van de stam.

Als die ziekte zich zou verspreiden zou de stam in gevaar komen. Wie denkt moet in therapie. Gelukkig zijn er medicijnmannen die de kwade denkgeesten kunnen verdrijven. De ellende ontstaat als een mens er in slaagt zich ver genoeg van zijn stam te verwijderen om zich als "individu" te zien. Zodra je jezelf als individu ziet ben je te laat, je staat voor principieel onoplosbare problemen en je bent reddeloos verloren. Er ontstaan onbeantwoordbare vragen waar je tot het einde der tijden nieuwe variaties van antwoorden op kunt verzinnen zonder te begrijpen dat het onbehaaglijk gevoel niet komt van het onbeantwoord zijn, maar van datgene wat er de oorzaak van is geweest dat de vraag is opgekomen.

De zogeheten universele menselijke vragen zijn specifieke epidemische infecties die het mensdom hebben besprongen in het koelere klimaat ten Noorden van de Middellandse Zee. In het kader van omgekeerde ontwikkelingshulp zouden we de Afrikaanse know how op dit gebied moeten gaan importeren. Want het gaat niet alleen om die enkele filosoof die bij ons rondloopt en vaak met gepast geacht intellectuelenwantrouwen nog met de nek wordt aangekeken ook want dat zijn alleen de zware en echt hopeloze gevallen.

Wie hen bestudeert krijgt echter, juist door de diepte waarin zij door het denken zijn aangetast, een goed beeld van het westerse probleem, dat, zoals bekend, al heeft geleid tot de fundamentele aantasting van het biologisch draagvlak van onze aarde. Ik wil niet ontkennen dat ons chronisch geworden gedenk in Europa toch ook heeft geleid tot wegen zonder gaten, stroom die nooit uitvalt, leidingwater dat je kunt drinken en andere zaken die de Afrikanen bij een eerste bezoek aan ons meer zouden opvallen dan onze bewondering voor Descartes.

Zelfs zal ik de verleiding weerstaan deze genietingen te vergelijken met de nergens op gebaseerde opgewektheid van een koortsige teringlijder, maar hier in Afrika bekruipt mij de vraag of wij misschien een beetje aan het overdrijven zijn en het meest interessante vind ik de lichte angst die mij bekruipt bij de gedachte dat je - en hier gaat het, voor alle duidelijkheid, niet om romantiek want dit is het hier en nu - soms toch vrij ongestoord oud kunt worden in een kleihut met een paar roestige pannen en een rafelig mes.

En al mag ik er vanuit gaan dat ik er voorlopig niet achter kom wat het betekent, ondanks het menigmaal ontbreken van veel van wat in onze ogen voor een menswaardig bestaan essentieel is staan de gezichten hier heel wat vrolijker en opener dan die in mijn Nederlandse straat. Jinja, op een terrasje in Main Street, vrijdag 28 november De klassieke plastic boodschappentas heeft in Jinja nog een aantal toepassingen zie ik nu, uitkijkend over straat:.

Ik hoor van diverse kanten dat de veroorzaker van een verkeersongeluk zomaar vermoord kan worden door de omstanders. Charles Onyango-Obbo heeft net een prachtig klein boekje geschreven dat bij boekhandel Aristoc in Kampala in de afdeling "Local" staat, maar dat iedere westerling zou moeten lezen.

In het verhaaltje "Public and Private Citizens"  schrijft hij over de scherpe contrasten in goedheid en slechtheid. Engelse mensen die op BBC world service horen over iemand die het moeilijk heeft en de journalist geld sturen ter leniging van de nood. Politici die een voetbalclub steunen uit puur enthousiasme maar er onbedoeld hun populariteit zo mee opvijzelen dat ze er onder doodsbedreigingen van hun collega's mee moeten ophouden.

Bij een verkeersongeluk komt men aanstormen, niet om de slachtoffers te helpen maar om de spullen te stelen. Een politieman rapporteert bij een verdachte van plundering bij een verkeersongeval zakken met rijst en suiker te hebben gevonden gedrenkt in bloed. Onyango-Obbo maakt zich vooral zorgen over de marktwaarde van die suiker, maar rijst is toch ook behoorlijk hygroscopisch. Enfin, mij wordt geadviseerd om als ik bij een ongeluk betrokken raak mij gezwind uit de voeten te maken en later de zaken te regelen.

Ik hoor overigens later van mensen, blanken zelfs, die na een ongeluk goed zijn geholpen, en al hun geld nog gewoon uit hun autowrak konden halen   Zelfs met blanken is er dus soms nog mededogen. De lynching van een schuldige aan een verkeersongeval kan voortkomen uit gebrek aan zelfbeheersing, gebrek aan rationele controle over de driften en net als bij onze hooligans waarmee individueel ook vaak best te praten is leidt dat in een groep makkelijk tot een collectieve escalatie, maar de vent is uit edele wraakmotieven gedood en draagt wellicht ook nog zaken van waarde op zich.

Dat is toch leuk meegenomen. Toen ik dat niet begreep had ik ze toch voor de prijs gekregen. Als je van een ambtenaar iets moet hebben kun je urenlang tegenover zijn bureau op een stoel zitten, voor de lunch nog even weggestuurd worden, morgen terugkomen etc, voor hij je geeft waar je recht op hebt.

Met een tientje extra had je in een minuut weer buiten gestaan. Het scheelt dat je blank bent want die willen wel eens naar de krant gaan met het verhaal en daar zijn ze bang voor. Obote gaf geen soldij en riep gewoon: Daarom ben ik weer heel verbaasd als ik met mijn gloednieuwe fiets, een fortuin voor de Jinjajenees, naar de markt ga, en die bij de man die mijn horlogebandje voor vijftig cent van een nieuwe staafje voorzag zet.

Die zorgt er voor. Daar kan ik van op aan. Ik een dag later terug, ook voor nog enkele kleine verbeteringen van de zadelstelling en wacht bij wijze van proef af. En ja hoor, daar komen ze ongevraagd aan met het tasje, vergeten, teruggevonden, voor me bewaard en weer aan mijn zadel gefrommeld. Daar zit geen greintje kwaad bij. Een marktkoopman loopt weg, uit het zicht, om voor mij iets te halen en laat mij achter met al zijn waar voor het grijpen. Hier liggen alle grenzen anders.

Handel en dienstverlening blijkt hier volledig gescheiden: Mijn vrees bij de aankoop van de fiets over het verschil tussen een wholesale en detailhandelsprijs blijkt dus geheel ongegrond. Een fietsemaker heeft alleen gereedschap. Ik moet er nog achterkomen waarom. Het beoogde PCJ-team tegen het soepie in blauwe Combonishirts waaronder ik. De voetbaltrainer geeft een peptalk en praat veel over organising. Op deze manier is het mogelijk om onze inhoud blijvend gratis aan te bieden en een gepersonaliseerde website en relevante advertenties te tonen.

Zo houden we het voor u op elk moment interessant. Centraal in ons cookiebeleid staat respect voor uw privacy. Daar verneemt u welke cookies we gebruiken, voor welke doeleinden en bepaalt u welke cookies u aanvaardt.

Om verder te gaan naar onze website, hebben wij dus uw toestemming nodig om u een optimale surfervaring te geven. Websites hanteren technologieën om het gebruiksgemak te verhogen en de website zo interessant mogelijk te maken voor elke bezoeker. Bekendste voorbeelden van dit soort technologieën zijn cookies.

Cookies kunnen worden gebruikt door websitehouders of door derde partijen, zoals adverteerders, die communiceren via de website die u bezoekt. Omdat uit cookies geen contactgegevens zoals adres, e-mail of telefoonnummer kunnen worden afgeleid, worden cookies niet gebruikt voor direct marketing via deze kanalen.

We vinden het van groot belang dat u weet en begrijpt welke cookies we voorstellen te gebruiken voor onze website en voor welke doeleinden. Op die manier willen we:. Wil u uw cookie-instellingen personaliseren? Hieronder vindt u een lijst met de cookies die wij gebruiken binnen deze categorie en voor welke doeleinden:.

Om te bepalen welke onderdelen van de website het interessantst zijn voor onze bezoekers, proberen we continu te meten, onder andere met behulp van de software van een derde partij, hoeveel bezoekers er op onze website komen en welke items het meest bekeken worden.

Hiervoor gebruiken wij cookies. Van de informatie die wij zo verzamelen worden statistieken gemaakt. Deze statistieken geven ons inzicht in hoe vaak onze webpagina bezocht wordt, waar precies bezoekers de meeste tijd doorbrengen Hierdoor zijn we in staat de structuur, navigatie en inhoud van de website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken voor u. De statistieken en overige rapportages herleiden we niet naar personen. Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen en de mogelijke data die ze hiermee verzamelen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen website daarover geven Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat we hier geen enkele invloed op hebben.

Ons doel is om bezoekers van onze website te voorzien van informatie die zo relevant mogelijk is voor hem of haar. Daarom proberen wij onze website zoveel mogelijk aan iedere bezoeker aan te passen. Dit doen we niet alleen via de inhoud van onze website, maar ook via de advertenties die worden getoond. Als dergelijke cookies niet worden gebruikt, zal u overigens nog steeds advertenties te zien krijgen. De advertenties zijn in dat geval alleen niet langer toegespitst op uw interesses omdat we u niet kennen.

Deze advertenties kunnen bijvoorbeeld aangepast zijn aan de inhoud van de website. U kan dit soort inhoudsafhankelijke webadvertenties vergelijken met reclame op televisie. Als u bijvoorbeeld naar een tv-programma over koken kijkt, zal u vaak in de bijbehorende reclameblokken een advertentie over kookproducten zien. Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven. Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat we hier geen enkele invloed op hebben.

De content van onze website is grotendeels tot helemaal gratis. In ruil tonen we ook advertenties. Sommige advertenties of videoboodschappen maken gebruik van cookies. Deze advertenties worden door ons en door derden op onze website geplaatst.

Om deze gepersonaliseerde advertenties te kunnen leveren, proberen wij op basis van de websites die u bezoekt op het internet een beeld te krijgen van uw vermoedelijke interesses. Op basis van deze interesses passen we de inhoud op onze website aan voor verschillende groepen klanten.

Ook derde partijen die via onze website cookies plaatsen, kunnen op deze manier informatie over uw interesses inwinnen. De informatie over uw huidige websitebezoek kan in dat geval gecombineerd worden met informatie van eerdere bezoeken aan andere websites dan de onze.

Advertentienetwerken en mediabureaus zijn bedrijven die fungeren als tussenpersoon tussen website-eigenaren en adverteerders. Voor de cookies die onze derde partijen voor advertentiedoeleinden plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat wij hier geen enkele invloed op hebben. Voor het functioneren van deze buttons wordt gebruik gemaakt van social media cookies van social media partijen, zodat deze u herkennen op het moment dat u een artikel of video wilt delen.

Deze cookies maken het dus mogelijk dat ingelogde gebruikers van geselecteerde social media bepaalde inhoud van onze website direct kunnen delen.

Voor de cookies die de social media partijen plaatsen en de mogelijke data die zij hiermee verzamelen, verwijzen we naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven. Door de manier waarop het internet en websites werken, kan het zijn dat we niet altijd inzicht hebben in de cookies die via onze website worden geplaatst door derde partijen. Mocht u op deze website cookies tegenkomen die in deze categorie vallen en die we hierboven dus niet genoemd hebben, laat het ons dan weten.

Of neem rechtstreeks contact op met de derde partij en vraag welke cookies ze plaatsten, wat de reden daarvoor is, wat de levensduur van de cookie is en op welke manier ze uw privacy gewaarborgd heeft. De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt. We behouden ons het recht voor om de inhoud van deze verklaringen en de cookies die opgenomen staan in de lijsten altijd en zonder waarschuwing vooraf te wijzigen.

U vindt op deze webpagina altijd de meest recente versie. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV:. Bij HLN hechten we veel belang aan uw privacy en het vertrouwen dat u ons geeft.


De versregels een woordspel, vaak op klank gekozen, in het momentum van een voordracht niet steeds gemakkelijk te doorgronden. Maar ook schildert zij met woorden,  laat landschappen opdoemen. Ja "verbeelding" roept ze op, als zij "op het  gebinte van de gekalkte boerderij een bemost pannendak laat rusten ". Maar in scherp contrast hiermee eindigt ze plotseling met onverbloemde  erotiek. Het zal immers nooit gebeuren dat Vlaanderen achterblijft bij Holland, op welk vlak dan ook.

Erika de Stercke   Driek van Wissen -. Hoe bouw ik het op Niet voor de poes. Over de impressie die deze "hoofdgast" maakt  staan hierboven al wat regels. Zijn faam geniet hij natuurlijk vooral vanwege zijn schijnbaar moeiteloos voortdartelende vrolijke sonnetten. De dringende behoefte aan contact met het andere geslacht die Erika de Stercke doet  natrillen met haar slotgedicht doet hem spontaan? Het sonnet dat volgt kent natuurlijk een wending, waarin de nare eigenschap in bed van vooral mannen, het snurken, de hoofdrol speelt.

Hierin toont hij zich toch de meester van vormvaste, rijmende gedichten. E en poosje geleden schreef Van Wissen in samenwerking met een tekenaar een boekje met dierengedichten. Uiterlijk een kinderprentenboek met rijmpjes, de inhoud biedt aan volwassenen ook veel vrolijkheid.

De raad die deze dierenzieleknijper geeft verraadt veel van de gedachten van de dichter over deze beroepsgroep.

We maken kennis met een papagaai  die lijdt aan het syndroom van Gilles de la Tourret. Van Wissen wijdt ons ook in in de geheimen van het "snelsonnet" door hem gracieus genaamd "sonnettette": De chute wordt dan heel bondig,  het leent zich bijzonder voor een gedicht op de actualiteit.

Hij plaatst er vrijwel wekelijks één op gedichten. Ko de Laat vertoont in stijl veel overeenkomst met de hoofdgast. Het dagelijkse leven, het nieuws, dat alles geeft hem ontelbare  aanknopingspunten voor veel gedichten op rijm, vrolijke kwatrijnen en ook sonnetten en snelsonnetten.

Niet alleen plezier maar ook weemoed spreekt er uit zijn werk dat om de toegankelijkheid gewaardeerd wordt door een groot publiek. De weekafsluiting was voor vele scholen  Een rotsvast vrijdagmiddagonderdeel  De kinderen playbackten hun idolen  Verzorgden stukjes pointeloos toneel  Of dansten zeer aandoenlijk uit de pas. Het lijkt voorbij met zulke capriolen  De roosters zijn te vol, van klas tot klas  Geen kind niet wetend hoe het is bestolen  Weet straks nog wat de weekafsluiting was.

Wibo Kosters - begint zich steeds meer te ontpoppen als slammer. Twee zulke dichters als Driek van WIssen en Ko de Laat opvolgend, geeft geen gelukkige programmering, dus ertussen was Paul Borggreve geplaatst. Iets heel anders, toch was het misschien beter geweest om op die plek  bijvoorbeeld Wibo Kosters te horen, voor het nodige contrast.

Vorig jaar liet ik hem gitaarspelen, maar het was een mondorgeltje, misschien kwam het omdat ik zelf deelnemer was dat ik dit toch duidelijke verschil niet heb opgemerkt, dus vandaag kijk en luister ik met extra aandacht. Puur op de kracht van het woord Wibo, de slammer klinkt erin door! Paul Borggreve doet zijn voordracht in wisselwerking met een hele markt- kraam. Voor elk gedicht van hem staat een schilderij van Groninger beeldend kunstenaar Kees Wiersema model.

De gedichten zijn contemplatief, we  zitten met 'n recessie als gevolg van de kredietcrisis opgescheept. Flitskapitaal en piramidespellen, alles valt onder het zwaard van zijn oordeel, dat op "aanbidding van de Mammon" neerkomt.

Elk gedicht in de cyclus wordt met het geschilderde beeld onderstreept en  besloten door de dichter met een devote diepe knieval. Paul Borggreve         maakt een dramatische knieval voor de Mammon. Op het omslag van het Magazine staat het fotoportret van Ingeborg Klarenberg , zittend op een grote zwerfkei. Eén van de jongste deelneemsters van het  Open-Dicht van , die destijds veel indruk maakte op Pom Wolff -  hij luisterde ademloos naar wat zij las van haar handgeschreven blaadjes.

Ook nu zijn er tegen het einde van de middag weer verschillende aankomende talenten , die vanuit de "Kunstbende" hebben deelgenomen aan de Gedichten-  wedstrijd op het thema Overleven. Tijdens hun optreden begint de jury de balans op te maken. En Driek van Wissen doet zijn tweede voordracht. Ik voel al een tijdje dat het wel erg veel is wat ik allemaal zal moeten verwerken, niet alles beklijft nog. Tegen half vijf lijkt het feest ook een beetje in te zakken.

Maar misschien ligt dat ook aan mij en aan een deel van het publiek bij wie  grenzen van het vermogen tot opnemen worden bereikt.

Pom Wolff en Gijs ter Haar besluiten van het laatste optreden een slam- spektakel te maken. Met gedreven voordracht bouwen ze een gezamenlijke act waarin de volgende telkens inhaakt op het werk van de vorige, een ketting van indrukwekkende synthese.

Beide podiumbeesten staan er als de profi's die zij inmiddels zijn: Gijs als  een overhellende regenspuwer op een kerkdak waaruit de woorden golven,  Pom die zijn bezweringen als vlammen laat komen vanuit een getormenteerd gemoed. Op de foto's zie ik dat hij al aardig vordert in het oefenen voor de indrukwekkende Komrij-onderlip. Zo is er vlak voor het einde toch nog de  passie van een menselijke onweersbui compleet met bliksem en donder. De jury onthult de prijzen: Plek nummer vier aan de jeugd: Laura van Loon , zeker een waardig opvolgster van Ingeborg Klarenberg,  dus het omslag voor het Magazine staat hiermee al vast.

De derde plaats voor Delia Bremer , de danseres en dichteres die in haar gedichten zo ongelukkig is in de liefde, maar samen met Ria Westerhuis de ene extase na de andere beleeft. De tweede prijs gaat naar een slammer, Wibo Kosters ,  en de festivaldichter verklapte ik al, dat is Ko de Laat: Laura van Loon -        met haar gedichten haar leeftijd ver vooruit               ©  Foto's: Zelfs een uitgebreid verslag als dit kan nooit compleet zijn, veertien dichters zijn besproken, maar wie zijn er nog Ik ging voorbij aan Rik Holwerda "lopen.

Wat betekenen die aantekeningen van mij? Ik zou het echt niet meer weten. Misschien kunnen jullie er zelf iets bij bedenken. Tsjêbbe Hettinga in de Prinsentuin - bericht over een interview van John Zwart 15 augustus      BInnen de setting van het festival Dichters in de Prinsentuin wil ik graag een stukje schrijven over het interview dat ik had met de Friese dichter Tsjêbbe  Hettinga Hettinga heeft al lang geleden een ongeneeslijke oogziekte opgelopen,  waardoor zijn gezichtsvermogen in de loop der jaren zo is verslechterd dat  hij nu al geruime tijd nagenoeg blind is.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld  Vincent Bijlo - blind geboren - die zich altijd van brailleteksten bedient, maakt Hettinga uitsluitend gebruik van zijn fenomenale geheugen.

Alle poëzie die hij voordraagt is even toegankelijk in zijn brein als zijn ziende collega's  simpelweg bladeren in hun bundels tot zij het gedicht van hun keuze hebben gevonden. Al heeft hij in Groningen Nederlands gestudeerd komen zijn gedichten tot stand in de hem meest vertrouwde taal: Natuurlijk vaak met projectie van een vertaling. Ik  besef terdege dat het moeilijk is om te luisteren op gevoelsniveau en tege- lijkertijd ook intellectueel mee te lezen. Maar het publiek mag ook wel een beetje moeite doen".

Ik woon nu ruim 8 jaar in 'Fryslân' en kan het 'Frysk' inmiddels goed lezen en verstaan, mijn zelfkritiek belet me echter om het te spreken. Tsjêbbe  Hettinga respecteert dit, en toont dat door aan het begin van het gesprek  zelf ook onmiddellijk over te schakelen op het Nederlands.

Hettinga's  gedichten worden in het Nederlands vertaald - met inbreng van hemzelf  uiteraard - door Benno Barnard en David van Reybroeck. Hij vindt zelf dat hij niet op hetzelfde niveau waarop hij zijn Friese originelen schept de  Nederlandse vertalingen kan maken. Het Nederlands staat net een ietsje  verder van hem af. Maar anderen schreven al Duitse, Engelse en Spaanse vertalingen. Voor het eerst declameerde Hettinga zijn Friese gedichten voor een groot publiek op de Buchmesse van Frankfurt in Men was gefascineerd  door zijn indringende meeslepende wijze van lezen, al kon men hem niet verstaan.

In verscheen er een tweetalige bundel Fries-Nederlands: Epische gedichten over mensen en Friese, maar ook ongedefinieerde landschappen. Allemaal heel gevoelsmatig en de lezer in zijn fantasie meeslepend. Sinds die tijd werd Hettinga een graag gevraagd voordrager door mensen die zijn benadering onderschrijven: In die attitude draagt hij ook voor: Ik kruip in mijn tekst en voer mezelf mee Het is op die manier dat ook mensen die geen Fries verstaan zich op hun beurt door hem laten meevoeren.

Het voordrachttalent van Tsjêbbe Hettinga is zo uitzonderlijk dat er in Groningen mensen zich aandienen, die speciaal voor hem op dit festival aanwezig wilden zijn. Dat waren bijvoorbeeld de  mensen van de Blindenbibliotheek Groningen, waar hij na zijn studie een  tijd werkte als opnametechnicus. Nauwelijks kan ik me nu nog voorstellen dat ik tot niets van deze  dichter had gehoord, terwijl hij in de Gysbert Japicxprijs al in de wacht sleepte.

In hoorde ik hem voor het eerst in Leeuwarden en werd  onmiddellijk gegrepen toen hij me meezoog in een ware odyssee. Datzelfde jaar wijdde de VPRO een uitzending aan hem waar zijn tweetalige bundel "Fan oer see en fierder - Platina de zee" werd besproken. Toen hoorde ik voor het eerst het gedicht dat vervolgens mijn liefste Hettinga- gedicht zou worden: De Krûk , een broeierig dreigend verhaal dat handelt over de ontmoeting van een man en een vissersvrouw, ergens aan een Middellandse Zeekust gesitueerd, maar zonder dat duidelijk wordt precies  wáár..

Recenter werk stuurt Hettinga de wereld in als DVD: De beelden die hij laat opdoemen zijn heel levendig. Ik beschik over een duidelijke herinnering uit de periode dat ik  nog het zicht had". Hij vraagt zich soms af hoe dat werkt bij dichters die blind geboren zijn en zou daarover wel eens met hen van gedachten willen wisselen.

Hij leest de cyclus "Under mûzebiters" - "Onder kiekendieven" die uit 5 gedichten bestaat. Met zijn toestemming publiceert Hernehim Cultuur er hiernaast één naar eigen keuze: Want de sudersinne, dy't kwânskwiiis tasjocht,  Swijt; en wat lytser as de mûzebiter wurdt,  Wat grutter de langst skûljend yn it brekkend  Koarn: Want de zuiderzon die schamper toekijkt       Zwijgt; en hoe kleiner de kiekendief wordt, des te       Groter het verlangen dat schuilt in 't brekende       Koren; ogen zoeken elkaar om te vluchten       Onder het schelden van de meeuwen en       De zwarte hengsten die hijgen naar de witte stal       Van de wolken, waar de liefde over heen mag       Gaan.

En de vette trage middag schudt       Het losgemaakte haar voor de ogen van klei,       Kruipt al weer naar de rivier die zich hult in       Lichte zeedampen uit de zompige monding,       Laat de meskleurige zalmen tegen de stroom       Schitteren, en komt en raast, buiten de tijd,       Buiten de eigenwijze ruimte, buiten zinnenl.

Dichters in de Prinsentuin - Voor de 13e maal in Groningen -   29 juli tot 31 juli verslag van Loes Essen - geplaatst 12 aug. L x B x H x t   "Het grootste poëziefestival van Europa" , zoals presentator Klaas Knillis  Hofstra als altijd van top tot teen in het wit meermaals met trots en enige dichterlijke overdrijving zou verkondigen, ging van start op woensdagavond 29 juli in Jazzcafé De Spieghel.

Daar spraken dichters uit Nederland en Vlaanderen zich poëtisch uit over de uitgestrektheid van het Groninger landschap, zoals verbeeld in een film- reportage van Theo Uittenbogaard over een treinreis van de schrijver  Bob den Uyl. Het thema, aangeduid met de formule, symboliseert de vier dimensies: Het programma van voordrachten en andere activiteiten sloot hierop aan. Naast de tachtig dichters, die de twee volgende dagen in de Prinsentuin  op het 'theeveld' en in de loofgangen, aangeplant in renaissancestijl, konden worden genoten, bood dit festival nog tal van andere activiteiten, zoals een  wandeling door Groningen, die was georganiseerd door Marc Tritsmans ,  Han van der Vegt en Ward van der Houwen.

Het publiek werd daarbij vanaf  'Spaceship Earth' meegenomen voorbij de  dampkring, langs zonnen en planeten naar de verste uithoeken van het heelal. Han van der Vegt bracht samen met muzikant Jan Frans van Dijkhuizen   zijn sciencefictionepos "Exorbitans" ten gehore, een lang en beeldend gedicht dat is gebaseerd op het Middeleeuwse epos 'De reis van Sint Brandaan'.

Als elk jaar stonden er boekenstands op de omlooppaden van de Prinsentuin, met als nieuwtje een boekenruilbeurs. Dichters in de Prinsentuin               Een deel van het 'theeveld'.

Dag 2 en dag 3, donderdag 30 juli en vrijdag 31 juli waren stralende dagen, de redactie van Hernehim Cultuur was op beide dagen aanwezig. Bij aanvang op het 'theeveld' werd bekendgemaakt, dat de dichters  Eva Gerlach en Abdelkader Benali hadden afgezegd. Er waren echter nog zoveel dichters, al dan niet met klinkende namen, die hun opwachting  maakten, dat deze mededeling vrij gelaten werd ondergaan.

Het zonovergoten 'theeveld' zat en lag vol, leek wel drukker bezocht dan ooit. Het is ondoenlijk alle tachtig dichters aandacht te geven. Enkelen wil ik graag in het bijzonder noemen: Rutger Kopland begon met een gedicht uit Er waren zoals we dachten te weten twee werelden  de echte en die andere  dit onderscheid is onlangs bij nader onderzoek  een overbodige illusie gebleken: Rutger Kopland -                 Rutger Kopland   Met geamuseerde ironie merkte hij op, dat wat de onderzoekers in het gedicht noteren nu juist datgene is wat zij niet met hun wetenschappelijke aanpak zouden kunnen vinden.

Zij zien melkwegen van verlangen in de  moleculen van hun proefpersoon, "maar als je moleculen meet, meet je  moleculen, niets meer en niets minder en zeker niet zoiets menselijks  als verlangen. Naar aanleiding van Gesprek, dat over therapie handelt, merkte Kopland op, dat zwijgen van kardinaal belang is we refereerden hieraan al eerder, zie  de impressie van de Kopland-avond in Amstelveen 29 januari ; waarover ik eerder schreef op de proza pagina's van Hernehim Cultuur - L.

Volgens zijn tijdgenoten was Johann Sebastian Bach  een virtuoos organist "hij speelde met  een onnavolgbare "Leichtigkeit"". Een koraal komt uit de cyclus 'Wat water achterliet' uit de bundel  'Een man in de tuin', uitgegeven bij Van Oorschot in oktober David Troch                Willem Jan Otten  David Troch uit Vlaanderen fluisterde op de hem eigen lijzige wijze tot  een geboeid publiek.

David Troch -   Willem Jan Otten over een man die een stok werpt voor zijn denkbeeldige hond Vidocq. Hij komt me tegemoet want nam  het bospad andersom en losjes  zwaait hij met zijn riem en roept  met onbetwist gezag Vidocq,  of werpt een stok die hij dan volgt  met scherpe blik. Één ding aan hem  is vreemd, althans zo menen sommigen  van ons: Gerrit Komrij 's avonds bij de Souffleur: Ik speel voor dichtertje in Nederland        Emma Crebolder  Voor het festival is een naam als Gerrit Komrij op de lijst natuurlijk mooi.

Hij begon zijn voordracht met  Duikvlucht. Er hangt een hoge spiegel in de gang. Vooruit, ik kijk me zelf nog maar eens aan  En voor het monster dat ik daar zie staan. Ben ik - voorspelbaar - elke dag weer bang. Die man is gruwelijk  die man moet dood. Prachtige flarden bleven me bij, zoals: Als ik je van mijn liefde zou vertellen  zou ik je, vrees ik, helemaal verliezen  Één woord en al jouw achting voor me  is vermoord  ik gluur maar naar je hals  en naar je handen Komrij eindigde zijn voordracht met: In de loofgangen bleef ik gekluisterd aan de voordracht van Emma Crebolder.

Naar ik later vernam, kwam zij in de plaats van Kreek Daey Ouwens, die  verhinderd was. Zij was ooit om precies te zijn de eerste stadsdichter van het Nederlandse taalgebied Venlo. Haar stem, zacht maar indringend als haar poëzie, trok mij aan. Steeds keek zij even op van de bundel waaruit zij voordroeg, diep in je ogen, bijna vorsend. Wanneer iemand toch durfde wegsluipen, maakte zij al doorlezend met een glimlach een gracieus armgebaar als om hem of haar hoffelijk uitgeleide te  doen. Het is moeilijk te bepalen of hierbij van enige spot sprake was of niet.

Tussen de gedichten door vertelde zij rustig en helder over de achtergrond  van het werk. Zij heeft zich verdiept in cultuur en gedachtegoed van Zuid- en  Oost-Afrikaanse stammen.

Crebolder maakte intensief studie van talen als  Ewe Kerewe , Zuid-Afrikaans, Hausa en Swahili, dat zij inmiddels doceert. Ze kreeg van de ambassadeur van Namibië ooit het verzoek om een gedicht in het Swahili te schrijven en voor te dragen tijdens een banket van een  conferentie tegen overbevissing door Spanje.

Dit gedicht, vanuit de vis bezien, droeg zij met expressie voor in het Nederlands en in het Swahili. Met scherpe observatie en speelse geest laat zij  haar gedichten spreken, zoals uit de bundel 'Dansen met een vos'.

Voor mij een ontdekking, deze dichteres. Ik haastte mij haar bundels aan te schaffen. Een danser in trance. Zoals de zeldzame bosbok oprijst, het geluid van naderend onweer verdringt, zo verscheen de varenboom toen ik een en al oor was voor ondergronds stromen van water.

Eeuwen hebben gewerkt aan het stollen van schors, aan het doorzeven van blad. Maar eerst kwam de boom als een danser in trance uit het niets op mij af. Van de dichters in de Prinsentuin is ook weer een verzamelbundel verschenen.

Wie deze aanschafte tijdens het Festival ontving daar aan gratis bladwijzer bij met het gedicht "Niet kardemom, meergenaamd paradijskorrel, niet rozemarijn Een prachtige, unieke voordracht wil ik u niet onthouden: Charlie May   bracht van het epische dierengedicht van 'Willem die Madoc maeckte' op vrijdagmiddag een indrukwekkende rapversie ten gehore, waarin heden- daagse en middeleeuwse motieven waren samengebracht.

Reinaerd de Vos werd door Charlie met schwung en overtuiging tot leven gewekt. Een half uur lang voor een gefascineerd publiek. Met een selectie uit de versregels, alles uit het hoofd, begeleid door  achtergrondmuziek, door hemzelf gecomponeerd.

Als elk jaar werd Dichters in de Prinsentuin feestelijk afgesloten met een poëtisch en muzikaal samenzijn in en om café De Souffleur bij de Groninger Schouwburg.

Ik deed zo maar een greep uit de veelheid; Een verslag, of impressie, van  een zo rijk evenement als dit, doet altijd tekort. Je wilt eigenlijk eindeloos citeren, het werk van deze dichters de aandacht geven die het verdient, hun manier van voordragen memoreren, de ontspannen maar tegelijkertijd  zinderend geïnspireerde en inspirerende sfeer beschrijven, de prachtige,  rozengeurige omgeving, het stralende weer, alle mensen zoals Correen  Dekker, Maarten Praamstra en Arjen Nolles noemen die dit weer mogelijk  hebben gemaakt.

Maar er is geen beginnen aan; altijd zal het te weinig eer doen. Ik kan alleen maar zeggen, mensen ga er volgend jaar heen! Beleef zelf deze unieke poëzie-ervaring. Graag deel ik nog twee toepasselijke Kopland-citaten met mijn lezers: Je kwam en gaat weer weg, ook nu  zo zal het blijven tussen ons, ik ben  een onbekende plek.

Ga nu maar liggen liefste in de tuin,  de lege plekken in het hoge gras, ik heb  altijd gewild dat ik dat was, een lege  plek voor iemand, om te blijven. Wizzelbörg - Gronings debuut van Nina Werkman -   Recensie van een bundel in streektaal - geplaatst 18 juli       Deze lente verscheen bij Uitgeverij Servo de debuutbundel "Wizzelbörg" van Nina Werkman Groningen.

Een boekje vol gedichten in het Gronings, of  "Grunnegs" om bij het taaleigen te blijven. Met deze bundel bevestigt ze de band met haar geboortegrond en de  vertrouwde oude taal van de mensen daar. Hoewel er vroeger thuis vooral  Nederlands werd gesproken groeide ze op met een vader en moeder die  onderling hun streektaal trouw bleven, daarom is Grunnegs voor altijd  verbonden met haar jeugd.

Vóór de verschijning van deze bundel zagen al vele Groningse gedichten  van Nina Werkman het levenslicht en werden ze geplaatst in literaire bladen als "Krödde", "Noachs Kat" en "Liter". Nu zij al dit werk verzameld heeft  kwam er hiermee een tastbaar anker met haar afkomst tot stand. Toen ik het boekje ter hand nam viel mij direct het opmerkelijke omslag op. Het is een foto van een kunstwerk van Nina zelf. Ik geef er even mijn eigen impressie van: Het is als de deegvorm van een gevuld rond brood, het is  diametraal ingesneden, wat een glimp van de inhoud prijsgeeft.

Van binnen- uit lijken twee handen de beide helften uitéén te drukken. Het deeg is nog  zacht, het brood nog niet afgebakken. Symbolisch bevrijdt zich de inhoud  uit haar omhulling. Grunnegers staan bekend als diepzinnig maar gesloten  - je moet ze open breken om ze echt te leren kennen, dat lijkt de auteur  met dit omslag te willen bevestigen. Maar misschien heb ik het wel helemaal mis en zien we een hard keramisch kunstwerk waaruit de naar vrijheid hunkerende geest zich met moeite tracht te bevrijden.

Dit alles geeft te denken, zoals dat ook met poëzie hoort te zijn! Nina Werkman Lezend bemerk ik dat een Nederlandse vertaling ontbreekt. Hebben dichter  en uitgever uitsluitend gedacht aan een regionaal lezerspubliek? Of gaat men ervan uit dat Grunnegs zo dicht bij het abn ligt dat een vertaling overbodig is? Als niet-Groninger heb ik 12 jaar in de stad Groningen en in Delfzijl gewoond  - ik kan dus zeggen dat Grunnegs mij vertrouwd in de oren klinkt.

Toch is  lezen anders. Om de inhoud goed te laten binnenkomen bemerk ik telkens  dat ik graag hardop ga lezen. Dat maakt veel verschil. Tegenwoordig laten veel poëzie-uitgevers hun bundels vergezeld gaan van een cd waarop de dichter het eigen werk voordraagt. Een gemiste kans die wellicht nog goedgemaakt kan  worden. Wizzelbörg  De bundel is verdeeld in drie afdelingen: I  Dansen  2 Knopen veur t oftellen  3 Wizzelbörg.

De gedichten hebben een nostalgische, soms weemoedige sfeer. Je zou ook wel kunnen spreken van "heimwee" volgens de interpretatie: Bij de eerste twee gedichten word ik al blij verrast: In het eerste deel, met die misleidende titel "dansen", is de jeugd in een  streng milieu bijna voortdurend aanwezig. De perceptie van een kind, poëtisch zuiver geraakt met passende woorden door datzelfde kind dat intussen dichter en volwassen werd. Waal is nait meer te zain In "Mooi weer" ´ Terwijl de overwinning van de schroom behaald wordt in "Van wind en rag" met de onschuld van de verleiding door een engeltje: Met het laatste deel komen we in het hier en nu.

Daarin vinden we ook  landschappelijke en andere sfeertekeningen. In "Groene Strand" met een  knipoog naar ´n bewonderde dichter: Of het wel lukken zal in de eenvoudige taal van het land de grote gevoelens onder woorden te brengen: En daar ben ik het dus grondig mee oneens: In "Wizzelbörg" is t er hail veul  bleven!

Kinnen nog bienoa wel zien treden vinden  op t hoge holt boven Wiemers, van wotterkaant  tot wotterkaant, van dou hai doar hin en weerom  runde omreden hai haar n vrund op t haim  van boer wieder in t laand.

Kinnen bienoa nog wel heur gegiebel heuren  op padjes tussen bezzentoen en brugje, kinnen  klaaine haand nog zain in klaaine hand. Twij leutje jonkjes dij doar mit nkander speulden  dou, dij snoaks heur snouketugen deden in onder- waal, oet zicht van pa en moeke en van plietsie,  dij mit heur mondjes dicht plezaaierritten reden  op dooie houk van woagen. Zo stommegeern wol k waiten wat of ze zeden,  dij leutje jong van boer, dij vervast ook al dood is  nou, en hai.

Aal waiten zunder vroagen. Zo zijn er veel woorden in deze gedichten die ons terugvoeren naar een tijd, al verblekend, die dan weer tot leven komt: Wizzelbörg - gedichten, uitgeverij Servo, Assen. Wat een poëtische toestand, wat een episch drama". Afshin Ellian   Schrijnende poëzie bracht dit alles voort. Niet van woede en vergelding, maar van bewogenheid, verdriet en hoop.

Nafiss Nia las een reeks gedichten, over 'de kleuren van de zonsondergang', over de mensen die elkaar zoeken in verbondenheid. Zij schreef een nieuw  gedicht speciaal voor de solidariteitsgedachte hier in Nederland. Narcis Zohrehnassab las een door haar nieuw geschreven revolutionair gedicht in het Farsi dat door Nafiss Nia in het Nederlands vertaald werd, in bezwerende strofen telkens beginnend met 'dit is niet de nacht'.

Nasser Fakteh las een gedicht op Neda, die vermoord werd in Teheran, zijn geboortestad. Babak Amiri begeleidde zichzelf op gitaar, er waren blijkbaar traditionele  Iraanse liedjes bij, het was ontroerend hoe soms het publiek spontaan begon mee te neuriën en te zingen. Amiri ondersteunde ook de Nederlandse Selma Peelem die haar liederen in het Engels zong. Het slot werd verzorgd door het Shandiz Ensemble: Tomorrow, Saturday, June 20, is a day of destiny  Tonight the cries of Allah-o-Akbar  are heard louder and louder than the nights before  Where is this place?

Where is this place where every door is closed  Where people simply are calling God  Where is this place where the sound  of Allah-o-Akbar gets louder and louder? I wait every night to see if the sounds  will get louder and whether the number increases  It shakes me  I wonder if God is shaken. Where is this place where  so many innocent people are entrapped?

Where is this place where no one comes to our aid  Where is this place where only with our silence  we are sending our voices to the world? Where is this place where the young shed blood  and then people go and pray? Standing on that same blood and pray  Where is this place where the citizens  are called vagrants? Where is this place?

You want me to tell you? This place is Iran  The homeland of you and me. This place is Iran. Anonymus girl's voice on a nightly Teheran rooftop     "Waar is dit? Morgen, zaterdag, dan komt het er opáán  Vanavond zal het roepen: Waar is dit, waar iedere deur gesloten is  Waar de mensen gewoon maar God aanroepen  Waar is dit, waar dat geluid van: Telkens blijf ik wakker om te weten of dat roepen  luider wordt, of steeds méér stemmen klinken  Het grijpt mij aan  En ik vraag me af, wordt God niet óók geroerd.

Waar is dit, waar  zoveel onschuldigen vastzitten, in de val? Waar is dit, waar ons niemand te hulp schiet  Waar is dit, waar de wereld onze stem alleen  in stilte vermoeden kan, zonder geluid?

Waar is dit, waar de jongere zijn bloed vergiet  en daarna de mensen in gebed gaan? Zal ik je 't zeggen? Dit is Iran  Het huis van jou en mij  Dit is Iráán. Anonieme meisjesstem vanaf een nachtelijk dak in Teheran   Vertaling John Zwart - 8 juli       Dwaas  Vleugels die ik niet heb wil ik breken,  het vliegen dat ik niet kan, stoppen  ik wil thee drinken met  de noga die ik niet lust  mijn ogen dichtplakken van licht  afscheid nemen en slapen. Ik wil terug naar het verloren moment  naar de vergeten lach  naar de tuin en de vijgenboom.

Maar ik ga huiverig voorwaarts  naar het blinde vooruitzicht,  het voorspelbare toeval,  het stille gezelschap,  naar morgen met de hoop een tros druiven  te plukken in het ochtendgloren. Het weerzien  We leven in tunnels en kijken  door ringen, figureren op afstand  achter de schermen. Zoomen in  op de hemel, blauw dat verstart. Wat willen we zien dat het bloed  vloeien kan, dat geen ader gelaten  ons voor genaakbaar behoedt? Geen handen die grijpen maar toetsend  verslaan, de knop in de aanslag  één vinger één duim en stroom  voor de lader nabij.

Ach Vader Uw bloedmooie dochter  Neda van volk dat nu stemloos lijkt: Het Open Podium was op laatste kennisgeving verplaatst van de 2e etage naar het expositiecentrum in de tussenverdieping.

Daar loopt een thema-fototentoonstelling binnen het kader "Oog voor de vrouw" Momenteel met het focus op de lesbische vrouw, de hele maand juli nog te bezichtigen.

Poëzie tussen panelen met collages naar de onderwerpen: Veertien dichters waren er uitgenodigd, vijf ervan hadden blijkbaar besloten dat die dag liever buiten - misschien aan het strand? Toch nog zo'n 30 mensen waren er die, gezeten op kussentjes op de brede traptreden, amphitheatergewijs kwamen luisteren naar negen voordragers.

Presentator Jos van Hest kon zijn taak ontspannen vervullen, en sommige  dichters kregen heel royaal aandacht.

Co Woudsma , was één van de gelukkigen aan wie Jos de meeste tijd  besteedde. Woudsma, een open vijftiger, heeft al twee bundels op zijn naam staan, die werden uitgegeven bij de Bezige Bij.

Aan elk ervan werkte hij 8 jaar. Zijn debuut was "Viewmaster" in Veel van zijn gedichten baseren zich op de inhoud van bijbelse verhalen, soms zelfs twee verschillende verhalen binnen één gedicht.

Hij bevestigt dat hij een echte "researcher" is. Soms behoeven de onderliggende lagen enige uitleg. Hij heeft ook meegewerkt aan het boek "Filosofie van de zwijnen" , dat in  samenwerkingsverband tot stand kwam met prozaïst Klaas Rozemond en  illustrator Jet Nijkamp. Over varkens dus, maar meer over biggetjes, "porky's". Kamal Alzoughayar hebben we dit jaar al eerder gehoord in de OBA. Dit keer had zijn optreden wat meer voeten in aarde want zijn voordracht benodigde  een beamer en een dvd-speler.

Kamal is impressionistisch schilder én dichter en voor deze gelegenheid had hij een werkstuk gemaakt waar spectaculaire astronomische beelden, een zangeres met een lied, en popups van een serie van zijn schilderijen onderdeel van waren.

Over de projecties en filmische  beelden klonk de muziek en las hij zijn liefdesgedichten. De voordracht liet mij met enigszins verdeeld gevoel achter. Luisteren naar een lied, de impressies van schilderijen ondergaan, kijken naar wentelende en  aanstormende sterrenstelsels en dan óók nog luisteren naar poëzie is veel  gevraagd om gelijktijdig te doen. Ook is de taalvaardigheid van Kamal nog niet goed genoeg voor een boeiend interview, er vallen veel pauzes waarin hij zoekt naar woorden.

Nederlands is een moeilijke taal voor wie niet vertrouwd is met het Noord-Europees idioom. Dat kan tijd vragen, misschien moet hij nog 'rijpen', zijn gedichten zijn wel  degelijk poëtisch. Ineke Riem , jong, pittig, roodharig.

Zij had als kind altijd getekend en gedichten geschreven, dus dacht na de middelbare school dat die nieuwe Rietveld voor haar dé opleiding was.

Ze is vóór het tweede studiejaar gestopt, had er niets geleerd, volgens eigen zeggen. Vervolgens is ze de autodidactische weg weer ingeslagen. Op aanraden van haar moeder deed ze mee aan een gedichtenwedstrijd in het maandblad  Libelle binnen het kader van de Libelle Zomerfeesten.

Ze heeft gewonnen,  haar gedicht verschijnt in het julinummer van het damesblad - ze hoopt mét een kadertje over de dichteres plus foto. Ze schrijft heel verdienstelijke poëzie, uitstijgend boven het 'damesbladniveau' en mocht ook meedoen met ´t project Blauwe Boeddha van de Witte Uitgeverij Fotopaneel expositiecentrum Poëziepubliek.

Co Woudsma                                         Kamal Alzoughayar geïnterviewd door presentator Jos van Hest. Hans van der Werff , sympathieke vijftiger, vertelde een autobiografisch verhaal over de kortstondige vriendschap die hij sloot met een kraai. Ja inderdaad, met  een vogel! Een open en eenvoudig verhaal, met toch nog wel een onderlaagje. Verder was er nog een drietal dames uit Amstelveen, die daar al vijfentwintig jaar in een schrijvers-dichtersgroep bijeenkomen en nu pas voor het eerst het OBA Open Podium bezochten.

Carla Muller , één van hen, las ook poëzie. Ellen Imhof las een paar gedichten waarvoor zij inspiratie opdeed tijdens haar  vakantiereizen. Het was weer een heel gevarieerde middag die besloten werd met een hapje en drankje op het dakterras, waar in informele sfeer ook nog gedichten werden gelezen.

Volgende aflevering zaterdag 25 juli , en vier weken later natuurlijk de  Zondichtmiddag van Hernehim Cultuur in de Kargadoor van Utrecht: Ineke Riem, jong, pittig, roodharig  gaat Libelle lezeressen aan de poëzie brengen.

John Zwart - 28 juni   © Foto´s: Met snel zeilende wolkenluchten gescheiden door glasheldere  blauwe wakken, waar doorheen een zon priemend knalt, toch nog goed voor roodverbrande konen.

Met aandacht van de mensen en van de natuur die  met zwalkende 'havsulen' boven ons hoofd luidkeels commentaar geeft, met een gestoorde haan die midden op de dag de ochtend kraait. Met verwarrende autoritten over het eiland dat met zeven dorpen zijn best  doet veel groter te lijken dan de drieëntwintig strekkende kilometers van de werkelijkheid, waarop buslijnen met vele haltes in ál die dorpen en bij ieder kampeerterrein en naar elk bungalow- of attractiepark leiden, waardoor een  rit van 't ene uiteinde naar het andere een uur drempelsdansen wordt.

Maar toch, helemaal aan het Eierlandse Gat, waar je de Vliehors van het volgende eiland óver die stroomgeul al ziet opdoemen, openen zich deuren van een onverwacht, bijna overdadig, luxe verblijf voor één nacht, met  voorzieningen die onmogelijk in een korte tijdsspanne voluit te genieten zijn: Maar de zonnewendezondag 21 juni kent een rustpunt van verbeelding: De smalle Schansweg één parkeerlint tussen witbewolde  groene schapenweiden.

Dat men echter ook een beetje rekent op flexibiliteit van degene die wel met eigen paardenkrachten de oversteek maakt is begrijpelijk. Een handicap kan zich op een eiland voordoen met de communicatie: Heel vervelend als je maatje uit Den Haag nog moet aankomen en je op afspraak met elkaar bent overeengekomen contact op te nemen zodra van wal wordt gestoken uit Den Helder. Intussen leest Karin Beumkes onverstoord dóór onder de halfopen  beschutting van een tipi-tent, waar de dichters zowaar beschikken over een miniatuur geluidsversterkertje.

Ook Frans Terken , sinds afgelopen winter  weer actief op de podia, en Edith de Gilde , voor de tweede keer ook uit het Zuid-Hollandse naar dit eiland getogen, nemen elk een blok voor hun rekening. Vooral van Frans horen we nieuw werk.

Pom Wolff dobbert blijkbaar nog ergens op het Marsdiep, hij zal zich later nog aansluiten. Rik Comello en ik staan voor onze hoofdact in het programma op 't centrale podium waarvoor een grote tentaccommodatie is opgezet en waar zelfs een professionele geluidsinstallatie staat. Flexibel als we zijn doen Rik en ik maar even een 'wandelend overleg' terwijl we ons zonder de geplande voorbereiding naar het binnenterrein van de Schans begeven. En passant voeren we een wervingsactie uit voor een actrice die spontaan de kleine rol van Kalliope in  onze Odyssee-act wil waarnemen.

Els, de partner van Rik is ziek, en de  mogelijke stand-in is nog niet aanwezig. Maar met zoveel artiesten om ons  heen - én onze charme niet te vergeten - lukt het al in de tweede poging een dame te strikken die het aandurft. Vlak voor onze aanvangstijd treffen we nog maar vier personen aan in de  podiumtent, waarin er minstens plaats is voor vijfenzeventig mensen en méér. Dichtbij gaat juist een muzikaal programma van start, terwijl wij ons testen van de microfoons doen - en juist dàn komt er een wolk over die wèl begint met uitregenen, aanzwelt tot een korte maar hevige stortbui en iedereen die zich  op het open middenterrein bevindt stormt de tent binnen: Odysseus kan uitvaren voor zijn zoektocht naar het eiland Ithaka en Kalliope speelt zonder enige plankenkoorts haar verleidingsrol om de Griekse held van zijn thuisreis te weerhouden.

Daar pak je ook mensen mee die het niet zouden opbrengen om naar een stel saai voorlezende dichters te komen luisteren. Rik en ik beschikken over 'n flink bestand van zee-poëzie, dus daarmee kunnen we gemakkelijk dit uitéénlopend publiek ertoe bewegen langer te blijven. Deze hoofdact wordt voor ons het hoogtepunt van de dag.

De eigenvolk kring  van 'dichters-onder-elkaar´, die wederzijds zo graag de maat nemen, bevalt ons  minder. Daarbij ontstaat zo gauw een zurig sfeertje, dan maar liever nieuwe  contacten of frisse zeewind. We nemen na het eten ruim de tijd voor bijpraten, borrelen hoort daar ook bij, er gaan maanden voorbij dat we elkaar niet zien en er zijn nog zóveel  zeemansverhalen die we van elkaar nog niet kennen. Dat bestand aan levend proza tussen ons beide groeit gestadig aan, ook als we samen naar de  veerhaven terugrijden gaat dat nog dóór, en tijdens de overtocht op het ijzeren strijkijzer waarop onze benen de deining missen.

Natuurlijk roepen we elkaar nog iets toe, de volgende dag, elk weer op eigen plek terug: Den Haag - Friesland: Ik bedoel, dag der aarde enige engel van een mannelijk zeegeslacht, hier met die andere oude zeerot, je enige echte eigen andere dichterlijke compaan  van een wereld die maar weinig mensen van binnenuit kennen.

Kortom; met die die ene. Als ware ik het schampschot tussen de Willem Ruys en de Oranje. In juni, juli en augustus. Wederom was het een stralende dag. Die [gelukkig maar] aan mij voorbij gingen, omdat ik er al was, et cetera. Desondanks en wat niet al, ik hoop dat we  elkaar kunnen blijven treffen omdat het iedere keer weer tot wederzijds oud nieuws en echte dromen leidt. Volgens mij, juni, juli en augustus dan.

Ik zie je, ik zag je en ik zal je Altijd weer een plezier om samen op een of ander festival letje te staan. En ik mag wel zeggen, zonder jou had het voor mij op Tessel niet compleet geweest, en ja 'mal ententes' hadden misschien wel een onverdiende invloed gekregen op mijn impressie, zodat ik wel zeggen móet: En dan, inderdaad, die plotse heftige regenbui, dat kon eigenlijk geen toeval zijn.

Eindelijk gerechtigheid en zelfs een rechtstreeks ingrijpen vanuit de hemel. De goden zijn dus niet geheel  en al onrechtvaardig en ze tonen gevoel voor een stel vrolijke, cynisch-  positieve zeerotten. Anders dan de zee zelf, die de mens die haar bevaart een rotzorg zal zijn. But you made the difference man! En niet te vergeten die schitterende Utrechtse meiden van Divina die ons  bijna een half uur op één plek vasthielden met hun sirenenzang, en dat nog zonder dat we elk met een hand aan de mast gespijkerd stonden.

En niet te vergeten het vlammend roodharige Gothic sterretje van Harmony Glen die 't klaarspeelde om jou, geharde zoutwaterbonk, een brok in de keel te zingen.. Tessel, en geen Tesselschade. On se rencontre, bien sûr! Harmonyglen met hun eigen interpretatie van Ierse Folk            Sunsation in Flevoland in de ban van de dynamiek -  20 juni -   verslag John Zwart - geplaatst 24 juni       Alweer de 28ste keer, het poëzie, performance en muziekpodium Festival  Sunsation , in de voormalige openheid van de Flevolandse akkervelden tussen Lelystad en het dorp Swifterbant.

Ooit gestart toen cultuurliefhebbers het  gevoel hadden dat er nauwelijks cultuur te proeven was op deze schaars  bewoonde voormalige zeebodem van eindeloze monocultuurakkers. Nu is dat maar betrekkelijk, het is maar wat je onder het begrip 'cultuur' verstaat. In de jaren dat deze polders tot ontwikkeling werden gebracht kon men ervaren dat hier de grootste collectie nog ongeschonden historische en voorhistorische b odemschatten verborgen lag.

De Amerikaanse land-art kunstenaar Robert Morris vond ergens in Oostelijk Flevoland een plek om een landschapsingreep te verrichten, die was  geïnspireerd op de voorhistorische overblijfselen van zonnewende vieringen, zoals het Schotse Stonehenge. Aardwallen in concentrische cirkels met daarin op zuidoost, oost en noordoost een vizier dat van binnenuit blik gunt op de zonsopkomst, vanaf een toen nog maagdelijke horizon opstijgend in het winterpunt, het lentepunt of het zomer- punt, waarvan de zon zich vervolgens weer terugtrekt: Swifterbantmensen            Klokbekers liggen in de grond,            asvlek merkt het haardvuur;            tij vloeide zorgzaam sediment,            conserveerde oercultuur.

Onberoerd bleef het daar rusten            tot het opeens te kijken lag. Nieuw land duikt op, dijkomringd            als gold het hier de jongste dag. Maar dit is ouder dan het oude             - waar dagelijks werd rondgewroet -            hier toont zich even prehistorie            totdat die dragline graven moet.

De astronomische en natuurbeleving is in de loop der jaren verloren gegaan. Natuurlijk roepen presentator van het jaar, òf de jarenlange inleider Heer Bol, nog altijd: Maar verder is het alternatieve karakter allang verloren gegaan met een professioneel podium, optreden door renommee's, ondersteund door de  onmisbare techniek.

Ook het publiek heeft zich aangepast en gedraagt zich  anders. Kwamen de oorspronkelijke bezoekers hooguit met een kleedje of  kussentje en een rugzakje, nu slepen de mensen hele tuinmeubelsets mee,  picknickmanden en koeltassen. Het noordoostvizier                                                      Zonsopgang 20 juni                                                     © Eigen foto Hernehim Cultuur  Met flinke sponsoring kun je veel doen, maar dat betekent ook dat 't intussen allerminst nog een laagdrempelig podium is.

Een kleine tegemoetkoming is dat ruimte wordt geboden aan de winnaar of winnares van de jaarlijkse Almere Poëzieprijs , om zijn of haar 'aanstormend talent'  te komen tonen. Het pakt dit jaar heel eigenaardig uit, ik had me verheugd op de komst van  Saskia van den Heuvel , die op mijn verjaardag, de 20e mei, tot winnares werd uitgeroepen - de zondag ervóór was ze nog bij ons, bij Hernehim in de Karga- door in Utrecht.

Maar géén Van den Heuvel, die aangekondigd wordt, Gerrit Pleijter verschijnt, 'n keurige grijze heer, de aow-gerechtigde leeftijd al gepasseerd.

Geen dichter die je onmiddellijk als 'aanstormend talent' karakteriseert, wel is zijn gedicht fraai en echt poëtisch van woordkeus. Maar in welke hoedanigheid is hij hier? Het is me nog niet helder, ik heb zijn portret gevonden op de website van de Almere Poëzieprijs, maar zonder toelichting, misschien een publieksprijs? Wie maakt ons wijzer? Het thema van dit jaar is 'de dynamiek'.

Het is inderdaad dynamisch geweest - en nòg rond de locatie, al jaren springen overal de windturbines uit de grond. Sinds verleden jaar scheert vlak langs het landschapsobject de zanddijk van de nieuwe Hanzespoorlijn. En om de plek vanaf de snelweg te bereiken moeten we nu opeens eerst twee grote rotondes nemen, die uitvindingen van nieuwe  verkeersvertragingsterreur. De lege horizon van Robert Morris van voorheen is ver te zoeken. De eregast zou Simon Vinkenoog zijn, maar Simon - die toch bijna nooit 'nee'  zegt tegen een uitnodiging - is er niet.

Waarom, dat horen we pas halverwege  't programma uit de mond van Bart Chabot die het aandeel van Simon heeft  overgenomen. Het roken dat schijnbaar nooit invloed had op de onstuitbare  vitaliteit van de bejaarde Vinkenoog heeft toch zijn sporen achtergelaten in het lichaam. Het aderstelsel in zijn benen blijkt ernstig aangetast, dezer dagen  moest een onderbeen van de legendarische dichter worden geamputeerd.

Toch zal hij weer dansen met zijn Edith, volgens Chabot, al is het op één been of op welke andere manier ook, want Vinkenoog's levensenergie is niet kapot te krijgen en 'naar omstandigheden maakt hij het goed', liet hij ons - als altijd even optimistisch - horen. Simon Vinkenoog gefotografeerd in Schoonoord tijdens het Drents Open Dichtfestival van verleden jaar. Dit verslag verloopt niet helemaal chronologisch maar dat is onder invloed van alle onverwachte feiten die de aandacht vragen.

Er is nòg een ontbrekende deelnemer, Tonnus Oosterhoff , heeft zich verslapen. Er is altijd wel een dichter die niet de avond tevoren al naar het hotel in Lelystad komt om liever nog wat in z'n eigen bed te kunnen slapen maar in conflict raakt met zijn wekker - soms kan een changement de situatie nog redden, soms is  de vertraging zo hopeloos dat het geen zin heeft om nog te schuiven.

De presentatie wordt gedaan door Vincent Bijlo in duo met zijn vrouw  Mariska Reijmerink. De beide dames hebben het koud. Sofie grijpt een  onbeheerd vest, achtergelaten door Vincent die het verwisselde voor een jas,  tengere Anneke kleumt in haar rode trui voor een piepklein elektrisch kacheltje naast het podium.

De jonge Anneke Claus , is erg succesvol: Zij werd kort geleden  gekozen als de nieuwe Stadsdichter van Groningen. Sofie Cerutti vertegenwoordigt de nieuwe trend van sms- poëzie, korte gedicht- jes ingekaderd binnen het schermpje van de mobiele telefoon van tekens,  spaties inbegrepen.

Thom Ummels behoort tot de 'founding fathers' ;van dit festival. Vorige maand verscheen van hem bij Uitgeverij Contrast zijn bundel "Stilte en storm".

Heel veel in het overig programma is poëtisch muzikaal of muzikale poëzie,  hoe je het maar wilt benoemen. Mariska Reijmerink zingt een gedicht van  Emily Dickinson, zichzelf begeleidend op de piano: This is my letter to the world. Het trio Drie eilanden brengt gedichten op muziek met zang van Dick Vestdijk: Lucebert, Marsman en Slauerhoff: Alleen in mijn gedichten kan ik wonen , allemaal goed verstaanbaar met  heel heldere stem gezongen.

Mark Boog staat met 4 man op het podium,  inclusief hemzelf. Hij zingt begeleid door zijn muzikanten zijn eigen gedichten, o. Maurice Buehler wordt ook omringd door een band, met een knipoog naar het  thema dynamiek: De twee pure muziekitems die er uit springen zijn No blues met een prachtige mix van donkere bluesklanken gemixt met de heldere tinkeling van de Arabische ud - zij treden in de eerste helft van het festival op, het slot komt voor rekening van Roosbief met haar band.

Een knappe synthese van 'naieviteit' met professioneel muziekmaken, die ik  fijner ervaar om 'live' te horen dan zoals eerder gehoord via radio of  tv.. Een meisje met pit die ik zonder aarzeling in het volgende rijtje toevoeg: Nienke Laverman, Wende Snijders, Leine. Allemaal getalenteerde jonge  zangeressen met verschillende stijlen die ik het eerst 'live' hoorde op een  poëziepodium. Gewoon niet meer gebruiken.

Als de zoon van God. De lippen eerst terugtrekken, daarna tuiten. Dat nooit meer doen. Het verschil zal direct te merken zijn. De beurs voelt zwaarder op de borst. Geld is een afspraak. Anders lost het op. Hij gaf mij het zwaarste woord. Hij hoefde er niks voor. Het werd vreselijk licht. Wij hielden onze adem in.

Eén voor een losten alle andere woorden op. Roosbief - Puurheid en naïviteit uiterst professioneel    © Eigen foto's Hernehim Cultuur        Haarlemse Dichtlijn -  31 mei -   verslag John Zwart - geplaatst 3 juni     De Haarlemse Dichtlijn is al een Pinkstertraditie aan het worden. Het is een initiatief dat voortkwam uit de maandelijkse donderdagavonden in  Taverne de Waag aan het Spaarne, op de hoek van de Damstraat.

Telkens een seizoen lang vanaf de herfst tot aan de afsluiting in deze zelfde meimaand. Dat podium in de Waag is in wezen al een voortzetting van iets wat eerder begon in Café Snaefell. De "Dichtlijn", kwam tot leven in hetzelfde jaar dat de Waag vaste stek werd, in Haarlemse dichters hingen toen hun pennenvruchten buiten op aan een waslijn.

Overigens heeft die Waag al een roemruchte cultuurhistorie, Cobi Schreier   verzamelde er al muzikaal talent in de jaren zestig. Nu is de Dichtlijn een evenement met een festivalkarakter geworden dat stevig op de benen staat.

Die conclusie mag je wel trekken bij de vijfde jaargang,  die liefst negentig dichters uit het hele land weet aan te trekken. Aangespoord door Dries Havermans en Sonja Kagie , ga ik op de Pinkster- zondag voor de tweede keer meedoen. Door de vrolijke en ongedwongen  sfeer en het decor van de mooie historische binnenstad van Haarlem, heb ik deze keus opnieuw gemaakt en zal ik het Pinksterfestival Vurige Tongen op Ruigoord aan me voorbij laten gaan.

Op zulke dagen is de wereld veel te groot voor een enkel mens, zelfs als je die beperkt tot Amstelland-Kennemerland. Net als op de ochtend van Pinksterzondag ben ik al wakker op het  moment dat mijn radiowekkertje afloopt, door de zon die mijn gezicht  beschijnt door een kier van het gordijn. Vroeg op weg, want stranden en  allerlei festijnen zullen heel wat auto's aanlokken. Honderdvijftig kilometer moet ik er voor rijden - een mens zijn hobby is zijn  lust en zijn leven - net als van de zeilers die mij overal voor bruggen met opstaande klep laten wachten.

Op de Afsluitdijk is het helemaal mis: Files voor de wegverleggingen én een sluis vol bootjes en een paar echte schepen, die allemaal de Waddenzee op willen. Ruim de tijd om al wachtend een broodje te eten en koffie te drinken. Zeilers die mij overal voor bruggen met opstaande klep laten wachten Warm en moe stort ik mij te Haarlem de Appelaar parkeergarage in, nog juist tien minuutjes respijt om de opening in de Vishal mee te kunnen  maken.

De Vishal, een van de schilderachtige aanbouwsels van de grote St. Bavo kerk, die er temidden ligt als een kip tussen haar kuikens. Er wordt allang geen vis meer geveild, het is een expositieruimte voor beeldende kunst  geworden, prachtig licht valt door het glazen dak.

Ja, en nu er een paar honderd mensen zich verdringen rond het midden, waar de  journalist-dichter-schrijver Nuel Gieles zijn openingsspeech laat horen  voelt het aan als de tropische kas van de Hortus in Amsterdam.

Maar laat ik niet die vervelende Hollander zijn, die altijd iets te mopperen  heeft, óók als de zon eindelijk eens heerlijk schijnt, laat ik vooral positief zijn. De speech van Gieles is geestig en gevat, hij heeft er heel wat herkenbare dichtregels in gestopt die met zijn proza net weer een andere richting gaan dan je dichtersgeheugen doet verwachten, Nijhoff en Beets komen hier  nog even tot leven.

En Haarlem heeft een nieuwe stadsdichter: Sylvia Hubers , die bij haar  benoeming van dichter-goudsmit Wim Groenhart een prachtig sieraad  opgespeld gekregen heeft, in de vorm van twee initialen.

Maar net zo goed háár eigen initialen, zelden gezien dat een  stadsdichter in naam zo'n eenheid met de stad vormt. In slamcafé Cicero schijnt ooit het woord "pantykousje" gevallen te zijn,  als de ultieme lustafknapper. Zoals in Duitsland een kledingstuk gelijkend op de ooit populaire hotpants, maar dan als gebreide wollen onderbroek  gedragen, de bijnaam "Liebestöter" kreeg. Zo is de Haarlemse Liebestöter dus het "pantykousje", dat woord mag gedurende de rest van de dag niet gebruikt worden.

Delèfre heeft een lied geschreven voor deze dag en laat dat lied nu juist over Gelukkig gaan we nu de buitenlucht in, daar stelt het dweilorkestje  "Huiskamergeluk" zich op om door de binnenstad te meanderen van de ene  dichtlijnlocatie naar de andere dichtlijnlocatie, en zo worden alle dichters naar hun voordrachtstek geleid.

Huiskamergeluk        We wandelen tussen het flanerend publiek door over Vismarkt en Klokhuis- plein naar de Damstraat waar ik een plekje zoek op het terras van Café Koops  - het is veel te mooi weer om binnen te gaan voordragen - ik ben niet bang voor buiten lezen zonder microfoon. Ons groepje voornamelijk grijze heren, 50, 60 zelfs 70 plus, ook twee dames, gelukkig wat jonger.

De van oorsprong Bosnische Sanja Percela , die eerst  oorspronkelijke gedichten uit het Servo-Kroatisch naar het Nederlands  vertaalde, maar nu ook direct in het Nederlands dicht, en Jacqueline Duurland , die een fascinatie heeft voor de Amerikaanse schilder Hopper. Jos Zuijderwijk uit Amsterdam, onvermijdelijk met baseballcap, verder herken ik Louis  Lazaroms van een eerdere ontmoeting in de Waag.

Tussen de poëzieblokjes door kunnen we genieten van het virtuoze  accordeonspel van Roelof Ruis , heel wat anders dan het gejengel door de daklozen voortgebracht bij de ingang van onze supermarkt.

Dichters bij Café Koops in actie                      Autist                      Als je hoger moet zingen                      ga je op de tafel staan. Je spreekt te hard en eentonig                      alsof je niet geniet. Als je echoot                      ben je nauwelijks te verstaan.

Wat je niet ziet                      is er niet. Je leeft je eigen leven en                      spreekt je eigen taal                      maar ik weet het,                      jij bent geniaal. Louis Lazaroms    Zoals Hopper dichten. Zoals Hopper dichten,  zo dat je eenzame kamers ziet  met kille kleuren en bleek licht.

De secretaresse die niet bukt,  de doorzakker die niet drinkt  en de echtgenote die niet neukt. Zoals Hopper dichten,  zodat huizen zich openen  en primaire tinten spreken. De vrouw die aan het venster wacht,  de trein die aankomt  en de verf die de tijd tart. Ik neem even een 'time-out' om ook nog wat dichters op andere locaties te gaan beluisteren. Hier zagen vroeger al onze nieuwe bank- biljetten en postzegels het levenslicht.

In de lounge daar een groepje geheel gedomineerd door dames, waar ik als uitschieters Jeanne Wesselius uit Amsterdam beluister en Gusta Bastian , die me wat macabere poëzie laat horen. We behouden ons het recht voor om de inhoud van deze verklaringen en de cookies die opgenomen staan in de lijsten altijd en zonder waarschuwing vooraf te wijzigen.

U vindt op deze webpagina altijd de meest recente versie. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV:. Bij HLN hechten we veel belang aan uw privacy en het vertrouwen dat u ons geeft. Zo geven we u graag de kans om uw cookie-instellingen te personaliseren.

Meer info over ons privacy- en cookiebeleid vindt u via de link onderaan deze pagina. Onze aanbevolen cookie-instelling is niveau 4. Zo geniet je op elk ogenblik van deze website in optimale omstandigheden.

U kan de cookie-instellingen hieronder aanpassen door een bepaald niveau te kiezen. U krijgt dan regelmatig dezelfde advertenties we weten namelijk niet welke reclameboodschap u al kreeg die niet aangepast zijn aan uw interesses. Weten wat elk niveau precies inhoudt? Scrol dan verder naar beneden. We lezen enkel functionele en analytische cookies uit. Deze cookies houden geen persoonsgebonden informatie bij. Functionele en analytische cookies geven u toegang tot de basis site.

U krijgt advertenties te zien, maar deze zijn niet afgestemd op uw profiel waardoor ze niet altijd relevant zullen zijn en ook regelmatiger zullen terugkomen. Naast de functionele en analytische cookies, bieden we u ook de voordelen van persoonlijke cookies. Deze volgen uw traject doorheen onze website.

Hierdoor kan u genieten van extra content die beantwoordt aan uw interesses. U krijgt nog steeds algemene advertenties die afgestemd zijn op de content van de bezochte pagina. U geniet van een website op maat van uw profiel. Dat kunnen we door bovenop de andere twee cookieniveaus ook advertentiecookies te laden.

Deze stellen ons in staat om een nauwkeuriger profiel op te bouwen rond uw surfervaring en onze website hierop aan te passen, zowel naar inhoud als naar advertenties. Volledige toegang tot de website, makkelijk delen met uw netwerk én reclame op maat met een minimum aan herhaling. Content liken, delen met uw vrienden of uw mening geven?

Bovenop alle andere cookies, kan u ook met uw social media cookies aan de slag. De instellingen van uw browser of toestel laten niet toe dat cookies worden opgeslagen.

Deze instelling hindert de werking van deze website. Gelieve deze instelling te wijzigen alvorens verder te gaan. Deze website maakt gebruik van cookies Deze website maakt net zoals de meeste websites gebruik van cookies. Bedankt voor uw vertrouwen en veel plezier Verder naar website Meer informatie HLN en uw cookies Websites hanteren technologieën om het gebruiksgemak te verhogen en de website zo interessant mogelijk te maken voor elke bezoeker.

Op die manier willen we: De kwaliteit van het aanbod op onze website bewaken en voor u verbeteren Wil u uw cookie-instellingen personaliseren? Verder naar website Dieper ingaan op de verschillende cookies? Klik op de links hieronder: Functioneel Analyse Gedragsafhankelijk Advertenties Social media Overige en onvoorziene cookies Tot slot nog dit… Cookies om onze website goed te laten functioneren Onze website gebruikt cookies voor: Het opslaan van uw voorkeuren, zoals taal, locatie, het gewenste aantal te tonen zoekresultaten, etc.

Wij gebruiken cookies voor: Cookies ten behoeve van gedragsafhankelijke inhoud van een webpagina Ons doel is om bezoekers van onze website te voorzien van informatie die zo relevant mogelijk is voor hem of haar. Deze cookies maken het mogelijk dat: Naam Doel Froomle Recommendation Gravity Recommandation Recommendation Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Cookies om aangepaste advertenties te kunnen tonen De content van onze website is grotendeels tot helemaal gratis. De cookies maken het mogelijk dat: Deze netwerken u herkennen zodat uw artikels kan liken, sharen of comments toevoegen Er op basis van uw social media gebruik interessantere advertenties worden getoond.

Tot slot nog dit… De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV: Kies hieronder uw instelling Niveau 1 Functioneel Niveau 1: Puur functioneel We lezen enkel functionele en analytische cookies uit.

In deze setting worden volgende categorieën van cookies geladen: Persoonlijke ervaring Meer content en beter afgestemde reclameboodschappen.

Een stapje verder Vlotter surfen U geniet van een website op maat van uw profiel. De perfecte beleving Onze aanbeveling!



School school sex sex emmeloord

  • Rik Comello en ik staan voor onze hoofdact in het programma op 't centrale podium waarvoor een grote tentaccommodatie is opgezet en waar zelfs een professionele geluidsinstallatie staat.
  • Behaarde negerinnen kut prive ontvangst negerin
  • Geile nina blote meiden neuken




Sex met de dokter shemale online dating


Mocht u op deze website cookies tegenkomen die in deze categorie vallen en die we hierboven dus niet genoemd hebben, laat het ons dan weten. Of neem rechtstreeks contact op met de derde partij en vraag welke cookies ze plaatsten, wat de reden daarvoor is, wat de levensduur van de cookie is en op welke manier ze uw privacy gewaarborgd heeft. De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt.

We behouden ons het recht voor om de inhoud van deze verklaringen en de cookies die opgenomen staan in de lijsten altijd en zonder waarschuwing vooraf te wijzigen. U vindt op deze webpagina altijd de meest recente versie. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV:. Bij HLN hechten we veel belang aan uw privacy en het vertrouwen dat u ons geeft.

Zo geven we u graag de kans om uw cookie-instellingen te personaliseren. Meer info over ons privacy- en cookiebeleid vindt u via de link onderaan deze pagina.

Onze aanbevolen cookie-instelling is niveau 4. Zo geniet je op elk ogenblik van deze website in optimale omstandigheden. U kan de cookie-instellingen hieronder aanpassen door een bepaald niveau te kiezen. U krijgt dan regelmatig dezelfde advertenties we weten namelijk niet welke reclameboodschap u al kreeg die niet aangepast zijn aan uw interesses.

Weten wat elk niveau precies inhoudt? Scrol dan verder naar beneden. We lezen enkel functionele en analytische cookies uit. Deze cookies houden geen persoonsgebonden informatie bij. Functionele en analytische cookies geven u toegang tot de basis site. U krijgt advertenties te zien, maar deze zijn niet afgestemd op uw profiel waardoor ze niet altijd relevant zullen zijn en ook regelmatiger zullen terugkomen. Naast de functionele en analytische cookies, bieden we u ook de voordelen van persoonlijke cookies.

Deze volgen uw traject doorheen onze website. Hierdoor kan u genieten van extra content die beantwoordt aan uw interesses. U krijgt nog steeds algemene advertenties die afgestemd zijn op de content van de bezochte pagina. U geniet van een website op maat van uw profiel. Dat kunnen we door bovenop de andere twee cookieniveaus ook advertentiecookies te laden.

Deze stellen ons in staat om een nauwkeuriger profiel op te bouwen rond uw surfervaring en onze website hierop aan te passen, zowel naar inhoud als naar advertenties. Volledige toegang tot de website, makkelijk delen met uw netwerk én reclame op maat met een minimum aan herhaling. Content liken, delen met uw vrienden of uw mening geven?

Bovenop alle andere cookies, kan u ook met uw social media cookies aan de slag. De instellingen van uw browser of toestel laten niet toe dat cookies worden opgeslagen. Deze instelling hindert de werking van deze website. Gelieve deze instelling te wijzigen alvorens verder te gaan. Deze website maakt gebruik van cookies Deze website maakt net zoals de meeste websites gebruik van cookies. Bedankt voor uw vertrouwen en veel plezier Verder naar website Meer informatie HLN en uw cookies Websites hanteren technologieën om het gebruiksgemak te verhogen en de website zo interessant mogelijk te maken voor elke bezoeker.

Op die manier willen we: De kwaliteit van het aanbod op onze website bewaken en voor u verbeteren Wil u uw cookie-instellingen personaliseren?

Verder naar website Dieper ingaan op de verschillende cookies? Klik op de links hieronder: Functioneel Analyse Gedragsafhankelijk Advertenties Social media Overige en onvoorziene cookies Tot slot nog dit… Cookies om onze website goed te laten functioneren Onze website gebruikt cookies voor: Het opslaan van uw voorkeuren, zoals taal, locatie, het gewenste aantal te tonen zoekresultaten, etc.

Wij gebruiken cookies voor: Cookies ten behoeve van gedragsafhankelijke inhoud van een webpagina Ons doel is om bezoekers van onze website te voorzien van informatie die zo relevant mogelijk is voor hem of haar. Deze cookies maken het mogelijk dat: Naam Doel Froomle Recommendation Gravity Recommandation Recommendation Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Cookies om aangepaste advertenties te kunnen tonen De content van onze website is grotendeels tot helemaal gratis. De cookies maken het mogelijk dat: Deze netwerken u herkennen zodat uw artikels kan liken, sharen of comments toevoegen Er op basis van uw social media gebruik interessantere advertenties worden getoond.

Tot slot nog dit… De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV: Kies hieronder uw instelling Niveau 1 Functioneel Niveau 1: Puur functioneel We lezen enkel functionele en analytische cookies uit.

In deze setting worden volgende categorieën van cookies geladen: Deze statistieken geven ons inzicht in hoe vaak onze webpagina bezocht wordt, waar precies bezoekers de meeste tijd doorbrengen Hierdoor zijn we in staat de structuur, navigatie en inhoud van de website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken voor u.

De statistieken en overige rapportages herleiden we niet naar personen. Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen en de mogelijke data die ze hiermee verzamelen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen website daarover geven Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat we hier geen enkele invloed op hebben.

Ons doel is om bezoekers van onze website te voorzien van informatie die zo relevant mogelijk is voor hem of haar. Daarom proberen wij onze website zoveel mogelijk aan iedere bezoeker aan te passen. Dit doen we niet alleen via de inhoud van onze website, maar ook via de advertenties die worden getoond. Als dergelijke cookies niet worden gebruikt, zal u overigens nog steeds advertenties te zien krijgen. De advertenties zijn in dat geval alleen niet langer toegespitst op uw interesses omdat we u niet kennen.

Deze advertenties kunnen bijvoorbeeld aangepast zijn aan de inhoud van de website. U kan dit soort inhoudsafhankelijke webadvertenties vergelijken met reclame op televisie. Als u bijvoorbeeld naar een tv-programma over koken kijkt, zal u vaak in de bijbehorende reclameblokken een advertentie over kookproducten zien. Voor de cookies die onze derde partijen plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat we hier geen enkele invloed op hebben. De content van onze website is grotendeels tot helemaal gratis. In ruil tonen we ook advertenties. Sommige advertenties of videoboodschappen maken gebruik van cookies. Deze advertenties worden door ons en door derden op onze website geplaatst.

Om deze gepersonaliseerde advertenties te kunnen leveren, proberen wij op basis van de websites die u bezoekt op het internet een beeld te krijgen van uw vermoedelijke interesses. Op basis van deze interesses passen we de inhoud op onze website aan voor verschillende groepen klanten. Ook derde partijen die via onze website cookies plaatsen, kunnen op deze manier informatie over uw interesses inwinnen. De informatie over uw huidige websitebezoek kan in dat geval gecombineerd worden met informatie van eerdere bezoeken aan andere websites dan de onze.

Advertentienetwerken en mediabureaus zijn bedrijven die fungeren als tussenpersoon tussen website-eigenaren en adverteerders.

Voor de cookies die onze derde partijen voor advertentiedoeleinden plaatsen, verwijzen wij naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven.

Let erop dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen en dat wij hier geen enkele invloed op hebben. Voor het functioneren van deze buttons wordt gebruik gemaakt van social media cookies van social media partijen, zodat deze u herkennen op het moment dat u een artikel of video wilt delen.

Deze cookies maken het dus mogelijk dat ingelogde gebruikers van geselecteerde social media bepaalde inhoud van onze website direct kunnen delen. Voor de cookies die de social media partijen plaatsen en de mogelijke data die zij hiermee verzamelen, verwijzen we naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven. Door de manier waarop het internet en websites werken, kan het zijn dat we niet altijd inzicht hebben in de cookies die via onze website worden geplaatst door derde partijen.

Mocht u op deze website cookies tegenkomen die in deze categorie vallen en die we hierboven dus niet genoemd hebben, laat het ons dan weten.

Of neem rechtstreeks contact op met de derde partij en vraag welke cookies ze plaatsten, wat de reden daarvoor is, wat de levensduur van de cookie is en op welke manier ze uw privacy gewaarborgd heeft. De verklaringen hierboven zullen we af en toe moeten aanpassen, omdat bijvoorbeeld onze website of de regelgeving omtrent cookies wijzigt. We behouden ons het recht voor om de inhoud van deze verklaringen en de cookies die opgenomen staan in de lijsten altijd en zonder waarschuwing vooraf te wijzigen.

U vindt op deze webpagina altijd de meest recente versie. De verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens is, afhankelijk van de website die u bezoekt, één van de volgende entiteiten die deel uitmaken van de Belgische ondernemingsgroep De Persgroep NV:.

Bij HLN hechten we veel belang aan uw privacy en het vertrouwen dat u ons geeft. Zo geven we u graag de kans om uw cookie-instellingen te personaliseren. Meer info over ons privacy- en cookiebeleid vindt u via de link onderaan deze pagina. Onze aanbevolen cookie-instelling is niveau 4. Zo geniet je op elk ogenblik van deze website in optimale omstandigheden. U kan de cookie-instellingen hieronder aanpassen door een bepaald niveau te kiezen.

U krijgt dan regelmatig dezelfde advertenties we weten namelijk niet welke reclameboodschap u al kreeg die niet aangepast zijn aan uw interesses. Weten wat elk niveau precies inhoudt? Scrol dan verder naar beneden. We lezen enkel functionele en analytische cookies uit. Deze cookies houden geen persoonsgebonden informatie bij. Functionele en analytische cookies geven u toegang tot de basis site. U krijgt advertenties te zien, maar deze zijn niet afgestemd op uw profiel waardoor ze niet altijd relevant zullen zijn en ook regelmatiger zullen terugkomen.

Naast de functionele en analytische cookies, bieden we u ook de voordelen van persoonlijke cookies. Deze volgen uw traject doorheen onze website. Hierdoor kan u genieten van extra content die beantwoordt aan uw interesses. U krijgt nog steeds algemene advertenties die afgestemd zijn op de content van de bezochte pagina.

geile nina blote meiden neuken